Mahabharata 7.66: ṣaṭṣaṣṭhitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.66
- Language
- Sanskrit
ṣaṭṣaṣṭhitamo'dhyāyaḥ
7.66.1
saṃjaya uvāca |
duḥśāsanabalaṃ hatvā savyasācī dhanaṃjayaḥ |
sindhurājaṃ parīpsanvai droṇānīkamupādravat || 1 ||
7.66.2
sa tu droṇaṃ samāsādya vyūhasya pramukhe sthitam |
kṛtāñjaliridaṃ vākyaṃ kṛṣṇasyānumate'bravīt || 2 ||
7.66.3
śivena dhyāhi māṃ brahmansvasti caiva vadasva me |
bhavatprasādādicchāmi praveṣṭuṃ durbhidāṃ camūm || 3 ||
7.66.4
bhavānpitṛsamo mahyaṃ dharmarājasamo'pi ca |
tathā kṛṣṇasamaścaiva satyametadbravīmi te || 4 ||
7.66.5
aśvatthāmā yathā tāta rakṣaṇīyastavānagha |
tathāhamapi te rakṣyaḥ sadaiva dvijasattama || 5 ||
7.66.6
tava prasādādicchāmi sindhurājānamāhave |
nihantuṃ dvipadāṃ śreṣṭha pratijñāṃ rakṣa me vibho || 6 ||
7.66.7
evamuktastadācāryaḥ pratyuvāca smayanniva |
māmajitvā na bībhatso śakyo jetuṃ jayadrathaḥ || 7 ||
7.66.8
etāvaduktvā taṃ droṇaḥ śaravrātairavākirat |
sarathāśvadhvajaṃ tīkṣṇaiḥ prahasanvai sasārathim || 8 ||
7.66.9
tato'rjunaḥ śaravrātāndroṇasyāvārya sāyakaiḥ |
droṇamabhyardayadbāṇairghorarūpairmahattaraiḥ || 9 ||
7.66.10
vivyādha ca raṇe droṇamanumānya viśāṃ pate |
kṣatradharmaṃ samāsthāya navabhiḥ sāyakaiḥ punaḥ || 10 ||
7.66.11
tasyeṣūniṣubhiśchittvā droṇo vivyādha tāvubhau |
viṣāgnijvalanaprakhyairiṣubhiḥ kṛṣṇapāṇḍavau || 11 ||
7.66.12
iyeṣa pāṇḍavastasya bāṇaiśchettuṃ śarāsanam |
tasya cintayatastvevaṃ phalgunasya mahātmanaḥ |
droṇaḥ śarairasaṃbhrānto jyāṃ cicchedāśu vīryavān || 12 ||
7.66.13
vivyādha ca hayānasya dhvajaṃ sārathimeva ca |
arjunaṃ ca śarairvīraṃ smayamāno'bhyavākirat || 13 ||
7.66.14
etasminnantare pārthaḥ sajjaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
viśeṣayiṣyannācāryaṃ sarvāstraviduṣāṃ varam |
mumoca ṣaṭśatānbāṇāngṛhītvaikamiva drutam || 14 ||
7.66.15
punaḥ sapta śatānanyānsahasraṃ cānivartinām |
cikṣepāyutaśaścānyāṃste'ghnandroṇasya tāṃ camūm || 15 ||
7.66.16
taiḥ samyagastairbalinā kṛtinā citrayodhinā |
manuṣyavājimātaṅgā viddhāḥ peturgatāsavaḥ || 16 ||
7.66.17
vidrutāśca raṇe petuḥ saṃchinnāyudhajīvitāḥ |
rathino rathamukhyebhyaḥ sahayāḥ śarapīḍitāḥ || 17 ||
7.66.18
cūrṇitākṣiptadagdhānāṃ vajrānilahutāśanaiḥ |
tulyarūpā gajāḥ peturgiryagrāmbudaveśmanām || 18 ||
7.66.19
peturaśvasahasrāṇi prahatānyarjuneṣubhiḥ |
haṃsā himavataḥ pṛṣṭhe vāriviprahatā iva || 19 ||
7.66.20
rathāśvadvipapattyoghāḥ salilaughā ivādbhutāḥ |
yugāntādityaraśmyābhaiḥ pāṇḍavāstaśarairhatāḥ || 20 ||
7.66.21
taṃ pāṇḍavādityaśarāṃśujālaṃ kurupravīrānyudhi niṣṭapantam |
sa droṇameghaḥ śaravarṣavegaiḥ prācchādayanmegha ivārkaraśmīn || 21 ||
7.66.22
athātyarthavisṛṣṭena dviṣatāmasubhojinā |
ājaghne vakṣasi droṇo nārācena dhanaṃjayam || 22 ||
7.66.23
sa vihvalitasarvāṅgaḥ kṣitikampe yathācalaḥ |
dhairyamālambya bībhatsurdroṇaṃ vivyādha patribhiḥ || 23 ||
7.66.24
droṇastu pañcabhirbāṇairvāsudevamatāḍayat |
arjunaṃ ca trisaptatyā dhvajaṃ cāsya tribhiḥ śaraiḥ || 24 ||
7.66.25
viśeṣayiṣyañśiṣyaṃ ca droṇo rājanparākramī |
adṛśyamarjunaṃ cakre nimeṣāccharavṛṣṭibhiḥ || 25 ||
7.66.26
prasaktānpatato'drākṣma bhāradvājasya sāyakān |
maṇḍalīkṛtamevāsya dhanuścādṛśyatādbhutam || 26 ||
7.66.27
te'bhyayuḥ samare rājanvāsudevadhanaṃjayau |
droṇasṛṣṭāḥ subahavaḥ kaṅkapatraparicchadāḥ || 27 ||
7.66.28
taddṛṣṭvā tādṛśaṃ yuddhaṃ droṇapāṇḍavayostadā |
vāsudevo mahābuddhiḥ kāryavattāmacintayat || 28 ||
7.66.29
tato'bravīdvāsudevo dhanaṃjayamidaṃ vacaḥ |
pārtha pārtha mahābāho na naḥ kālātyayo bhavet || 29 ||
7.66.30
droṇamutsṛjya gacchāmaḥ kṛtyametanmahattaram |
pārthaścāpyabravītkṛṣṇaṃ yatheṣṭamiti keśava || 30 ||
7.66.31
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā droṇaṃ prāyānmahābhujaḥ |
parivṛttaśca bībhatsuragacchadvisṛjañśarān || 31 ||
7.66.32
tato'bravītsmayandroṇaḥ kvedaṃ pāṇḍava gamyate |
nanu nāma raṇe śatrumajitvā na nivartase || 32 ||
7.66.33
arjuna uvāca |
gururbhavānna me śatruḥ śiṣyaḥ putrasamo'smi te |
na cāsti sa pumām̐lloke yastvāṃ yudhi parājayet || 33 ||
7.66.34
saṃjaya uvāca |
evaṃ bruvāṇo bībhatsurjayadrathavadhotsukaḥ |
tvarāyukto mahābāhustatsainyaṃ samupādravat || 34 ||
7.66.35
taṃ cakrarakṣau pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau |
anvayātāṃ mahātmānau viśantaṃ tāvakaṃ balam || 35 ||
7.66.36
tato jayo mahārāja kṛtavarmā ca sāttvataḥ |
kāmbojaśca śrutāyuśca dhanaṃjayamavārayan || 36 ||
7.66.37
teṣāṃ daśasahasrāṇi rathānāmanuyāyinām |
abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ || 37 ||
7.66.38
mācellakā lalitthāśca kekayā madrakāstathā |
nārāyaṇāśca gopālāḥ kāmbojānāṃ ca ye gaṇāḥ || 38 ||
7.66.39
karṇena vijitāḥ pūrvaṃ saṃgrāme śūrasaṃmatāḥ |
bhāradvājaṃ puraskṛtya tyaktātmāno'rjunaṃ prati || 39 ||
7.66.40
putraśokābhisaṃtaptaṃ kruddhaṃ mṛtyumivāntakam |
tyajantaṃ tumule prāṇānsaṃnaddhaṃ citrayodhinam || 40 ||
7.66.41
gāhamānamanīkāni mātaṅgamiva yūthapam |
maheṣvāsaṃ parākrāntaṃ naravyāghramavārayan || 41 ||
7.66.42
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam |
anyonyaṃ vai prārthayatāṃ yodhānāmarjunasya ca || 42 ||
7.66.43
jayadrathavadhaprepsumāyāntaṃ puruṣarṣabham |
nyavārayanta sahitāḥ kriyā vyādhimivotthitam || 43 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit