Mahabharata 7.76: ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.76
- Language
- Sanskrit
ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ
7.76.1
saṃjaya uvāca |
sraṃsanta iva majjānastāvakānāṃ bhayānnṛpa |
tau dṛṣṭvā samatikrāntau vāsudevadhanaṃjayau || 1 ||
7.76.2
sarve tu pratisaṃrabdhā hrīmantaḥ sattvacoditāḥ |
sthirībūtā mahātmānaḥ pratyagacchandhanaṃjayam || 2 ||
7.76.3
ye gatāḥ pāṇḍavaṃ yuddhe krodhāmarṣasamanvitāḥ |
te'dyāpi na nivartante sindhavaḥ sāgarādiva || 3 ||
7.76.4
asantastu nyavartanta vedebhya iva nāstikāḥ |
narakaṃ bhajamānāste pratyapadyanta kilbiṣam || 4 ||
7.76.5
tāvatītya rathānīkaṃ vimuktau puruṣarṣabhau |
dadṛśāte yathā rāhorāsyānmuktau prabhākarau || 5 ||
7.76.6
matsyāviva mahājālaṃ vidārya vigatajvarau |
tathā kṛṣṇāvadṛśyetāṃ senājālaṃ vidārya tat || 6 ||
7.76.7
vimuktau śastrasaṃbādhāddroṇānīkātsudurbhidāt |
adṛśyetāṃ mahātmānau kālasūryāvivoditau || 7 ||
7.76.8
astrasaṃbādhanirmuktau vimuktau śastrasaṃkaṭāt |
adṛśyetāṃ mahātmānau śatrusaṃbādhakāriṇau || 8 ||
7.76.9
vimuktau jvalanasparśānmakarāsyājjhaṣāviva |
vyakṣobhayetāṃ senāṃ tau samudraṃ makarāviva || 9 ||
7.76.10
tāvakāstava putrāśca droṇānīkasthayostayoḥ |
naitau tariṣyato droṇamiti cakrustadā matim || 10 ||
7.76.11
tau tu dṛṣṭvā vyatikrāntau droṇānīkaṃ mahādyutī |
nāśaśaṃsurmahārāja sindhurājasya jīvitam || 11 ||
7.76.12
āśā balavatī rājanputrāṇāmabhavattava |
droṇahārdikyayoḥ kṛṣṇau na mokṣyete iti prabho || 12 ||
7.76.13
tāmāśāṃ viphalāṃ kṛtvā nistīrṇau tau paraṃtapau |
droṇānīkaṃ mahārāja bhojānīkaṃ ca dustaram || 13 ||
7.76.14
atha dṛṣṭvā vyatikrāntau jvalitāviva pāvakau |
nirāśāḥ sindhurājasya jīvitaṃ nāśaśaṃsire || 14 ||
7.76.15
mithaśca samabhāṣetāmabhītau bhayavardhanau |
jayadrathavadhe vācastāstāḥ kṛṣṇadhanaṃjayau || 15 ||
7.76.16
asau madhye kṛtaḥ ṣaḍbhirdhārtarāṣṭrairmahārathaiḥ |
cakṣurviṣayasaṃprāpto na nau mokṣyati saindhavaḥ || 16 ||
7.76.17
yadyasya samare goptā śakro devagaṇaiḥ saha |
tathāpyenaṃ haniṣyāva iti kṛṣṇāvabhāṣatām || 17 ||
7.76.18
iti kṛṣṇau mahābāhū mithaḥ kathayatāṃ tadā |
sindhurājamavekṣantau tatputrāstava śuśruvuḥ || 18 ||
7.76.19
atītya marudhanveva prayāntau tṛṣitau gajau |
pītvā vāri samāśvastau tathaivāstāmariṃdamau || 19 ||
7.76.20
vyāghrasiṃhagajākīrṇānatikramyeva parvatān |
adṛśyetāṃ mahābāhū yathā mṛtyujarātigau || 20 ||
7.76.21
tathā hi mukhavarṇo'yamanayoriti menire |
tāvakā dṛśya muktau tau vikrośanti sma sarvataḥ || 21 ||
7.76.22
droṇādāśīviṣākārājjvalitādiva pāvakāt |
anyebhyaḥ pārthivebhyaśca bhāsvantāviva bhāskarau || 22 ||
7.76.23
tau muktau sāgaraprakhyāddroṇānīkādariṃdamau |
adṛśyetāṃ mudā yuktau samuttīryārṇavaṃ yathā || 23 ||
7.76.24
śastraughānmahato muktau droṇahārdikyarakṣitān |
rocamānāvadṛśyetāmindrāgnyoḥ sadṛśau raṇe || 24 ||
7.76.25
udbhinnarudhirau kṛṣṇau bhāradvājasya sāyakaiḥ |
śitaiścitau vyarocetāṃ karṇikārairivācalau || 25 ||
7.76.26
droṇagrāhahradānmuktau śaktyāśīviṣasaṃkaṭāt |
ayaḥśarogramakarātkṣatriyapravarāmbhasaḥ || 26 ||
7.76.27
jyāghoṣatalanirhrādādgadānistriṃśavidyutaḥ |
droṇāstrameghānnirmuktau sūryendū timirādiva || 27 ||
7.76.28
bāhubhyāmiva saṃtīrṇau sindhuṣaṣṭhāḥ samudragāḥ |
tapānte saritaḥ pūrṇā mahāgrāhasamākulāḥ || 28 ||
7.76.29
iti kṛṣṇau maheṣvāsau yaśasā lokaviśrutau |
sarvabhūtānyamanyanta droṇāstrabalavismayāt || 29 ||
7.76.30
jayadrathaṃ samīpasthamavekṣantau jighāṃsayā |
ruruṃ nipāne lipsantau vyāghravattāvatiṣṭhatām || 30 ||
7.76.31
yathā hi mukhavarṇo'yamanayoriti menire |
tava yodhā mahārāja hatameva jayadratham || 31 ||
7.76.32
lohitākṣau mahābāhū saṃyattau kṛṣṇapāṇḍavau |
sindhurājamabhiprekṣya hṛṣṭau vyanadatāṃ muhuḥ || 32 ||
7.76.33
śaurerabhīśuhastasya pārthasya ca dhanuṣmataḥ |
tayorāsītpratibhrājaḥ sūryapāvakayoriva || 33 ||
7.76.34
harṣa eva tayorāsīddroṇānīkapramuktayoḥ |
samīpe saindhavaṃ dṛṣṭvā śyenayorāmiṣaṃ yathā || 34 ||
7.76.35
tau tu saindhavamālokya vartamānamivāntike |
sahasā petatuḥ kruddhau kṣipraṃ śyenāvivāmiṣe || 35 ||
7.76.36
tau tu dṛṣṭvā vyatikrāntau hṛṣīkeśadhanaṃjayau |
sindhurājasya rakṣārthaṃ parākrāntaḥ sutastava || 36 ||
7.76.37
droṇenābaddhakavaco rājā duryodhanastadā |
yayāvekarathenājau hayasaṃskāravitprabho || 37 ||
7.76.38
kṛṣṇapārthau maheṣvāsau vyatikramyātha te sutaḥ |
agrataḥ puṇḍarīkākṣaṃ pratīyāya narādhipa || 38 ||
7.76.39
tataḥ sarveṣu sainyeṣu vāditrāṇi prahṛṣṭavat |
prāvādyansamatikrānte tava putre dhanaṃjayam || 39 ||
7.76.40
siṃhanādaravāścāsañśaṅkhadundubhimiśritāḥ |
dṛṣṭvā duryodhanaṃ tatra kṛṣṇayoḥ pramukhe sthitam || 40 ||
7.76.41
ye ca te sindhurājasya goptāraḥ pāvakopamāḥ |
te prahṛṣyanta samare dṛṣṭvā putraṃ tavābhibho || 41 ||
7.76.42
dṛṣṭvā duryodhanaṃ kṛṣṇastvatikrāntaṃ sahānugam |
abravīdarjunaṃ rājanprāptakālamidaṃ vacaḥ || 42 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit