Mahabharata 7.95: pañcanavatitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.95
- Language
- Sanskrit
pañcanavatitamo'dhyāyaḥ
7.95.1
saṃjaya uvāca |
tataḥ sa sātyakirdhīmānmahātmā vṛṣṇipuṃgavaḥ |
sudarśanaṃ nihatyājau yantāramidamabravīt || 1 ||
7.95.2
rathāśvanāgakalilaṃ śaraśaktyūrmimālinam |
khaḍgamatsyaṃ gadāgrāhaṃ śūrāyudhamahāsvanam || 2 ||
7.95.3
prāṇāpahāriṇaṃ raudraṃ vāditrotkruṣṭanāditam |
yodhānāmasukhasparśaṃ durdharṣamajayaiṣiṇām || 3 ||
7.95.4
tīrṇāḥ sma dustaraṃ tāta droṇānīkamahārṇavam |
jalasaṃdhabalenājau puruṣādairivāvṛtam || 4 ||
7.95.5
ato'nyaṃ pṛtanāśeṣaṃ manye kunadikāmiva |
tartavyāmalpasalilāṃ codayāśvānasaṃbhramam || 5 ||
7.95.6
hastaprāptamahaṃ manye sāṃprataṃ savyasācinam |
nirjitya durdharaṃ droṇaṃ sapadānugamāhave || 6 ||
7.95.7
hārdikyaṃ yodhavaryaṃ ca prāptaṃ manye dhanaṃjayam |
na hi me jāyate trāso dṛṣṭvā sainyānyanekaśaḥ |
vahneriva pradīptasya grīṣme śuṣkaṃ tṛṇolapam || 7 ||
7.95.8
paśya pāṇḍavamukhyena yātāṃ bhūmiṃ kirīṭinā |
pattyaśvarathanāgaughaiḥ patitairviṣamīkṛtām || 8 ||
7.95.9
abhyāśasthamahaṃ manye śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim |
sa eṣa śrūyate śabdo gāṇḍīvasyāmitaujasaḥ || 9 ||
7.95.10
yādṛśāni nimittāni mama prādurbhavanti vai |
anastaṃgata āditye hantā saindhavamarjunaḥ || 10 ||
7.95.11
śanairviśrambhayannaśvānyāhi yatto'rivāhinīm |
yatraite satanutrāṇāḥ suyodhanapurogamāḥ || 11 ||
7.95.12
daṃśitāḥ krūrakarmāṇaḥ kāmbojā yuddhadurmadāḥ |
śarabāṇāsanadharā yavanāśca prahāriṇaḥ || 12 ||
7.95.13
śakāḥ kirātā daradā barbarāstāmraliptakāḥ |
anye ca bahavo mlecchā vividhāyudhapāṇayaḥ |
māmevābhimukhāḥ sarve tiṣṭhanti samarārthinaḥ || 13 ||
7.95.14
etānsarathanāgāśvānnihatyājau sapattinaḥ |
idaṃ durgaṃ mahāghoraṃ tīrṇamevopadhāraya || 14 ||
7.95.15
sūta uvāca |
na saṃbhramo me vārṣṇeya vidyate satyavikrama |
yadyapi syātsusaṃkruddho jāmadagnyo'grataḥ sthitaḥ || 15 ||
7.95.16
droṇo vā rathināṃ śreṣṭhaḥ kṛpo madreśvaro'pi vā |
tathāpi saṃbhramo na syāttvāmāśritya mahābhuja || 16 ||
7.95.17
tvayā subahavo yuddhe nirjitāḥ śatrusūdana |
na ca me saṃbhramaḥ kaścidbhūtapūrvaḥ kadācana |
kimu caitatsamāsādya vīra saṃyugagoṣpadam || 17 ||
7.95.18
āyuṣmankatareṇa tvā prāpayāmi dhanaṃjayam |
keṣāṃ kruddho'si vārṣṇeya keṣāṃ mṛtyurupasthitaḥ |
keṣāṃ saṃyamanīmadya gantumutsahate manaḥ || 18 ||
7.95.19
ke tvāṃ yudhi parākrāntaṃ kālāntakayamopamam |
dṛṣṭvā vikramasaṃpannaṃ vidraviṣyanti saṃyuge |
keṣāṃ vaivasvato rājā smarate'dya mahābhuja || 19 ||
7.95.20
sātyakiruvāca |
muṇḍānetānhaniṣyāmi dānavāniva vāsavaḥ |
pratijñāṃ pārayiṣyāmi kāmbojāneva mā vaha |
adyaiṣāṃ kadanaṃ kṛtvā kṣipraṃ yāsyāmi pāṇḍavam || 20 ||
7.95.21
adya drakṣyanti me vīryaṃ kauravāḥ sasuyodhanāḥ |
muṇḍānīke hate sūta sarvasainyeṣu cāsakṛt || 21 ||
7.95.22
adya kauravasainyasya dīryamāṇasya saṃyuge |
śrutvā virāvaṃ bahudhā saṃtapsyati suyodhanaḥ || 22 ||
7.95.23
adya pāṇḍavamukhyasya śvetāśvasya mahātmanaḥ |
ācāryakakṛtaṃ mārgaṃ darśayiṣyāmi saṃyuge || 23 ||
7.95.24
adya madbāṇanihatānyodhamukhyānsahasraśaḥ |
dṛṣṭvā duryodhano rājā paścāttāpaṃ gamiṣyati || 24 ||
7.95.25
adya me kṣiprahastasya kṣipataḥ sāyakottamān |
alātacakrapratimaṃ dhanurdrakṣyanti kauravāḥ || 25 ||
7.95.26
matsāyakacitāṅgānāṃ rudhiraṃ sravatāṃ bahu |
sainikānāṃ vadhaṃ dṛṣṭvā saṃtapsyati suyodhanaḥ || 26 ||
7.95.27
adya me kruddharūpasya nighnataśca varānvarān |
dvirarjunamimaṃ lokaṃ maṃsyate sa suyodhanaḥ || 27 ||
7.95.28
adya rājasahasrāṇi nihatāni mayā raṇe |
dṛṣṭvā duryodhano rājā saṃtapsyati mahāmṛdhe || 28 ||
7.95.29
adya snehaṃ ca bhaktiṃ ca pāṇḍaveṣu mahātmasu |
hatvā rājasahasrāṇi darśayiṣyāmi rājasu || 29 ||
7.95.30
saṃjaya uvāca |
evamuktastadā sūtaḥ śikṣitānsādhuvāhinaḥ |
śaśāṅkasaṃnikāśānvai vājino'cūcudadbhṛśam || 30 ||
7.95.31
te pibanta ivākāśaṃ yuyudhānaṃ hayottamāḥ |
prāpayanyavanāñśīghraṃ manaḥpavanaraṃhasaḥ || 31 ||
7.95.32
sātyakiṃ te samāsādya pṛtanāsvanivartinam |
bahavo laghuhastāśca śaravarṣairavākiran || 32 ||
7.95.33
teṣāmiṣūnathāstrāṇi vegavannataparvabhiḥ |
acchinatsātyakī rājannainaṃ te prāpnuvañśarāḥ || 33 ||
7.95.34
rukmapuṅkhaiḥ suniśitairgārdhrapatrairajihmagaiḥ |
uccakarta śirāṃsyugro yavanānāṃ bhujānapi || 34 ||
7.95.35
śaikyāyasāni varmāṇi kāṃsyāni ca samantataḥ |
bhittvā dehāṃstathā teṣāṃ śarā jagmurmahītalam || 35 ||
7.95.36
te hanyamānā vīreṇa mlecchāḥ sātyakinā raṇe |
śataśo nyapataṃstatra vyasavo vasudhātale || 36 ||
7.95.37
supūrṇāyatamuktaistānavyavacchinnapiṇḍitaiḥ |
pañca ṣaṭsapta cāṣṭau ca bibheda yavanāñśaraiḥ || 37 ||
7.95.38
kāmbojānāṃ sahasraistu śakānāṃ ca viśāṃ pate |
śabarāṇāṃ kirātānāṃ barbarāṇāṃ tathaiva ca || 38 ||
7.95.39
agamyarūpāṃ pṛthivīṃ māṃsaśoṇitakardamām |
kṛtavāṃstatra śaineyaḥ kṣapayaṃstāvakaṃ balam || 39 ||
7.95.40
dasyūnāṃ saśirastrāṇaiḥ śirobhirlūnamūrdhajaiḥ |
tatra tatra mahī kīrṇā vibarhairaṇḍajairiva || 40 ||
7.95.41
rudhirokṣitasarvāṅgaistaistadāyodhanaṃ babhau |
kabandhaiḥ saṃvṛtaṃ sarvaṃ tāmrābhraiḥ khamivāvṛtam || 41 ||
7.95.42
vajrāśanisamasparśaiḥ suparvabhirajihmagaiḥ |
te sāśvayānā nihatāḥ samāvavrurvasuṃdharām || 42 ||
7.95.43
alpāvaśiṣṭāḥ saṃbhagnāḥ kṛcchraprāṇā vicetasaḥ |
jitāḥ saṃkhye mahārāja yuyudhānena daṃśitāḥ || 43 ||
7.95.44
pārṣṇibhiśca kaśābhiśca tāḍayantasturaṃgamān |
javamuttamamāsthāya sarvataḥ prādravanbhayāt || 44 ||
7.95.45
kāmbojasainyaṃ vidrāvya durjayaṃ yudhi bhārata |
yavanānāṃ ca tatsainyaṃ śakānāṃ ca mahadbalam || 45 ||
7.95.46
sa tataḥ puruṣavyāghraḥ sātyakiḥ satyavikramaḥ |
prahṛṣṭastāvakāñjitvā sūtaṃ yāhītyacodayat || 46 ||
7.95.47
taṃ yāntaṃ pṛṣṭhagoptāramarjunasya viśāṃ pate |
cāraṇāḥ prekṣya saṃhṛṣṭāstvadīyāścāpyapūjayan || 47 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit