Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.91: eka navatitamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.91

Language
Sanskrit

eka navatitamo'dhyāyaḥ

7.91.1

saṃjaya uvāca |
śṛṇuṣvaikamanā rājanyanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi |
drāvyamāṇe bale tasminhārdikyena mahātmanā || 1 ||

7.91.2

lajjayāvanate cāpi prahṛṣṭaiścaiva tāvakaiḥ |
dvīpo ya āsītpāṇḍūnāmagādhe gādhamicchatām || 2 ||

7.91.3

śrutvā tu ninadaṃ bhīmaṃ tāvakānāṃ mahāhave |
śaineyastvarito rājankṛtavarmāṇamabhyayāt || 3 ||

7.91.4

kṛtavarmā tu hārdikyaḥ śaineyaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
avākiratsusaṃkruddhastato'krudhyata sātyakiḥ || 4 ||

7.91.5

tataḥ suniśitaṃ bhallaṃ śaineyaḥ kṛtavarmaṇe |
preṣayāmāsa samare śarāṃśca caturo'parān || 5 ||

7.91.6

te tasya jaghnire vāhānbhallenāsyācchinaddhanuḥ |
pṛṣṭharakṣaṃ tathā sūtamavidhyanniśitaiḥ śaraiḥ || 6 ||

7.91.7

tatastaṃ virathaṃ kṛtvā sātyakiḥ satyavikramaḥ |
senāmasyārdayāmāsa śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ || 7 ||

7.91.8

sābhajyatātha pṛtanā śaineyaśarapīḍitā |
tataḥ prāyādvai tvaritaḥ sātyakiḥ satyavikramaḥ || 8 ||

7.91.9

śṛṇu rājanyadakarottava sainyeṣu vīryavān |
atītya sa mahārāja droṇānīkamahārṇavam || 9 ||

7.91.10

parājitya ca saṃhṛṣṭaḥ kṛtavarmāṇamāhave |
yantāramabravīcchūraḥ śanairyāhītyasaṃbhramam || 10 ||

7.91.11

dṛṣṭvā tu tava tatsainyaṃ rathāśvadvipasaṃkulam |
padātijanasaṃpūrṇamabravītsārathiṃ punaḥ || 11 ||

7.91.12

yadetanmeghasaṃkāśaṃ droṇānīkasya savyataḥ |
sumahatkuñjarānīkaṃ yasya rukmaratho mukham || 12 ||

7.91.13

ete hi bahavaḥ sūta durnivāryāśca saṃyuge |
duryodhanasamādiṣṭā madarthe tyaktajīvitāḥ |
rājaputrā maheṣvāsāḥ sarve vikrāntayodhinaḥ || 13 ||

7.91.14

trigartānāṃ rathodārāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ |
māmevābhimukhā vīrā yotsyamānā vyavasthitāḥ || 14 ||

7.91.15

atra māṃ prāpaya kṣipramaśvāṃścodaya sārathe |
trigartaiḥ saha yotsyāmi bhāradvājasya paśyataḥ || 15 ||

7.91.16

tataḥ prāyācchanaiḥ sūtaḥ sātvatasya mate sthitaḥ |
rathenādityavarṇena bhāsvareṇa patākinā || 16 ||

7.91.17

tamūhuḥ sārathervaśyā valgamānā hayottamāḥ |
vāyuvegasamāḥ saṃkhye kundendurajataprabhāḥ || 17 ||

7.91.18

āpatantaṃ rathaṃ taṃ tu śaṅkhavarṇairhayottamaiḥ |
parivavrustataḥ śūrā gajānīkena sarvataḥ |
kiranto vividhāṃstīkṣṇānsāyakām̐llaghuvedhinaḥ || 18 ||

7.91.19

sātvato'pi śitairbāṇairgajānīkamayodhayat |
parvatāniva varṣeṇa tapānte jalado mahān || 19 ||

7.91.20

vajrāśanisamasparśairvadhyamānāḥ śarairgajāḥ |
prādravanraṇamutsṛjya śinivīryasamīritaiḥ || 20 ||

7.91.21

śīrṇadantā virudhirā bhinnamastakapiṇḍakāḥ |
viśīrṇakarṇāsyakarā viniyantṛpatākinaḥ || 21 ||

7.91.22

saṃbhinnavarmaghaṇṭāśca saṃnikṛttamahādhvajāḥ |
hatārohā diśo rājanbhejire bhraṣṭakambalāḥ || 22 ||

7.91.23

ruvanto vividhānrāvāñjaladopamanisvanāḥ |
nārācairvatsadantaiśca sātvatena vidāritāḥ || 23 ||

7.91.24

tasmindrute gajānīke jalasaṃdho mahārathaḥ |
yattaḥ saṃprāpayannāgaṃ rajatāśvarathaṃ prati || 24 ||

7.91.25

rukmavarṇakaraḥ śūrastapanīyāṅgadaḥ śuciḥ |
kuṇḍalī mukuṭī śaṅkhī raktacandanarūṣitaḥ || 25 ||

7.91.26

śirasā dhārayandīptāṃ tapanīyamayīṃ srajam |
urasā dhārayanniṣkaṃ kaṇṭhasūtraṃ ca bhāsvaram || 26 ||

7.91.27

cāpaṃ ca rukmavikṛtaṃ vidhunvangajamūrdhani |
aśobhata mahārāja savidyudiva toyadaḥ || 27 ||

7.91.28

tamāpatantaṃ sahasā māgadhasya gajottamam |
sātyakirvārayāmāsa velevodvṛttamarṇavam || 28 ||

7.91.29

nāgaṃ nivāritaṃ dṛṣṭvā śaineyasya śarottamaiḥ |
akrudhyata raṇe rājañjalasaṃdho mahābalaḥ || 29 ||

7.91.30

tataḥ kruddho maheṣvāso mārgaṇairbhārasādhanaiḥ |
avidhyata śineḥ pautraṃ jalasaṃdho mahorasi || 30 ||

7.91.31

tato'pareṇa bhallena pītena niśitena ca |
asyato vṛṣṇivīrasya nicakarta śarāsanam || 31 ||

7.91.32

sātyakiṃ chinnadhanvānaṃ prahasanniva bhārata |
avidhyanmāgadho vīraḥ pañcabhirniśitaiḥ śaraiḥ || 32 ||

7.91.33

sa viddho bahubhirbāṇairjalasaṃdhena vīryavān |
nākampata mahābāhustadadbhutamivābhavat || 33 ||

7.91.34

acintayanvai sa śarānnātyarthaṃ saṃbhramādbalī |
dhanuranyatsamādāya tiṣṭha tiṣṭhetyuvāca ha || 34 ||

7.91.35

etāvaduktvā śaineyo jalasaṃdhaṃ mahorasi |
vivyādha ṣaṣṭyā subhṛśaṃ śarāṇāṃ prahasanniva || 35 ||

7.91.36

kṣurapreṇa ca pītena muṣṭideśe mahaddhanuḥ |
jalasaṃdhasya ciccheda vivyādha ca tribhiḥ śaraiḥ || 36 ||

7.91.37

jalasaṃdhastu tattyaktvā saśaraṃ vai śarāsanam |
tomaraṃ vyasṛjattūrṇaṃ sātyakiṃ prati māriṣa || 37 ||

7.91.38

sa nirbhidya bhujaṃ savyaṃ mādhavasya mahāraṇe |
abhyagāddharaṇīṃ ghoraḥ śvasanniva mahoragaḥ || 38 ||

7.91.39

nirbhinne tu bhuje savye sātyakiḥ satyavikramaḥ |
triṃśadbhirviśikhaistīkṣṇairjalasaṃdhamatāḍayat || 39 ||

7.91.40

pragṛhya tu tataḥ khaḍgaṃ jalasaṃdho mahābalaḥ |
ārṣabhaṃ carma ca mahacchatacandramalaṃkṛtam |
tata āvidhya taṃ khaḍgaṃ sātvatāyotsasarja ha || 40 ||

7.91.41

śaineyasya dhanuśchittvā sa khaḍgo nyapatanmahīm |
alātacakravaccaiva vyarocata mahīṃ gataḥ || 41 ||

7.91.42

athānyaddhanurādāya sarvakāyāvadāraṇam |
śālaskandhapratīkāśamindrāśanisamasvanam |
visphārya vivyadhe kruddho jalasaṃdhaṃ śareṇa ha || 42 ||

7.91.43

tataḥ sābharaṇau bāhū kṣurābhyāṃ mādhavottamaḥ |
sāṅgadau jalasaṃdhasya ciccheda prahasanniva || 43 ||

7.91.44

tau bāhū parighaprakhyau petaturgajasattamāt |
vasuṃdharādharādbhraṣṭau pañcaśīrṣāvivoragau || 44 ||

7.91.45

tataḥ sudaṃṣṭraṃ suhanu cārukuṇḍalamunnasam |
kṣureṇāsya tṛtīyena śiraściccheda sātyakiḥ || 45 ||

7.91.46

tatpātitaśirobāhukabandhaṃ bhīmadarśanam |
dviradaṃ jalasaṃdhasya rudhireṇābhyaṣiñcata || 46 ||

7.91.47

jalasaṃdhaṃ nihatyājau tvaramāṇastu sātvataḥ |
naiṣādiṃ pātayāmāsa gajaskandhādviśāṃ pate || 47 ||

7.91.48

rudhireṇāvasiktāṅgo jalasaṃdhasya kuñjaraḥ |
vilambamānamavahatsaṃśliṣṭaṃ paramāsanam || 48 ||

7.91.49

śarārditaḥ sātvatena mardamānaḥ svavāhinīm |
ghoramārtasvaraṃ kṛtvā vidudrāva mahāgajaḥ || 49 ||

7.91.50

hāhākāro mahānāsīttava sainyasya māriṣa |
jalasaṃdhaṃ hataṃ dṛṣṭvā vṛṣṇīnāmṛṣabheṇa ha || 50 ||

7.91.51

vimukhāścābhyadhāvanta tava yodhāḥ samantataḥ |
palāyane kṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye || 51 ||

7.91.52

etasminnantare rājandroṇaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ |
abhyayājjavanairaśvairyuyudhānaṃ mahāratham || 52 ||

7.91.53

tamudīrṇaṃ tathā dṛṣṭvā śaineyaṃ kurupuṃgavāḥ |
droṇenaiva saha kruddhāḥ sātyakiṃ paryavārayan || 53 ||

7.91.54

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ kurūṇāṃ sātvatasya ca |
droṇasya ca raṇe rājanghoraṃ devāsuropamam || 54 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)

Discussed in (2)