Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.68: aṣṭaṣaṣṭhitamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.68

Language
Sanskrit

aṣṭaṣaṣṭhitamo'dhyāyaḥ

7.68.1

saṃjaya uvāca |
hate sudakṣiṇe rājanvīre caiva śrutāyudhe |
javenābhyadravanpārthaṃ kupitāḥ sainikāstava || 1 ||

7.68.2

abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ |
abhyavarṣaṃstato rājañśaravarṣairdhanaṃjayam || 2 ||

7.68.3

teṣāṃ ṣaṣṭiśatānāryānprāmathnātpāṇḍavaḥ śaraiḥ |
te sma bhītāḥ palāyanta vyāghrātkṣudramṛgā iva || 3 ||

7.68.4

te nivṛtya punaḥ pārthaṃ sarvataḥ paryavārayan |
raṇe sapatnānnighnantaṃ jigīṣantanparānyudhi || 4 ||

7.68.5

teṣāmāpatatāṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |
śirāṃsi pātayāmāsa bāhūṃścaiva dhanaṃjayaḥ || 5 ||

7.68.6

śirobhiḥ patitaistatra bhūmirāsīnnirantarā |
abhracchāyeva caivāsīddhvāṅkṣagṛdhravaḍairyudhi || 6 ||

7.68.7

teṣu tūtsādyamāneṣu krodhāmarṣasamanvitau |
śrutāyuścācyutāyuśca dhanaṃjayamayudhyatām || 7 ||

7.68.8

balinau spardhinau vīrau kulajau bāhuśālinau |
tāvenaṃ śaravarṣāṇi savyadakṣiṇamasyatām || 8 ||

7.68.9

tvarāyuktau mahārāja prārthayānau mahadyaśaḥ |
arjunasya vadhaprepsū putrārthe tava dhanvinau || 9 ||

7.68.10

tāvarjunaṃ sahasreṇa patriṇāṃ nataparvaṇām |
pūrayāmāsatuḥ kruddhau taḍāgaṃ jaladau yathā || 10 ||

7.68.11

śrutāyuśca tataḥ kruddhastomareṇa dhanaṃjayam |
ājaghāna rathaśreṣṭhaḥ pītena niśitena ca || 11 ||

7.68.12

so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ |
ājagāma paraṃ mohaṃ mohayankeśavaṃ raṇe || 12 ||

7.68.13

etasminneva kāle tu so'cyutāyurmahārathaḥ |
śūlena bhṛśatīkṣṇena tāḍayāmāsa pāṇḍavam || 13 ||

7.68.14

kṣate kṣāraṃ sa hi dadau pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
pārtho'pi bhṛśasaṃviddho dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ || 14 ||

7.68.15

tataḥ sarvasya sainyasya tāvakasya viśāṃ pate |
siṃhanādo mahānāsīddhataṃ matvā dhanaṃjayam || 15 ||

7.68.16

kṛṣṇaśca bhṛśasaṃtapto dṛṣṭvā pārthaṃ vicetasam |
āśvāsayatsuhṛdyābhirvāgbhistatra dhanaṃjayam || 16 ||

7.68.17

tatastau rathināṃ śreṣṭhau labdhalakṣau dhanaṃjayam |
vāsudevaṃ ca vārṣṇeyaṃ śaravarṣaiḥ samantataḥ || 17 ||

7.68.18

sacakrakūbararathaṃ sāśvadhvajapatākinam |
adṛśyaṃ cakraturyuddhe tadadbhutamivābhavat || 18 ||

7.68.19

pratyāśvastastu bībhatsuḥ śanakairiva bhārata |
pretarājapuraṃ prāpya punaḥ pratyāgato yathā || 19 ||

7.68.20

saṃchannaṃ śarajālena rathaṃ dṛṣṭvā sakeśavam |
śatrū cābhimukhau dṛṣṭvā dīpyamānāvivānalau || 20 ||

7.68.21

prāduścakre tataḥ pārthaḥ śākramastraṃ mahārathaḥ |
tasmādāsansahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām || 21 ||

7.68.22

te jaghnustau maheṣvāsau tābhyāṃ sṛṣṭāṃśca sāyakān |
vicerurākāśagatāḥ pārthabāṇavidāritāḥ || 22 ||

7.68.23

pratihatya śarāṃstūrṇaṃ śaravegena pāṇḍavaḥ |
pratasthe tatra tatraiva yodhayanvai mahārathān || 23 ||

