Mahabharata 7.49: ekona pañcāśo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.49
- Language
- Sanskrit
ekona pañcāśo'dhyāyaḥ
7.49.1
saṃjaya uvāca |
tasmiṃstu nihate vīre saubhadre rathayūthape |
vimuktarathasaṃnāhāḥ sarve nikṣiptakārmukāḥ || 1 ||
7.49.2
upopaviṣṭā rājānaṃ parivārya yudhiṣṭhiram |
tadeva duḥkhaṃ dhyāyantaḥ saubhadragatamānasāḥ || 2 ||
7.49.3
tato yudhiṣṭhiro rājā vilalāpa suduḥkhitaḥ |
abhimanyau hate vīre bhrātuḥ putre mahārathe || 3 ||
7.49.4
droṇānīkamasaṃbādhaṃ mama priyacikīrṣayā |
bhittvā vyūhaṃ praviṣṭo'sau gomadhyamiva kesarī || 4 ||
7.49.5
yasya śūrā maheṣvāsāḥ pratyanīkagatā raṇe |
prabhagnā vinivartante kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ || 5 ||
7.49.6
atyantaśatrurasmākaṃ yena duḥśāsanaḥ śaraiḥ |
kṣipraṃ hyabhimukhaḥ saṃkye visaṃjño vimukhīkṛtaḥ || 6 ||
7.49.7
sa tīrtvā dustaraṃ vīro droṇānīkamahārṇavam |
prāpya dauḥśāsaniṃ kārṣṇiryāto vaivasvatakṣayam || 7 ||
7.49.8
kathaṃ drakṣyāmi kaunteyaṃ saubhadre nihate'rjunam |
subhadrāṃ vā mahābhāgāṃ priyaṃ putramapaśyatīm || 8 ||
7.49.9
kiṃ svidvayamapetārthamaśliṣṭamasamañjasam |
tāvubhau prativakṣyāmo hṛṣīkeśadhanaṃjayau || 9 ||
7.49.10
ahameva subhadrāyāḥ keśavārjunayorapi |
priyakāmo jayākāṅkṣī kṛtavānidamapriyam || 10 ||
7.49.11
na lubdho budhyate doṣānmohāllobhaḥ pravartate |
madhu lipsurhi nāpaśyaṃ prapātamidamīdṛśam || 11 ||
7.49.12
yo hi bhojye puraskāryo yāneṣu śayaneṣu ca |
bhūṣaṇeṣu ca so'smābhirbālo yudhi puraskṛtaḥ || 12 ||
7.49.13
kathaṃ hi bālastaruṇo yuddhānāmaviśāradaḥ |
sadaśva iva saṃbādhe viṣame kṣemamarhati || 13 ||
7.49.14
no ceddhi vayamapyenaṃ mahīmanuśayīmahi |
bībhatsoḥ kopadīptasya dagdhāḥ kṛpaṇacakṣuṣā || 14 ||
7.49.15
alubdho matimānhrīmānkṣamāvānrūpavānbalī |
vapuṣmānmānakṛdvīraḥ priyaḥ satyaparāyaṇaḥ || 15 ||
7.49.16
yasya ślāghanti vibudhāḥ karmāṇyūrjitakarmaṇaḥ |
nivātakavacāñjaghne kālakeyāṃśca vīryavān || 16 ||
7.49.17
mahendraśatravo yena hiraṇyapuravāsinaḥ |
akṣṇornimeṣamātreṇa paulomāḥ sagaṇā hatāḥ || 17 ||
7.49.18
parebhyo'pyabhayārthibhyo yo dadātyabhayaṃ vibhuḥ |
tasyāsmābhirna śakitastrātumadyātmajo bhayāt || 18 ||
7.49.19
bhayaṃ tu sumahatprāptaṃ dhārtarāṣṭraṃ mahadbalam |
pārthaḥ putravadhātkruddhaḥ kauravāñśoṣayiṣyati || 19 ||
7.49.20
kṣudraḥ kṣudrasahāyaśca svapakṣakṣayamāturaḥ |
vyaktaṃ duryodhano dṛṣṭvā śocanhāsyati jīvitam || 20 ||
7.49.21
na me jayaḥ prītikaro na rājyaṃ na cāmaratvaṃ na suraiḥ salokatā |
imaṃ samīkṣyāprativīryapauruṣaṃ nipātitaṃ devavarātmajātmajam || 21 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (2)
- Southern recension — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit