Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.48: aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.48

Language
Sanskrit

aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

7.48.1

saṃjaya uvāca |
viṣṇoḥ svasānandikaraḥ sa viṣṇvāyudhabhūṣitaḥ |
rarājātirathaḥ saṃkhye janārdana ivāparaḥ || 1 ||

7.48.2

mārutoddhūtakeśāntamudyatārivarāyudham |
vapuḥ samīkṣya pṛthvīśā duḥsamīkṣyaṃ surairapi || 2 ||

7.48.3

taccakraṃ bhṛśamudvignāḥ saṃcicchiduranekadhā |
mahārathastataḥ kārṣṇiḥ saṃjagrāha mahāgadām || 3 ||

7.48.4

vidhanuḥsyandanāsistairvicakraścāribhiḥ kṛtaḥ |
abhimanyurgadāpāṇiraśvatthāmānamādravat || 4 ||

7.48.5

sa gadāmudyatāṃ dṛṣṭvā jvalantīmaśanīmiva |
apākrāmadrathopasthādvikramāṃstrīnnararṣabhaḥ || 5 ||

7.48.6

tasyāśvāngadayā hatvā tathobhau pārṣṇisārathī |
śarācitāṅgaḥ saubhadraḥ śvāvidvatpratyadṛśyata || 6 ||

7.48.7

tataḥ subaladāyādaṃ kālakeyamapothayat |
jaghāna cāsyānucarāngāndhārānsaptasaptatim || 7 ||

7.48.8

punarbrahmavasātīyāñjaghāna rathino daśa |
kekayānāṃ rathānsapta hatvā ca daśa kuñjarān |
dauḥśāsanirathaṃ sāśvaṃ gadayā samapothayat || 8 ||

7.48.9

tato dauḥśāsaniḥ kruddho gadāmudyamya māriṣa |
abhidudrāva saubhadraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 9 ||

7.48.10

tāvudyatagadau vīrāvanyonyavadhakāṅkṣiṇau |
bhrātṛvyau saṃprajahrāte pureva tryambakāntakau || 10 ||

7.48.11

tāvanyonyaṃ gadāgrābhyāṃ saṃhatya patitau kṣitau |
indradhvajāvivotsṛṣṭau raṇamadhye paraṃtapau || 11 ||

7.48.12

dauḥśāsanirathotthāya kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ |
prottiṣṭhamānaṃ saubhadraṃ gadayā mūrdhnyatāḍayat || 12 ||

7.48.13

gadāvegena mahatā vyāyāmena ca mohitaḥ |
vicetā nyapatadbhūmau saubhadraḥ paravīrahā |
evaṃ vinihato rājanneko bahubhirāhave || 13 ||

7.48.14

kṣobhayitvā camūṃ sarvāṃ nalinīmiva kuñjaraḥ |
aśobhata hato vīro vyādhairvanagajo yathā || 14 ||

7.48.15

taṃ tathā patitaṃ śūraṃ tāvakāḥ paryavārayan |
dāvaṃ dagdhvā yathā śāntaṃ pāvakaṃ śiśirātyaye || 15 ||

7.48.16

vimṛdya taruśṛṅgāṇi saṃnivṛttamivānilam |
astaṃ gatamivādityaṃ taptvā bhāratavāhinīm || 16 ||

7.48.17

upaplutaṃ yathā somaṃ saṃśuṣkamiva sāgaram |
pūrṇacandrābhavadanaṃ kākapakṣavṛtākṣakam || 17 ||

7.48.18

taṃ bhūmau patitaṃ dṛṣṭvā tāvakāste mahārathāḥ |
mudā paramayā yuktāścukruśuḥ siṃhavanmuhuḥ || 18 ||

7.48.19

āsītparamako harṣastāvakānāṃ viśāṃ pate |
itareṣāṃ tu vīrāṇāṃ netrebhyaḥ prāpatajjalam || 19 ||

7.48.20

abhikrośanti bhūtāni antarikṣe viśāṃ pate |
dṛṣṭvā nipatitaṃ vīraṃ cyutaṃ candramivāmbarāt || 20 ||

7.48.21

droṇakarṇamukhaiḥ ṣaḍbhirdhārtarāṣṭrairmahārathaiḥ |
eko'yaṃ nihataḥ śete naiṣa dharmo mato hi naḥ || 21 ||

7.48.22

tasmiṃstu nihate vīre bahvaśobhata medinī |
dyauryathā pūrṇacandreṇa nakṣatragaṇamālinī || 22 ||

7.48.23

rukmapuṅkhaiśca saṃpūrṇā rudhiraughapariplutā |
uttamāṅgaiśca vīrāṇāṃ bhrājamānaiḥ sakuṇḍalaiḥ || 23 ||

7.48.24

vicitraiśca paristomaiḥ patākābhiśca saṃvṛtā |
cāmaraiśca kuthābhiśca praviddhaiścāmbarottamaiḥ || 24 ||

7.48.25

rathāśvanaranāgānāmalaṃkāraiśca suprabhaiḥ |
khaḍgaiśca niśitaiḥ pītairnirmuktairbhujagairiva || 25 ||

7.48.26

cāpaiśca viśikhaiśchinnaiḥ śaktyṛṣṭiprāsakampanaiḥ |
vividhairāyudhaiścānyaiḥ saṃvṛtā bhūraśobhata || 26 ||

7.48.27

vājibhiścāpi nirjīvaiḥ svapadbhiḥ śoṇitokṣitaiḥ |
sārohairviṣamā bhūmiḥ saubhadreṇa nipātitaiḥ || 27 ||

7.48.28

sāṅkuśaiḥ samahāmātraiḥ savarmāyudhaketubhiḥ |
parvatairiva vidhvastairviśikhonmathitairgajaiḥ || 28 ||

7.48.29

pṛthivyāmanukīrṇaiśca vyaśvasārathiyodhibhiḥ |
hradairiva prakṣubhitairhatanāgai rathottamaiḥ || 29 ||

7.48.30

padātisaṃghaiśca hatairvividhāyudhabhūṣaṇaiḥ |
bhīrūṇāṃ trāsajananī ghorarūpābhavanmahī || 30 ||

7.48.31

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau candrārkasadṛśadyutim |
tāvakānāṃ parā prītiḥ pāṇḍūnāṃ cābhavadvyathā || 31 ||

7.48.32

abhimanyau hate rājañśiśuke'prāptayauvane |
saṃprādravaccamūḥ sarvā dharmarājasya paśyataḥ || 32 ||

7.48.33

dīryamāṇaṃ balaṃ dṛṣṭvā saubhadre vinipātite |
ajātaśatruḥ svānvīrānidaṃ vacanamabravīt || 33 ||

7.48.34

svargameṣa gataḥ śūro yo hato naparāṅmukhaḥ |
saṃstambhayata mā bhaiṣṭa vijeṣyāmo raṇe ripūn || 34 ||

7.48.35

ityevaṃ sa mahātejā duḥkhitebhyo mahādyutiḥ |
dharmarājo yudhāṃ śreṣṭho bruvanduḥkhamapānudat || 35 ||

7.48.36

yuddhe hyāśīviṣākārānrājaputrānraṇe bahūn |
pūrvaṃ nihatya saṃgrāme paścādārjuniranvagāt || 36 ||

7.48.37

hatvā daśasahasrāṇi kausalyaṃ ca mahāratham |
kṛṣṇārjunasamaḥ kārṣṇiḥ śakrasadma gato dhruvam || 37 ||

7.48.38

rathāśvanaramātaṅgānvinihatya sahasraśaḥ |
avitṛptaḥ sa saṃgrāmādaśocyaḥ puṇyakarmakṛt || 38 ||

