Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.87: saptāśītitamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.87

Language
Sanskrit

saptāśītitamo'dhyāyaḥ

7.87.1

saṃjaya uvāca |
dharmarājasya tadvākyaṃ niśamya śinipuṃgavaḥ |
pārthācca bhayamāśaṅkanparityāgānmahīpateḥ || 1 ||

7.87.2

apavādaṃ hyātmanaśca lokādrakṣanviśeṣataḥ |
na māṃ bhīta iti brūyurāyāntaṃ phalgunaṃ prati || 2 ||

7.87.3

niścitya bahudhaivaṃ sa sātyakiryuddhadurmadaḥ |
dharmarājamidaṃ vākyamabravītpuruṣarṣabha || 3 ||

7.87.4

kṛtāṃ cenmanyase rakṣāṃ svasti te'stu viśāṃ pate |
anuyāsyāmi bībhatsuṃ kariṣye vacanaṃ tava || 4 ||

7.87.5

na hi me pāṇḍavātkaścittriṣu lokeṣu vidyate |
yo vai priyataro rājansatyametadbravīmi te || 5 ||

7.87.6

tasyāhaṃ padavīṃ yāsye saṃdeśāttava mānada |
tvatkṛte na ca me kiṃcidakartavyaṃ kathaṃcana || 6 ||

7.87.7

yathā hi me gurorvākyaṃ viśiṣṭaṃ dvipadāṃ vara |
tathā tavāpi vacanaṃ viśiṣṭatarameva me || 7 ||

7.87.8

priye hi tava vartete bhrātarau kṛṣṇapāṇḍavau |
tayoḥ priye sthitaṃ caiva viddhi māṃ rājapuṃgava || 8 ||

7.87.9

tavājñāṃ śirasā gṛhya pāṇḍavārthamahaṃ prabho |
bhittvedaṃ durbhidaṃ sainyaṃ prayāsye narasattama || 9 ||

7.87.10

droṇānīkaṃ viśāmyeṣa kruddho jhaṣa ivārṇavam |
tatra yāsyāmi yatrāsau rājanrājā jayadrathaḥ || 10 ||

7.87.11

yatra senāṃ samāśritya bhītastiṣṭhati pāṇḍavāt |
gupto rathavaraśreṣṭhairdrauṇikarṇakṛpādibhiḥ || 11 ||

7.87.12

itastriyojanaṃ manye tamadhvānaṃ viśāṃ pate |
yatra tiṣṭhati pārtho'sau jayadrathavadhodyataḥ || 12 ||

7.87.13

triyojanagatasyāpi tasya yāsyāmyahaṃ padam |
āsaindhavavadhādrājansudṛḍhenāntarātmanā || 13 ||

7.87.14

anādiṣṭastu guruṇā ko nu yudhyeta mānavaḥ |
ādiṣṭastu tvayā rājanko na yudhyeta mādṛśaḥ |
abhijānāmi taṃ deśaṃ yatra yāsyāmyahaṃ prabho || 14 ||

7.87.15

huḍaśaktigadāprāsakhaḍgacarmarṣṭitomaram |
iṣvastravarasaṃbādhaṃ kṣobhayiṣye balārṇavam || 15 ||

7.87.16

yadetatkuñjarānīkaṃ sāhasramanupaśyasi |
kulamañjanakaṃ nāma yatraite vīryaśālinaḥ || 16 ||

7.87.17

āsthitā bahubhirmlecchairyuddhaśauṇḍaiḥ prahāribhiḥ |
nāgā meghanibhā rājankṣaranta iva toyadāḥ || 17 ||

7.87.18

naite jātu nivarteranpreṣitā hastisādibhiḥ |
anyatra hi vadhādeṣāṃ nāsti rājanparājayaḥ || 18 ||

7.87.19

atha yānrathino rājansamantādanupaśyasi |
ete rukmarathā nāma rājaputrā mahārathāḥ || 19 ||

7.87.20

ratheṣvastreṣu nipuṇā nāgeṣu ca viśāṃ pate |
dhanurvede gatāḥ pāraṃ muṣṭiyuddhe ca kovidāḥ || 20 ||

7.87.21

gadāyuddhaviśeṣajñā niyuddhakuśalāstathā |
khaḍgapraharaṇe yuktāḥ saṃpāte cāsicarmaṇoḥ || 21 ||

7.87.22

śūrāśca kṛtavidyāśca spardhante ca parasparam |
nityaṃ ca samare rājanvijigīṣanti mānavān || 22 ||

7.87.23

karṇena vijitā rājanduḥśāsanamanuvratāḥ |
etāṃstu vāsudevo'pi rathodārānpraśaṃsati || 23 ||

7.87.24

satataṃ priyakāmāśca karṇasyaite vaśe sthitāḥ |
tasyaiva vacanādrājannivṛttāḥ śvetavāhanāt || 24 ||

7.87.25

te na kṣatā na ca śrāntā dṛḍhāvaraṇakārmukāḥ |
madarthaṃ viṣṭhitā nūnaṃ dhārtarāṣṭrasya śāsanāt || 25 ||

7.87.26

etānpramathya saṃgrāme priyārthaṃ tava kaurava |
prayāsyāmi tataḥ paścātpadavīṃ savyasācinaḥ || 26 ||

7.87.27

yāṃstvetānaparānrājannāgānsaptaśatāni ca |
prekṣase varmasaṃchannānkirātaiḥ samadhiṣṭhitān || 27 ||

7.87.28

kirātarājo yānprādādgṛhītaḥ savyasācinā |
svalaṃkṛtāṃstathā preṣyānicchañjīvitamātmanaḥ || 28 ||

7.87.29

āsannete purā rājaṃstava karmakarā dṛḍham |
tvāmevādya yuyutsante paśya kālasya paryayam || 29 ||

7.87.30

teṣāmete mahāmātrāḥ kirātā yuddhadurmadāḥ |
hastiśikṣāvidaścaiva sarve caivāgniyonayaḥ || 30 ||

7.87.31

ete vinirjitāḥ sarve saṃgrāme savyasācinā |
madarthamadya saṃyattā duryodhanavaśānugāḥ || 31 ||

7.87.32

etānbhittvā śarai rājankirātānyuddhadurmadān |
saindhavasya vadhe yuktamanuyāsyāmi pāṇḍavam || 32 ||

7.87.33

ye tvete sumahānāgā añjanasya kulodbhavāḥ |
karkaśāśca vinītāśca prabhinnakaraṭāmukhāḥ || 33 ||

7.87.34

jāmbūnadamayaiḥ sarvairvarmabhiḥ suvibhūṣitāḥ |
labdhalakṣyā raṇe rājannairāvaṇasamā yudhi || 34 ||

7.87.35

uttarātparvatādete tīkṣṇairdasyubhirāsthitāḥ |
karkaśaiḥ pravarairyodhaiḥ kārṣṇāyasatanucchadaiḥ || 35 ||

7.87.36

santi goyonayaścātra santi vānarayonayaḥ |
anekayonayaścānye tathā mānuṣayonayaḥ || 36 ||

7.87.37

anīkamasatāmetaddhūmavarṇamudīryate |
mlecchānāṃ pāpakartṝṇāṃ himavaddurgavāsinām || 37 ||

7.87.38

etadduryodhano labdhvā samagraṃ nāgamaṇḍalam |
kṛpaṃ ca saumadattiṃ ca droṇaṃ ca rathināṃ varam || 38 ||

7.87.39

sindhurājaṃ tathā karṇamavamanyata pāṇḍavān |
kṛtārthamatha cātmānaṃ manyate kālacoditaḥ || 39 ||

7.87.40

te ca sarve'nusaṃprāptā mama nārācagocaram |
na vimokṣyanti kaunteya yadyapi syurmanojavāḥ || 40 ||

7.87.41

tena saṃbhāvitā nityaṃ paravīryopajīvinā |
vināśamupayāsyanti maccharaughanipīḍitāḥ || 41 ||

7.87.42

ye tvete rathino rājandṛśyante kāñcanadhvajāḥ |
ete durvāraṇā nāma kāmbojā yadi te śrutāḥ || 42 ||

7.87.43

śūrāśca kṛtavidyāśca dhanurvede ca niṣṭhitāḥ |
saṃhatāśca bhṛśaṃ hyete anyonyasya hitaiṣiṇaḥ || 43 ||

7.87.44

akṣauhiṇyaśca saṃrabdhā dhārtarāṣṭrasya bhārata |
yattā madarthaṃ tiṣṭhanti kuruvīrābhirakṣitāḥ || 44 ||

7.87.45

apramattā mahārāja māmeva pratyupasthitāḥ |
tāṃstvahaṃ pramathiṣyāmi tṛṇānīva hutāśanaḥ || 45 ||

7.87.46

tasmātsarvānupāsaṅgānsarvopakaraṇāni ca |
rathe kurvantu me rājanyathāvadrathakalpakāḥ || 46 ||

7.87.47

asmiṃstu khalu saṃgrāme grāhyaṃ vividhamāyudham |
yathopadiṣṭamācāryaiḥ kāryaḥ pañcaguṇo rathaḥ || 47 ||

7.87.48

kāmbojairhi sameṣyāmi kruddhairāśīviṣopamaiḥ |
nānāśastrasamāvāpairvividhāyudhayodhibhiḥ || 48 ||

7.87.49

kirātaiśca sameṣyāmi viṣakalpaiḥ prahāribhiḥ |
lālitaiḥ satataṃ rājñā duryodhanahitaiṣibhiḥ || 49 ||

7.87.50

śakaiścāpi sameṣyāmi śakratulyaparākramaiḥ |
agnikalpairdurādharṣaiḥ pradīptairiva pāvakaiḥ || 50 ||

7.87.51

tathānyairvividhairyodhaiḥ kālakalpairdurāsadaiḥ |
sameṣyāmi raṇe rājanbahubhiryuddhadurmadaiḥ || 51 ||

7.87.52

tasmādvai vājino mukhyā viśrāntāḥ śubhalakṣaṇāḥ |
upāvṛttāśca pītāśca punaryujyantu me rathe || 52 ||

7.87.53

tasya sarvānupāsaṅgānsarvopakaraṇāni ca |
rathe prāsthāpayadrājā śastrāṇi vividhāni ca || 53 ||

7.87.54

tatastānsarvato muktvā sadaśvāṃścaturo janāḥ |
rasavatpāyayāmāsuḥ pānaṃ madasamīriṇam || 54 ||

7.87.55

pītopavṛttānsnātāṃśca jagdhānnānsamalaṃkṛtān |
vinītaśalyāṃsturagāṃścaturo hemamālinaḥ || 55 ||

7.87.56

tānyattānrukmavarṇābhānvinītāñśīghragāminaḥ |
saṃhṛṣṭamanaso'vyagrānvidhivatkalpite rathe || 56 ||

7.87.57

mahādhvajena siṃhena hemakesaramālinā |
saṃvṛte ketanairhemairmaṇividrumacitritaiḥ |
pāṇḍurābhraprakāśābhiḥ patākābhiralaṃkṛte || 57 ||

7.87.58

hemadaṇḍocchritacchatre bahuśastraparicchade |
yojayāmāsa vidhivaddhemabhāṇḍavibhūṣitān || 58 ||

7.87.59

dārukasyānujo bhrātā sūtastasya priyaḥ sakhā |
nyavedayadrathaṃ yuktaṃ vāsavasyeva mātaliḥ || 59 ||

7.87.60

tataḥ snātaḥ śucirbhūtvā kṛtakautukamaṅgalaḥ |
snātakānāṃ sahasrasya svarṇaniṣkānadāpayat |
āśīrvādaiḥ pariṣvaktaḥ sātyakiḥ śrīmatāṃ varaḥ || 60 ||

7.87.61

tataḥ sa madhuparkārhaḥ pītvā kailāvataṃ madhu |
lohitākṣo babhau tatra madavihvalalocanaḥ || 61 ||

7.87.62

ālabhya vīrakāṃsyaṃ ca harṣeṇa mahatānvitaḥ |
dviguṇīkṛtatejā hi prajvalanniva pāvakaḥ |
utsaṅge dhanurādāya saśaraṃ rathināṃ varaḥ || 62 ||

7.87.63

kṛtasvastyayano vipraiḥ kavacī samalaṃkṛtaḥ |
lājairgandhaistathā mālyaiḥ kanyābhiścābhinanditaḥ || 63 ||

7.87.64

yudhiṣṭhirasya caraṇāvabhivādya kṛtāñjaliḥ |
tena mūrdhanyupāghrāta āruroha mahāratham || 64 ||

7.87.65

tataste vājino hṛṣṭāḥ supuṣṭā vātaraṃhasaḥ |
ajayyā jaitramūhustaṃ vikurvantaḥ sma saindhavāḥ || 65 ||

7.87.66

atha harṣaparītāṅgaḥ sātyakirbhīmamabravīt |
tvaṃ bhīma rakṣa rājānametatkāryatamaṃ hi te || 66 ||

7.87.67

ahaṃ bhittvā pravekṣyāmi kālapakvamidaṃ balam |
āyatyāṃ ca tadātve ca śreyo rājño'bhirakṣaṇam || 67 ||

7.87.68

jānīṣe mama vīryaṃ tvaṃ tava cāhamariṃdama |
tasmādbhīma nivartasva mama cedicchasi priyam || 68 ||

7.87.69

tathoktaḥ sātyakiṃ prāha vraja tvaṃ kāryasiddhaye |
ahaṃ rājñaḥ kariṣyāmi rakṣāṃ puruṣasattama || 69 ||

7.87.70

evamuktaḥ pratyuvāca bhīmasenaṃ sa mādhavaḥ |
gaccha gaccha drutaṃ pārtha dhruvo'dya vijayo mama || 70 ||

7.87.71

yanme snigdho'nuraktaśca tvamadya vaśagaḥ sthitaḥ |
nimittāni ca dhanyāni yathā bhīma vadanti me || 71 ||

7.87.72

nihate saindhave pāpe pāṇḍavena mahātmanā |
pariṣvajiṣye rājānaṃ dharmātmānaṃ na saṃśayaḥ || 72 ||

7.87.73

etāvaduktvā bhīmaṃ tu visṛjya ca mahāmanāḥ |
saṃpraikṣattāvakaṃ sainyaṃ vyāghro mṛgagaṇāniva || 73 ||

7.87.74

taṃ dṛṣṭvā pravivikṣantaṃ sainyaṃ tava janādhipa |
bhūya evābhavanmūḍhaṃ subhṛśaṃ cāpyakampata || 74 ||

7.87.75

tataḥ prayātaḥ sahasā sainyaṃ tava sa sātyakiḥ |
didṛkṣurarjunaṃ rājandharmarājasya śāsanāt || 75 ||

Commentaries (4)

Other recensions (1)

Linked texts (1)