7.68.24

tau ca phalgunabāṇaughairvibāhuśirasau kṛtau |
vasudhāmanvapadyetāṃ vātanunnāviva drumau || 24 ||

7.68.25

śrutāyuṣaśca nidhanaṃ vadhaścaivācyutāyuṣaḥ |
lokavismāpanamabhūtsamudrasyeva śoṣaṇam || 25 ||

7.68.26

tayoḥ padānugānhatvā punaḥ pañcaśatānrathān |
abhyagādbhāratīṃ senāṃ nighnanpārtho varānvarān || 26 ||

7.68.27

śrutāyuṣaṃ ca nihataṃ prekṣya caivācyutāyuṣam |
ayutāyuśca saṃkruddho dīrghāyuścaiva bhārata || 27 ||

7.68.28

putrau tayornaraśreṣṭhau kaunteyaṃ pratijagmatuḥ |
kirantau vividhānbāṇānpitṛvyasanakarśitau || 28 ||

7.68.29

tāvarjuno muhūrtena śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ |
preṣayatparamakruddho yamasya sadanaṃ prati || 29 ||

7.68.30

loḍayantamanīkāni dvipaṃ padmasaro yathā |
nāśaknuvanvārayituṃ pārthaṃ kṣatriyapuṃgavāḥ || 30 ||

7.68.31

aṅgāstu gajavāreṇa pāṇḍavaṃ paryavārayan |
kruddhāḥ sahasraśo rājañśikṣitā hastisādinaḥ || 31 ||

7.68.32

duryodhanasamādiṣṭāḥ kuñjaraiḥ parvatopamaiḥ |
prācyāśca dākṣiṇātyāśca kaliṅgapramukhā nṛpāḥ || 32 ||

7.68.33

teṣāmāpatatāṃ śīghraṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |
nicakarta śirāṃsyugrau bāhūnapi subhūṣaṇān || 33 ||

7.68.34

taiḥ śirobhirmahī kīrṇā bāhubhiśca sahāṅgadaiḥ |
babhau kanakapāṣāṇā bhujagairiva saṃvṛtā || 34 ||

7.68.35

bāhavo viśikhaiśchinnāḥ śirāṃsyunmathitāni ca |
cyavamānānyadṛśyanta drumebhya iva pakṣiṇaḥ || 35 ||

7.68.36

śaraiḥ sahasraśo viddhā dvipāḥ prasrutaśoṇitāḥ |
vyadṛśyantādrayaḥ kāle gairikāmbusravā iva || 36 ||

7.68.37

nihatāḥ śerate smānye bībhatsorniśitaiḥ śaraiḥ |
gajapṛṣṭhagatā mlecchā nānāvikṛtadarśanāḥ || 37 ||

7.68.38

nānāveṣadharā rājannānāśastraughasaṃvṛtāḥ |
rudhireṇānuliptāṅgā bhānti citraiḥ śarairhatāḥ || 38 ||

7.68.39

śoṇitaṃ nirvamanti sma dvipāḥ pārthaśarāhatāḥ |
sahasraśaśchinnagātrāḥ sārohāḥ sapadānugāḥ || 39 ||

7.68.40

cukruśuśca nipetuśca babhramuścāpare diśaḥ |
bhṛśaṃ trastāśca bahudhā svānena mamṛdurgajāḥ |
sāntarāyudhikā mattā dvipāstīkṣṇaviṣopamāḥ || 40 ||

7.68.41

vidantyasuramāyāṃ ye sughorā ghoracakṣuṣaḥ |
yavanāḥ pāradāścaiva śakāśca sunikaiḥ saha || 41 ||

7.68.42

goyoniprabhavā mlecchāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ |
dārvābhisārā daradāḥ puṇḍrāśca saha bāhlikaiḥ || 42 ||

7.68.43

na te sma śakyāḥ saṃkhyātuṃ vrātāḥ śatasahasraśaḥ |
vṛṣṭistathāvidhā hyāsīcchalabhānāmivāyatiḥ || 43 ||

7.68.44

abhracchāyāmiva śaraiḥ sainye kṛtvā dhanaṃjayaḥ |
muṇḍārdhamuṇḍajaṭilānaśucīñjaṭilānanān |
mlecchānaśātayatsarvānsametānastramāyayā || 44 ||

7.68.45

śaraiśca śataśo viddhāste saṃghāḥ saṃghacāriṇaḥ |
prādravanta raṇe bhītā girigahvaravāsinaḥ || 45 ||

7.68.46

gajāśvasādimlecchānāṃ patitānāṃ śataiḥ śaraiḥ |
vaḍāḥ kaṅkā vṛkā bhūmāvapibanrudhiraṃ mudā || 46 ||

7.68.47

pattyaśvarathanāgaiśca pracchannakṛtasaṃkramām |
śaravarṣaplavāṃ ghorāṃ keśaśaivalaśāḍvalām |
prāvartayannadīmugrāṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm || 47 ||

7.68.48

śirastrāṇakṣudramatsyāṃ yugānte kālasaṃbhṛtām |
akarodgajasaṃbādhāṃ nadīmuttaraśoṇitām |
dehebhyo rājaputrāṇāṃ nāgāśvarathasādinām || 48 ||

7.68.49

yathā sthalaṃ ca nimnaṃ ca na syādvarṣati vāsave |
tathāsītpṛthivī sarvā śoṇitena pariplutā || 49 ||

7.68.50

ṣaṭsahasrānvarānvīrānpunardaśaśatānvarān |
prāhiṇonmṛtyulokāya kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ || 50 ||

7.68.51

śaraiḥ sahasraśo viddhā vidhivatkalpitā dvipāḥ |
śerate bhūmimāsādya śailā vajrahatā iva || 51 ||

7.68.52

sa vājirathamātaṅgānnighnanvyacaradarjunaḥ |
prabhinna iva mātaṅgo mṛdnannaḍavanaṃ yathā || 52 ||

7.68.53

bhūridrumalatāgulmaṃ śuṣkendhanatṛṇolapam |
nirdahedanalo'raṇyaṃ yathā vāyusamīritaḥ || 53 ||

7.68.54

sainyāraṇyaṃ tava tathā kṛṣṇānilasamīritaḥ |
śarārciradahatkruddhaḥ pāṇḍavāgnirdhanaṃjayaḥ || 54 ||

7.68.55

śūnyānkurvanrathopasthānmānavaiḥ saṃstaranmahīm |
prānṛtyadiva saṃbādhe cāpahasto dhanaṃjayaḥ || 55 ||

7.68.56

vajrakalpaiḥ śarairbhūmiṃ kurvannuttaraśoṇitām |
prāviśadbhāratīṃ senāṃ saṃkruddho vai dhanaṃjayaḥ |
taṃ śrutāyustathāmbaṣṭho vrajamānaṃ nyavārayat || 56 ||

7.68.57

tasyārjunaḥ śaraistīkṣṇaiḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ |
nyapātayaddhayāñśīghraṃ yatamānasya māriṣa |
dhanuścāsyāparaiśchittvā śaraiḥ pārtho vicakrame || 57 ||

7.68.58

ambaṣṭhastu gadāṃ gṛhya krodhaparyākulekṣaṇaḥ |
āsasāda raṇe pārthaṃ keśavaṃ ca mahāratham || 58 ||

7.68.59

tataḥ sa prahasanvīro gadāmudyamya bhārata |
rathamāvārya gadayā keśavaṃ samatāḍayat || 59 ||

7.68.60

gadayā tāḍitaṃ dṛṣṭvā keśavaṃ paravīrahā |
arjuno bhṛśasaṃkruddhaḥ so'mbaṣṭhaṃ prati bhārata || 60 ||

7.68.61

tataḥ śarairhemapuṅkhaiḥ sagadaṃ rathināṃ varam |
chādayāmāsa samare meghaḥ sūryamivoditam || 61 ||

7.68.62

tato'paraiḥ śaraiścāpi gadāṃ tasya mahātmanaḥ |
acūrṇayattadā pārthastadadbhutamivābhavat || 62 ||

7.68.63

atha tāṃ patitāṃ dṛṣṭvā gṛhyānyāṃ mahatīṃ gadām |
arjunaṃ vāsudevaṃ ca punaḥ punaratāḍayat || 63 ||

7.68.64

tasyārjunaḥ kṣuraprābhyāṃ sagadāvudyatau bhujau |
cicchedendradhvajākārau śiraścānyena patriṇā || 64 ||

7.68.65

sa papāta hato rājanvasudhāmanunādayan |
indradhvaja ivotsṛṣṭo yantranirmuktabandhanaḥ || 65 ||

7.68.66

rathānīkāvagāḍhaśca vāraṇāśvaśatairvṛtaḥ |
so'dṛśyata tadā pārtho ghanaiḥ sūrya ivāvṛtaḥ || 66 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Linked texts (4)