7.48.39

vayaṃ tu pravaraṃ hatvā teṣāṃ taiḥ śarapīḍitāḥ |
niveśāyābhyupāyāma sāyāhne rudhirokṣitāḥ || 39 ||

7.48.40

nirīkṣamāṇāstu vayaṃ pare cāyodhanaṃ śanaiḥ |
apayātā mahārāja glāniṃ prāptā vicetasaḥ || 40 ||

7.48.41

tato niśāyā divasasya cāśivaḥ śivārutaḥ saṃdhiravartatādbhutaḥ |
kuśeśayāpīḍanibhe divākare vilambamāne'stamupetya parvatam || 41 ||

7.48.42

varāsiśaktyṛṣṭivarūthacarmaṇāṃ vibhūṣaṇānāṃ ca samākṣipanprabhām |
divaṃ ca bhūmiṃ ca samānayanniva priyāṃ tanuṃ bhānurupaiti pāvakam || 42 ||

7.48.43

mahābhrakūṭācalaśṛṅgasaṃnibhairgajairanekairiva vajrapātitaiḥ |
savaijayantyaṅkuśavarmayantṛbhirnipātitairniṣṭanatīva gauścitā || 43 ||

7.48.44

hateśvaraiścūrṇitapattyupaskarairhatāśvasūtairvipatākaketubhiḥ |
mahārathairbhūḥ śuśubhe vicūrṇitaiḥ purairivāmitrahatairnarādhipa || 44 ||

7.48.45

rathāśvavṛndaiḥ sahasādibhirhataiḥ praviddhabhāṇḍābharaṇaiḥ pṛthagvidhaiḥ |
nirastajihvādaśanāntralocanairdharā babhau ghoravirūpadarśanā || 45 ||

7.48.46

praviddhavarmābharaṇā varāyudhā vipannahastyaśvarathānugā narāḥ |
mahārhaśayyāstaraṇocitāḥ sadā kṣitāvanāthā iva śerate hatāḥ || 46 ||

7.48.47

atīva hṛṣṭāḥ śvasṛgālavāyasā baḍāḥ suparṇāśca vṛkāstarakṣavaḥ |
vayāṃsyasṛkpānyatha rakṣasāṃ gaṇāḥ piśācasaṃghāśca sudāruṇā raṇe || 47 ||

7.48.48

tvaco vinirbhidya pibanvasāmasṛktathaiva majjāṃ piśitāni cāśnuvan |
vapāṃ vilumpanti hasanti gānti ca prakarṣamāṇāḥ kuṇapānyanekaśaḥ || 48 ||

7.48.49

śarīrasaṃghāṭavahā asṛgjalā rathoḍupā kuñjaraśailasaṃkaṭā |
manuṣyaśīrṣopalamāṃsakardamā praviddhanānāvidhaśastramālinī || 49 ||

7.48.50

mahābhayā vaitaraṇīva dustarā pravartitā yodhavaraistadā nadī |
uvāha madhyena raṇājiraṃ bhṛśaṃ bhayāvahā jīvamṛtapravāhinī || 50 ||

7.48.51

pibanti cāśnanti ca yatra durdṛśāḥ piśācasaṃghā vividhāḥ subhairavāḥ |
sunanditāḥ prāṇabhṛtāṃ bhayaṃkarāḥ samānabhakṣāḥ śvasṛgālapakṣiṇaḥ || 51 ||

7.48.52

tathā tadāyodhanamugradarśanaṃ niśāmukhe pitṛpatirāṣṭrasaṃnibham |
nirīkṣamāṇāḥ śanakairjahurnarāḥ samutthitāruṇḍakulopasaṃkulam || 52 ||

7.48.53

apetavidhvastamahārhabhūṣaṇaṃ nipātitaṃ śakrasamaṃ mahāratham |
raṇe'bhimanyuṃ dadṛśustadā janā vyapoḍhahavyaṃ sadasīva pāvakam || 53 ||

Commentaries (5)

Other recensions (2)

Linked texts (1)