Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.88

Mahābhārata 7.88

Language
Sanskrit

7.88.1

saṃjaya uvāca |
prayāte tava sainyaṃ tu yuyudhāne yuyutsayā |
dharmarājo mahārāja svenānīkena saṃvṛtaḥ |
prāyāddroṇarathaprepsuryuyudhānasya pṛṣṭhataḥ || 1 ||

7.88.2

tataḥ pāñcālarājasya putraḥ samaradurmadaḥ |
prākrośatpāṇḍavānīke vasudānaśca pārthivaḥ || 2 ||

7.88.3

āgacchata praharata drutaṃ viparidhāvata |
yathā sukhena gaccheta sātyakiryuddhadurmadaḥ || 3 ||

7.88.4

mahārathā hi bahavo yatiṣyantyasya nirjaye |
iti bruvanto vegena samāpeturbalaṃ tava || 4 ||

7.88.5

vayaṃ pratijigīṣantastatra tānsamabhidrutāḥ |
tataḥ śabdo mahānāsīdyuyudhānarathaṃ prati || 5 ||

7.88.6

prakampyamānā mahatī tava putrasya vāhinī |
sātvatena mahārāja śatadhābhivyadīryata || 6 ||

7.88.7

tasyāṃ vidīryamāṇāyāṃ śineḥ pautro mahārathaḥ |
sapta vīrānmaheṣvāsānagrānīke vyapothayat || 7 ||

7.88.8

te bhītā mṛdyamānāśca pramṛṣṭā dīrghabāhunā |
āyodhanaṃ jahurvīrā dṛṣṭvā tamatimānuṣam || 8 ||

7.88.9

rathairvimathitākṣaiśca bhagnanīḍaiśca māriṣa |
cakrairvimathitaiśchinnairdhvajaiśca vinipātitaiḥ || 9 ||

7.88.10

anukarṣaiḥ patākābhiḥ śirastrāṇaiḥ sakāñcanaiḥ |
bāhubhiścandanādigdhaiḥ sāṅgadaiśca viśāṃ pate || 10 ||

7.88.11

hastihastopamaiścāpi bhujagābhogasaṃnibhaiḥ |
ūrubhiḥ pṛthivī channā manujānāṃ narottama || 11 ||

7.88.12

śaśāṅkasaṃnikāśaiśca vadanaiścārukuṇḍalaiḥ |
patitairvṛṣabhākṣāṇāṃ babhau bhārata medinī || 12 ||

7.88.13

gajaiśca bahudhā chinnaiḥ śayānaiḥ parvatopamaiḥ |
rarājātibhṛśaṃ bhūmirvikīrṇairiva parvataiḥ || 13 ||

7.88.14

tapanīyamayairyoktrairmuktājālavibhūṣitaiḥ |
uraśchadairvicitraiśca vyaśobhanta turaṃgamāḥ |
gatasattvā mahīṃ prāpya pramṛṣṭā dīrghabāhunā || 14 ||

7.88.15

nānāvidhāni sainyāni tava hatvā tu sātvataḥ |
praviṣṭastāvakaṃ sainyaṃ drāvayitvā camūṃ bhṛśam || 15 ||

7.88.16

tatastenaiva mārgeṇa yena yāto dhanaṃjayaḥ |
iyeṣa sātyakirgantuṃ tato droṇena vāritaḥ || 16 ||

7.88.17

bharadvājaṃ samāsādya yuyudhānastu māriṣa |
nābhyavartata saṃkruddho velāmiva jalāśayaḥ || 17 ||

7.88.18

nivārya tu raṇe droṇo yuyudhānaṃ mahāratham |
vivyādha niśitairbāṇaiḥ pañcabhirmarmabhedibhiḥ || 18 ||

7.88.19

sātyakistu raṇe droṇaṃ rājanvivyādha saptabhiḥ |
hemapuṅkhaiḥ śilādhautaiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ || 19 ||

7.88.20

taṃ ṣaḍbhiḥ sāyakairdroṇaḥ sāśvayantāramārdayat |
sa taṃ na mamṛṣe droṇaṃ yuyudhāno mahārathaḥ || 20 ||

7.88.21

siṃhanādaṃ tataḥ kṛtvā droṇaṃ vivyādha sātyakiḥ |
daśabhiḥ sāyakaiścānyaiḥ ṣaḍbhiraṣṭābhireva ca || 21 ||

7.88.22

yuyudhānaḥ punardroṇaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ |
ekena sārathiṃ cāsya caturbhiścaturo hayān |
dhvajamekena bāṇena vivyādha yudhi māriṣa || 22 ||

7.88.23

taṃ droṇaḥ sāśvayantāraṃ sarathadhvajamāśugaiḥ |
tvaranprācchādayadbāṇaiḥ śalabhānāmiva vrajaiḥ || 23 ||

7.88.24

tathaiva yuyudhāno'pi droṇaṃ bahubhirāśugaiḥ |
prācchādayadasaṃbhrāntastato droṇa uvāca ha || 24 ||

7.88.25

tavācāryo raṇaṃ hitvā gataḥ kāpuruṣo yathā |
yudhyamānaṃ hi māṃ hitvā pradakṣiṇamavartata || 25 ||

7.88.26

tvaṃ hi me yudhyato nādya jīvanmokṣyasi mādhava |
yadi māṃ tvaṃ raṇe hitvā na yāsyācāryavaddrutam || 26 ||

7.88.27

sātyakiruvāca |
dhanaṃjayasya padavīṃ dharmarājasya śāsanāt |
gacchāmi svasti te brahmanna me kālātyayo bhavet || 27 ||

7.88.28

saṃjaya uvāca |
etāvaduktvā śaineya ācāryaṃ parivarjayan |
prayātaḥ sahasā rājansārathiṃ cedamabravīt || 28 ||

7.88.29

droṇaḥ kariṣyate yatnaṃ sarvathā mama vāraṇe |
yatto yāhi raṇe sūta śṛṇu cedaṃ vacaḥ param || 29 ||

7.88.30

etadālokyate sainyamāvantyānāṃ mahāprabham |
asyānantaratastvetaddākṣiṇātyaṃ mahābalam || 30 ||

7.88.31

tadanantarametacca bāhlikānāṃ balaṃ mahat |
bāhlikābhyāśato yuktaṃ karṇasyāpi mahadbalam || 31 ||

7.88.32

anyonyena hi sainyāni bhinnānyetāni sārathe |
anyonyaṃ samupāśritya na tyakṣyanti raṇājiram || 32 ||

7.88.33

etadantaramāsādya codayāśvānprahṛṣṭavat |
madhyamaṃ javamāsthāya vaha māmatra sārathe || 33 ||

7.88.34

bāhlikā yatra dṛśyante nānāpraharaṇodyatāḥ |
dākṣiṇātyāśca bahavaḥ sūtaputrapurogamāḥ || 34 ||

7.88.35

hastyaśvarathasaṃbādhaṃ yaccānīkaṃ vilokyate |
nānādeśasamutthaiśca padātibhiradhiṣṭhitam || 35 ||

7.88.36

etāvaduktvā yantāraṃ brahmāṇaṃ parivarjayan |
sa vyatīyāya yatrograṃ karṇasya sumahadbalam || 36 ||

7.88.37

taṃ droṇo'nuyayau kruddho vikiranviśikhānbahūn |
yuyudhānaṃ mahābāhuṃ gacchantamanivartinam || 37 ||

7.88.38

karṇasya sainyaṃ sumahadabhihatya śitaiḥ śaraiḥ |
prāviśadbhāratīṃ senāmaparyantāṃ sa sātyakiḥ || 38 ||

7.88.39

praviṣṭe yuyudhāne tu sainikeṣu druteṣu ca |
amarṣī kṛtavarmā tu sātyakiṃ paryavārayat || 39 ||

7.88.40

tamāpatantaṃ viśikhaiḥ ṣaḍbhirāhatya sātyakiḥ |
caturbhiścaturo'syāśvānājaghānāśu vīryavān || 40 ||

7.88.41

tataḥ punaḥ ṣoḍaśabhirnataparvabhirāśugaiḥ |
sātyakiḥ kṛtavarmāṇaṃ pratyavidhyatstanāntare || 41 ||

7.88.42

sa tudyamāno viśikhairbahubhistigmatejanaiḥ |
sātvatena mahārāja kṛtavarmā na cakṣame || 42 ||

7.88.43

sa vatsadantaṃ saṃdhāya jihmagānalasaṃnibham |
ākṛṣya rājannākarṇādvivyādhorasi sātyakim || 43 ||

7.88.44

sa tasya dehāvaraṇaṃ bhittvā dehaṃ ca sāyakaḥ |
sapatrapuṅkhaḥ pṛthivīṃ viveśa rudhirokṣitaḥ || 44 ||

7.88.45

athāsya bahubhirbāṇairacchinatparamāstravit |
samārgaṇaguṇaṃ rājankṛtavarmā śarāsanam || 45 ||

7.88.46

vivyādha ca raṇe rājansātyakiṃ satyavikramam |
daśabhirviśikhaistīkṣṇairabhikruddhaḥ stanāntare || 46 ||

7.88.47

tataḥ praśīrṇe dhanuṣi śaktyā śaktimatāṃ varaḥ |
abhyahandakṣiṇaṃ bāhuṃ sātyakiḥ kṛtavarmaṇaḥ || 47 ||

7.88.48

tato'nyatsudṛḍhaṃ vīro dhanurādāya sātyakiḥ |
vyasṛjadviśikhāṃstūrṇaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ || 48 ||

7.88.49

sarathaṃ kṛtavarmāṇaṃ samantātparyavākirat |
chādayitvā raṇe'tyarthaṃ hārdikyaṃ tu sa sātyakiḥ || 49 ||

7.88.50

athāsya bhallena śiraḥ sāratheḥ samakṛntata |
sa papāta hataḥ sūto hārdikyasya mahārathāt |
tataste yantari hate prādravaṃsturagā bhṛśam || 50 ||

7.88.51

atha bhojastvasaṃbhrānto nigṛhya turagānsvayam |
tasthau śaradhanuṣpāṇistatsainyānyabhyapūjayan || 51 ||

7.88.52

sa muhūrtamivāśvasya sadaśvānsamacodayat |
vyapetabhīramitrāṇāmāvahatsumahadbhayam |
sātyakiścābhyagāttasmātsa tu bhīmamupādravat || 52 ||

7.88.53

yuyudhāno'pi rājendra droṇānīkādviniḥsṛtaḥ |
prayayau tvaritastūrṇaṃ kāmbojānāṃ mahācamūm || 53 ||

7.88.54

sa tatra bahubhiḥ śūraiḥ saṃniruddho mahārathaiḥ |
na cacāla tadā rājansātyakiḥ satyavikramaḥ || 54 ||

7.88.55

saṃdhāya ca camūṃ droṇo bhoje bhāraṃ niveśya ca |
anvadhāvadraṇe yatto yuyudhānaṃ yuyutsayā || 55 ||

7.88.56

tathā tamanudhāvantaṃ yuyudhānasya pṛṣṭhataḥ |
nyavārayanta saṃkruddhāḥ pāṇḍusainye bṛhattamāḥ || 56 ||

7.88.57

samāsādya tu hārdikyaṃ rathānāṃ pravaraṃ ratham |
pāñcālā vigatotsāhā bhīmasenapurogamāḥ |
vikramya vāritā rājanvīreṇa kṛtavarmaṇā || 57 ||

7.88.58

yatamānāṃstu tānsarvānīṣadvigatacetasaḥ |
abhitastāñśaraugheṇa klāntavāhānavārayat || 58 ||

7.88.59

nigṛhītāstu bhojena bhojānīkepsavo raṇe |
atiṣṭhannāryavadvīrāḥ prārthayanto mahadyaśaḥ || 59 ||

Commentaries (4)

Other recensions (1)