Mahabharata 7.77: sapta saptatitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.77
- Language
- Sanskrit
sapta saptatitamo'dhyāyaḥ
7.77.1
vāsudeva uvāca |
suyodhanamatikrāntamenaṃ paśya dhanaṃjaya |
āpadgatamimaṃ manye nāstyasya sadṛśo rathaḥ || 1 ||
7.77.2
dūrapātī maheṣvāsaḥ kṛtāstro yuddhadurmadaḥ |
dṛḍhāstraścitrayodhī ca dhārtarāṣṭro mahābalaḥ || 2 ||
7.77.3
atyantasukhasaṃvṛddho mānitaśca mahārathaiḥ |
kṛtī ca satataṃ pārtha nityaṃ dveṣṭi ca pāṇḍavān || 3 ||
7.77.4
tena yuddhamahaṃ manye prāptakālaṃ tavānagha |
atra vo dyūtamāyātaṃ vijayāyetarāya vā || 4 ||
7.77.5
atra krodhaviṣaṃ pārtha vimuñca cirasaṃbhṛtam |
eṣa mūlamanarthānāṃ pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ || 5 ||
7.77.6
so'yaṃ prāptastavākṣepaṃ paśya sāphalyamātmanaḥ |
kathaṃ hi rājā rājyārthī tvayā gaccheta saṃyugam || 6 ||
7.77.7
diṣṭyā tvidānīṃ saṃprāpta eṣa te bāṇagocaram |
sa yathā jīvitaṃ jahyāttathā kuru dhanaṃjaya || 7 ||
7.77.8
aiśvaryamadasaṃmūḍho naiṣa duḥkhamupeyivān |
na ca te saṃyuge vīryaṃ jānāti puruṣarṣabha || 8 ||
7.77.9
tvāṃ hi lokāstrayaḥ pārtha sasurāsuramānuṣāḥ |
notsahante raṇe jetuṃ kimutaikaḥ suyodhanaḥ || 9 ||
7.77.10
sa diṣṭyā samanuprāptastava pārtha rathāntikam |
jahyenaṃ vai mahābāho yathā vṛtraṃ puraṃdaraḥ || 10 ||
7.77.11
eṣa hyanarthe satataṃ parākrāntastavānagha |
nikṛtyā dharmarājaṃ ca dyūte vañcitavānayam || 11 ||
7.77.12
bahūni sunṛśaṃsāni kṛtānyetena mānada |
yuṣmāsu pāpamatinā apāpeṣveva nityadā || 12 ||
7.77.13
tamanāryaṃ sadā kṣudraṃ puruṣaṃ kāmacāriṇam |
āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā jahi pārthāvicārayan || 13 ||
7.77.14
nikṛtyā rājyaharaṇaṃ vanavāsaṃ ca pāṇḍava |
parikleśaṃ ca kṛṣṇāyā hṛdi kṛtvā parākrama || 14 ||
7.77.15
diṣṭyaiṣa tava bāṇānāṃ gocare parivartate |
pratighātāya kāryasya diṣṭyā ca yatate'grataḥ || 15 ||
7.77.16
diṣṭyā jānāti saṃgrāme yoddhavyaṃ hi tvayā saha |
diṣṭyā ca saphalāḥ pārtha sarve kāmā hi kāmitāḥ || 16 ||
7.77.17
tasmājjahi raṇe pārtha dhārtarāṣṭraṃ kulādhamam |
yathendreṇa hataḥ pūrvaṃ jambho devāsure mṛdhe || 17 ||
7.77.18
asminhate tvayā sainyamanāthaṃ bhidyatāmidam |
vairasyāsyāstvavabhṛtho mūlaṃ chindhi durātmanām || 18 ||
7.77.19
saṃjaya uvāca |
taṃ tathetyabravītpārthaḥ kṛtyarūpamidaṃ mama |
sarvamanyadanādṛtya gaccha yatra suyodhanaḥ || 19 ||
7.77.20
yenaitaddīrghakālaṃ no bhuktaṃ rājyamakaṇṭakam |
apyasya yudhi vikramya chindyāṃ mūrdhānamāhave || 20 ||
7.77.21
api tasyā anarhāyāḥ parikleśasya mādhava |
kṛṣṇāyāḥ śaknuyāṃ gantuṃ padaṃ keśapradharṣaṇe || 21 ||
7.77.22
ityevaṃ vādinau hṛṣṭau kṛṣṇau śvetānhayottamān |
preṣayāmāsatuḥ saṃkhye prepsantau taṃ narādhipam || 22 ||
7.77.23
tayoḥ samīpaṃ saṃprāpya putraste bharatarṣabha |
na cakāra bhayaṃ prāpte bhaye mahati māriṣa || 23 ||
7.77.24
tadasya kṣatriyāstatra sarva evābhyapūjayan |
yadarjunahṛṣīkeśau pratyudyāto'vicārayan || 24 ||
7.77.25
tataḥ sarvasya sainyasya tāvakasya viśāṃ pate |
mahānnādo hyabhūttatra dṛṣṭvā rājānamāhave || 25 ||
7.77.26
tasmiñjanasamunnāde pravṛtte bhairave sati |
kadarthīkṛtya te putraḥ pratyamitramavārayat || 26 ||
7.77.27
āvāritastu kaunteyastava putreṇa dhanvinā |
saṃrambhamagamadbhūyaḥ sa ca tasminparaṃtapaḥ || 27 ||
7.77.28
tau dṛṣṭvā pratisaṃrabdhau duryodhanadhanaṃjayau |
abhyavaikṣanta rājāno bhīmarūpāḥ samantataḥ || 28 ||
7.77.29
dṛṣṭvā tu pārthaṃ saṃrabdhaṃ vāsudevaṃ ca māriṣa |
prahasanniva putraste yoddhukāmaḥ samāhvayat || 29 ||
7.77.30
tataḥ prahṛṣṭo dāśārhaḥ pāṇḍavaśca dhanaṃjayaḥ |
vyākrośetāṃ mahānādaṃ dadhmatuścāmbujottamau || 30 ||
7.77.31
tau hṛṣṭarūpau saṃprekṣya kauraveyāśca sarvaśaḥ |
nirāśāḥ samapadyanta putrasya tava jīvite || 31 ||
7.77.32
śokamīyuḥ paraṃ caiva kuravaḥ sarva eva te |
amanyanta ca putraṃ te vaiśvānaramukhe hutam || 32 ||
7.77.33
tathā tu dṛṣṭvā yodhāste prahṛṣṭau kṛṣṇapāṇḍavau |
hato rājā hato rājetyūcurevaṃ bhayārditāḥ || 33 ||
7.77.34
janasya saṃninādaṃ tu śrutvā duryodhano'bravīt |
vyetu vo bhīrahaṃ kṛṣṇau preṣayiṣyāmi mṛtyave || 34 ||
7.77.35
ityuktvā sainikānsarvāñjayāpekṣī narādhipaḥ |
pārthamābhāṣya saṃrambhādidaṃ vacanamabravīt || 35 ||
7.77.36
pārtha yacchikṣitaṃ te'straṃ divyaṃ mānuṣameva ca |
taddarśaya mayi kṣipraṃ yadi jāto'si pāṇḍunā || 36 ||
7.77.37
yadbalaṃ tava vīryaṃ ca keśavasya tathaiva ca |
tatkuruṣva mayi kṣipraṃ paśyāmastava pauruṣam || 37 ||
7.77.38
asmatparokṣaṃ karmāṇi pravadanti kṛtāni te |
svāmisatkārayuktāni yāni tānīha darśaya || 38 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit