Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.69: ekona saptatitamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.69

Language
Sanskrit

ekona saptatitamo'dhyāyaḥ

7.69.1

saṃjaya uvāca |
tataḥ praviṣṭe kaunteye sindhurājajighāṃsayā |
droṇānīkaṃ vinirbhidya bhojānīkaṃ ca dustaram || 1 ||

7.69.2

kāmbojasya ca dāyāde hate rājansudakṣiṇe |
śrutāyudhe ca vikrānte nihate savyasācinā || 2 ||

7.69.3

vipradruteṣvanīkeṣu vidhvasteṣu samantataḥ |
prabhagnaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā putraste droṇamabhyayāt || 3 ||

7.69.4

tvarannekarathenaiva sametya droṇamabravīt |
gataḥ sa puruṣavyāghraḥ pramathyemāṃ mahācamūm || 4 ||

7.69.5

atra buddhyā samīkṣasva kiṃ nu kāryamanantaram |
arjunasya vighātāya dāruṇe'smiñjanakṣaye || 5 ||

7.69.6

yathā sa puruṣavyāghro na hanyeta jayadrathaḥ |
tathā vidhatsva bhadraṃ te tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ || 6 ||

7.69.7

asau dhanaṃjayāgnirhi kopamārutacoditaḥ |
senākakṣaṃ dahati me vahniḥ kakṣamivotthitaḥ || 7 ||

7.69.8

atikrānte hi kaunteye bhittvā sainyaṃ paraṃtapa |
jayadrathasya goptāraḥ saṃśayaṃ paramaṃ gatāḥ || 8 ||

7.69.9

sthirā buddhirnarendrāṇāmāsīdbrahmavidāṃ vara |
nātikramiṣyati droṇaṃ jātu jīvandhanaṃjayaḥ || 9 ||

7.69.10

so'sau pārtho vyatikrānto miṣataste mahādyute |
sarvaṃ hyadyāturaṃ manye naitadasti balaṃ mama || 10 ||

7.69.11

jānāmi tvāṃ mahābhāga pāṇḍavānāṃ hite ratam |
tathā muhyāmi ca brahmankāryavattāṃ vicintayan || 11 ||

7.69.12

yathāśakti ca te brahmanvartaye vṛttimuttamām |
prīṇāmi ca yathāśakti tacca tvaṃ nāvabudhyase || 12 ||

7.69.13

asmānna tvaṃ sadā bhaktānicchasyamitavikrama |
pāṇḍavānsatataṃ prīṇāsyasmākaṃ vipriye ratān || 13 ||

7.69.14

asmānevopajīvaṃstvamasmākaṃ vipriye rataḥ |
na hyahaṃ tvāṃ vijānāmi madhudigdhamiva kṣuram || 14 ||

7.69.15

nādāsyaccedvaraṃ mahyaṃ bhavānpāṇḍavanigrahe |
nāvārayiṣyaṃ gacchantamahaṃ sindhupatiṃ gṛhān || 15 ||

7.69.16

mayā tvāśaṃsamānena tvattastrāṇamabuddhinā |
āśvāsitaḥ sindhupatirmohāddattaśca mṛtyave || 16 ||

7.69.17

yamadaṃṣṭrāntaraṃ prāpto mucyetāpi hi mānavaḥ |
nārjunasya vaśaṃ prāpto mucyetājau jayadrathaḥ || 17 ||

7.69.18

sa tathā kuru śoṇāśva yathā rakṣyeta saindhavaḥ |
mama cārtapralāpānāṃ mā krudhaḥ pāhi saindhavam || 18 ||

7.69.19

droṇa uvāca |
nābhyasūyāmi te vācamaśvatthāmnāsi me samaḥ |
satyaṃ tu te pravakṣyāmi tajjuṣasva viśāṃ pate || 19 ||

7.69.20

sārathiḥ pravaraḥ kṛṣṇaḥ śīghrāścāsya hayottamāḥ |
alpaṃ ca vivaraṃ kṛtvā tūrṇaṃ yāti dhanaṃjayaḥ || 20 ||

7.69.21

kiṃ nu paśyasi bāṇaughānkrośamātre kirīṭinaḥ |
paścādrathasya patitānkṣiptāñśīghraṃ hi gacchataḥ || 21 ||

7.69.22

na cāhaṃ śīghrayāne'dya samartho vayasānvitaḥ |
senāmukhe ca pārthānāmetadbalamupasthitam || 22 ||

7.69.23

yudhiṣṭhiraśca me grāhyo miṣatāṃ sarvadhanvinām |
evaṃ mayā pratijñātaṃ kṣatramadhye mahābhuja || 23 ||

7.69.24

dhanaṃjayena cotsṛṣṭo vartate pramukhe mama |
tasmādvyūhamukhaṃ hitvā nāhaṃ yāsyāmi phalgunam || 24 ||

7.69.25

tulyābhijanakarmāṇaṃ śatrumekaṃ sahāyavān |
gatvā yodhaya mā bhaistvaṃ tvaṃ hyasya jagataḥ patiḥ || 25 ||

7.69.26

rājā śūraḥ kṛtī dakṣo vairamutpādya pāṇḍavaiḥ |
vīra svayaṃ prayāhyāśu yatra yāto dhanaṃjayaḥ || 26 ||

7.69.27

duryodhana uvāca |
kathaṃ tvāmapyatikrāntaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
dhanaṃjayo mayā śakya ācārya pratibādhitum || 27 ||

7.69.28

api śakyo raṇe jetuṃ vajrahastaḥ puraṃdaraḥ |
nārjunaḥ samare śakyo jetuṃ parapuraṃjayaḥ || 28 ||

7.69.29

yena bhojaśca hārdikyo bhavāṃśca tridaśopamaḥ |
astrapratāpena jitau śrutāyuśca nibarhitaḥ || 29 ||

7.69.30

sudakṣiṇaśca nihataḥ sa ca rājā śrutāyudhaḥ |
śrutāyuścācyutāyuśca mlecchāśca śataśo hatāḥ || 30 ||

7.69.31

taṃ kathaṃ pāṇḍavaṃ yuddhe dahantamahitānbahūn |
pratiyotsyāmi durdharṣaṃ tanme śaṃsāstrakovida || 31 ||

7.69.32

kṣamaṃ cenmanyase yuddhaṃ mama tenādya śādhi mām |
paravānasmi bhavati preṣyakṛdrakṣa me yaśaḥ || 32 ||

7.69.33

droṇa uvāca |
satyaṃ vadasi kauravya durādharṣo dhanaṃjayaḥ |
ahaṃ tu tatkariṣyāmi yathainaṃ prasahiṣyasi || 33 ||

7.69.34

adbhutaṃ cādya paśyantu loke sarvadhanurdharāḥ |
viṣaktaṃ tvayi kaunteyaṃ vāsudevasya paśyataḥ || 34 ||

7.69.35

eṣa te kavacaṃ rājaṃstathā badhnāmi kāñcanam |
yathā na bāṇā nāstrāṇi viṣahiṣyanti te raṇe || 35 ||

7.69.36

yadi tvāṃ sāsurasurāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ |
yodhayanti trayo lokāḥ sanarā nāsti te bhayam || 36 ||

7.69.37

na kṛṣṇo na ca kaunteyo na cānyaḥ śastrabhṛdraṇe |
śarānarpayituṃ kaścitkavace tava śakṣyati || 37 ||

7.69.38

sa tvaṃ kavacamāsthāya kruddhamadya raṇe'rjunam |
tvaramāṇaḥ svayaṃ yāhi na cāsau tvāṃ sahiṣyate || 38 ||

7.69.39

saṃjaya uvāca |
evamuktvā tvarandroṇaḥ spṛṣṭvāmbho varma bhāsvaram |
ābabandhādbhutatamaṃ japanmantraṃ yathāvidhi || 39 ||

7.69.40

raṇe tasminsumahati vijayāya sutasya te |
visismāpayiṣurlokaṃ vidyayā brahmavittamaḥ || 40 ||

7.69.41

droṇa uvāca |
karotu svasti te brahmā svasti cāpi dvijātayaḥ |
sarīsṛpāśca ye śreṣṭhāstebhyaste svasti bhārata || 41 ||

7.69.42

yayātirnahuṣaścaiva dhundhumāro bhagīrathaḥ |
tubhyaṃ rājarṣayaḥ sarve svasti kurvantu sarvaśaḥ || 42 ||

7.69.43

svasti te'stvekapādebhyo bahupādebhya eva ca |
svastyastvapādakebhyaśca nityaṃ tava mahāraṇe || 43 ||

7.69.44

svāhā svadhā śacī caiva svasti kurvantu te sadā |
lakṣmīrarundhatī caiva kurutāṃ svasti te'nagha || 44 ||

7.69.45

asito devalaścaiva viśvāmitrastathāṅgirāḥ |
vasiṣṭhaḥ kaśyapaścaiva svasti kurvantu te nṛpa || 45 ||

7.69.46

dhātā vidhātā lokeśo diśaśca sadigīśvarāḥ |
svasti te'dya prayacchantu kārttikeyaśca ṣaṇmukhaḥ || 46 ||

7.69.47

vivasvānbhagavānsvasti karotu tava sarvaśaḥ |
diggajāścaiva catvāraḥ kṣitiḥ khaṃ gaganaṃ grahāḥ || 47 ||

7.69.48

adhastāddharaṇīṃ yo'sau sadā dhārayate nṛpa |
sa śeṣaḥ pannagaśreṣṭhaḥ svasti tubhyaṃ prayacchatu || 48 ||

7.69.49

gāndhāre yudhi vikramya nirjitāḥ surasattamāḥ |
purā vṛtreṇa daityena bhinnadehāḥ sahasraśaḥ || 49 ||

7.69.50

hṛtatejobalāḥ sarve tadā sendrā divaukasaḥ |
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurvṛtrādbhītā mahāsurāt || 50 ||

7.69.51

devā ūcuḥ |
pramarditānāṃ vṛtreṇa devānāṃ devasattama |
gatirbhava suraśreṣṭha trāhi no mahato bhayāt || 51 ||

7.69.52

droṇa uvāca |
atha pārśve sthitaṃ viṣṇuṃ śakrādīṃśca surottamān |
prāha tathyamidaṃ vākyaṃ viṣaṇṇānsurasattamān || 52 ||

7.69.53

rakṣyā me satataṃ devāḥ sahendrāḥ sadvijātayaḥ |
tvaṣṭuḥ sudurdharaṃ tejo yena vṛtro vinirmitaḥ || 53 ||

7.69.54

tvaṣṭrā purā tapastaptvā varṣāyutaśataṃ tadā |
vṛtro vinirmito devāḥ prāpyānujñāṃ maheśvarāt || 54 ||

7.69.55

sa tasyaiva prasādādvai hanyādeva ripurbalī |
nāgatvā śaṃkarasthānaṃ bhagavāndṛśyate haraḥ || 55 ||

7.69.56

dṛṣṭvā haniṣyatha ripuṃ kṣipraṃ gacchata mandaram |
yatrāste tapasāṃ yonirdakṣayajñavināśanaḥ |
pinākī sarvabhūteśo bhaganetranipātanaḥ || 56 ||

7.69.57

te gatvā sahitā devā brahmaṇā saha mandaram |
apaśyaṃstejasāṃ rāśiṃ sūryakoṭisamaprabham || 57 ||

7.69.58

so'bravītsvāgataṃ devā brūta kiṃ karavāṇyaham |
amoghaṃ darśanaṃ mahyaṃ kāmaprāptirato'stu vaḥ || 58 ||

7.69.59

evamuktāstu te sarve pratyūcustaṃ divaukasaḥ |
tejo hṛtaṃ no vṛtreṇa gatirbhava divaukasām || 59 ||

7.69.60

mūrtīrīkṣaṣva no deva prahārairjarjarīkṛtāḥ |
śaraṇaṃ tvāṃ prapannāḥ sma gatirbhava maheśvara || 60 ||

7.69.61

maheśvara uvāca |
viditaṃ me yathā devāḥ kṛtyeyaṃ sumahābalā |
tvaṣṭustejobhavā ghorā durnivāryākṛtātmabhiḥ || 61 ||

7.69.62

avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ sāhyaṃ sarvadivaukasām |
mamedaṃ gātrajaṃ śakra kavacaṃ gṛhya bhāsvaram |
badhānānena mantreṇa mānasena sureśvara || 62 ||

7.69.63

droṇa uvāca |
ityuktvā varadaḥ prādādvarma tanmantrameva ca |
sa tena varmaṇā guptaḥ prāyādvṛtracamūṃ prati || 63 ||

7.69.64

nānāvidhaiśca śastraughaiḥ pātyamānairmahāraṇe |
na saṃdhiḥ śakyate bhettuṃ varmabandhasya tasya tu || 64 ||

7.69.65

tato jaghāna samare vṛtraṃ devapatiḥ svayam |
taṃ ca matramayaṃ bandhaṃ varma cāṅgirase dadau || 65 ||

7.69.66

aṅgirāḥ prāha putrasya mantrajñasya bṛhaspateḥ |
bṛhaspatirathovāca agniveśyāya dhīmate || 66 ||

7.69.67

agniveśyo mama prādāttena badhnāmi varma te |
tavādya deharakṣārthaṃ mantreṇa nṛpasattama || 67 ||

7.69.68

saṃjaya uvāca |
evamuktvā tato droṇastava putraṃ mahādyutiḥ |
punareva vacaḥ prāha śanairācāryapuṃgavaḥ || 68 ||

7.69.69

brahmasūtreṇa badhnāmi kavacaṃ tava pārthiva |
hiraṇyagarbheṇa yathā baddhaṃ viṣṇoḥ purā raṇe || 69 ||

7.69.70

yathā ca brahmaṇā baddhaṃ saṃgrāme tārakāmaye |
śakrasya kavacaṃ divyaṃ tathā badhnāmyahaṃ tava || 70 ||

7.69.71

baddhvā tu kavacaṃ tasya mantreṇa vidhipūrvakam |
preṣayāmāsa rājānaṃ yuddhāya mahate dvijaḥ || 71 ||

7.69.72

sa saṃnaddho mahābāhurācāryeṇa mahātmanā |
rathānāṃ ca sahasreṇa trigartānāṃ prahāriṇām || 72 ||

7.69.73

tathā dantisahasreṇa mattānāṃ vīryaśālinām |
aśvānāmayutenaiva tathānyaiśca mahārathaiḥ || 73 ||

7.69.74

vṛtaḥ prāyānmahābāhurarjunasya rathaṃ prati |
nānāvāditraghoṣeṇa yathā vairocanistathā || 74 ||

7.69.75

tataḥ śabdo mahānāsītsainyānāṃ tava bhārata |
agādhaṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā samudramiva kauravam || 75 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Discussed in (1)