Mahabharata 7.75: pañcasaptatitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.75
- Language
- Sanskrit
pañcasaptatitamo'dhyāyaḥ
7.75.1
saṃjaya uvāca |
salile janite tasminkaunteyena mahātmanā |
nivārite dviṣatsainye kṛte ca śaraveśmani || 1 ||
7.75.2
vāsudevo rathāttūrṇamavatīrya mahādyutiḥ |
mocayāmāsa turagānvitunnānkaṅkapatribhiḥ || 2 ||
7.75.3
adṛṣṭapūrvaṃ taddṛṣṭvā siṃhanādo mahānabhūt |
siddhacāraṇasaṃghānāṃ sainikānāṃ ca sarvaśaḥ || 3 ||
7.75.4
padātinaṃ tu kaunteyaṃ yudhyamānaṃ nararṣabhāḥ |
nāśaknuvanvārayituṃ tadadbhutamivābhavat || 4 ||
7.75.5
āpatatsu rathaugheṣu prabhūtagajavājiṣu |
nāsaṃbhramattadā pārthastadasya puruṣānati || 5 ||
7.75.6
vyasṛjanta śaraughāṃste pāṇḍavaṃ prati pārthivāḥ |
na cāvyathata dharmātmā vāsaviḥ paravīrahā || 6 ||
7.75.7
sa tāni śarajālāni gadāḥ prāsāṃśca vīryavān |
āgatānagrasatpārthaḥ saritaḥ sāgaro yathā || 7 ||
7.75.8
astravegena mahatā pārtho bāhubalena ca |
sarveṣāṃ pārthivendrāṇāmagrasattāñśarottamān || 8 ||
7.75.9
tattu pārthasya vikrāntaṃ vāsudevasya cobhayoḥ |
apūjayanmahārāja kauravāḥ paramādbhutam || 9 ||
7.75.10
kimadbhutataraṃ loke bhavitāpyatha vāpyabhūt |
yadaśvānpārthagovindau mocayāmāsatū raṇe || 10 ||
7.75.11
bhayaṃ vipulamasmāsu tāvadhattāṃ narottamau |
tejo vidadhatuścograṃ visrabdhau raṇamūrdhani || 11 ||
7.75.12
athotsmayanhṛṣīkeśaḥ strīmadhya iva bhārata |
arjunena kṛte saṃkhye śaragarbhagṛhe tadā || 12 ||
7.75.13
upāvartayadavyagrastānaśvānpuṣkarekṣaṇaḥ |
miṣatāṃ sarvasainyānāṃ tvadīyānāṃ viśāṃ pate || 13 ||
7.75.14
teṣāṃ śramaṃ ca glāniṃ ca vepathuṃ vamathuṃ vraṇān |
sarvaṃ vyapānudatkṛṣṇaḥ kuśalo hyaśvakarmaṇi || 14 ||
7.75.15
śalyānuddhṛtya pāṇibhyāṃ parimṛjya ca tānhayān |
upāvṛtya yathānyāyaṃ pāyayāmāsa vāri saḥ || 15 ||
7.75.16
sa tām̐llabdhodakānsnātāñjagdhānnānvigataklamān |
yojayāmāsa saṃhṛṣṭaḥ punareva rathottame || 16 ||
7.75.17
sa taṃ rathavaraṃ śauriḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
samāsthāya mahātejāḥ sārjunaḥ prayayau drutam || 17 ||
7.75.18
rathaṃ rathavarasyājau yuktaṃ labdhodakairhayaiḥ |
dṛṣṭvā kurubalaśreṣṭhāḥ punarvimanaso'bhavan || 18 ||
7.75.19
viniḥśvasantaste rājanbhagnadaṃṣṭrā ivoragāḥ |
dhigaho dhiggataḥ pārthaḥ kṛṣṇaścetyabruvanpṛthak || 19 ||
7.75.20
sarvakṣatrasya miṣato rathenaikena daṃśitau |
bālakrīḍanakeneva kadarthīkṛtya no balam || 20 ||
7.75.21
krośatāṃ yatamānānāmasaṃsaktau paraṃtapau |
darśayitvātmano vīryaṃ prayātau sarvarājasu || 21 ||
7.75.22
tau prayātau punardṛṣṭvā tadānye sainikābruvan |
tvaradhvaṃ kuravaḥ sarve vadhe kṛṣṇakirīṭinoḥ || 22 ||
7.75.23
rathaṃ yuktvā hi dāśārho miṣatāṃ sarvadhanvinām |
jayadrathāya yātyeṣa kadarthīkṛtya no raṇe || 23 ||
7.75.24
tatra kecinmitho rājansamabhāṣanta bhūmipāḥ |
adṛṣṭapūrvaṃ saṃgrāme taddṛṣṭvā mahadadbhutam || 24 ||
7.75.25
sarvasainyāni rājā ca dhṛtarāṣṭro'tyayaṃ gataḥ |
duryodhanāparādhena kṣatraṃ kṛtsnā ca medinī || 25 ||
7.75.26
vilayaṃ samanuprāptā tacca rājā na budhyate |
ityevaṃ kṣatriyāstatra bruvantyanye ca bhārata || 26 ||
7.75.27
sindhurājasya yatkṛtyaṃ gatasya yamasādanam |
tatkarotu vṛthādṛṣṭirdhārtarāṣṭro'nupāyavit || 27 ||
7.75.28
tataḥ śīghrataraṃ prāyātpāṇḍavaḥ saindhavaṃ prati |
nivartamāne tigmāṃśau hṛṣṭaiḥ pītodakairhayaiḥ || 28 ||
7.75.29
taṃ prayāntaṃ mahābāhuṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam |
nāśaknuvanvārayituṃ yodhāḥ kruddhamivāntakam || 29 ||
7.75.30
vidrāvya tu tataḥ sainyaṃ pāṇḍavaḥ śatrutāpanaḥ |
yathā mṛgagaṇānsiṃhaḥ saindhavārthe vyaloḍayat || 30 ||
7.75.31
gāhamānastvanīkāni tūrṇamaśvānacodayat |
balākavarṇāndāśārhaḥ pāñcajanyaṃ vyanādayat || 31 ||
7.75.32
kaunteyenāgrataḥ sṛṣṭā nyapatanpṛṣṭhataḥ śarāḥ |
tūrṇāttūrṇataraṃ hyaśvāste'vahanvātaraṃhasaḥ || 32 ||
7.75.33
vātoddhūtapatākāntaṃ rathaṃ jaladanisvanam |
ghoraṃ kapidhvajaṃ dṛṣṭvā viṣaṇṇā rathino'bhavan || 33 ||
7.75.34
divākare'tha rajasā sarvataḥ saṃvṛte bhṛśam |
śarārtāśca raṇe yodhā na kṛṣṇau śekurīkṣitum || 34 ||
7.75.35
tato nṛpatayaḥ kruddhāḥ parivavrurdhanaṃjayam |
kṣatriyā bahavaścānye jayadrathavadhaiṣiṇam || 35 ||
7.75.36
apanīyatsu śalyeṣu dhiṣṭhitaṃ puruṣarṣabham |
duryodhanastvagātpārthaṃ tvaramāṇo mahāhave || 36 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit