Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.97: saptanavati tamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.97

Language
Sanskrit

saptanavati tamo'dhyāyaḥ

7.97.1

dhṛtarāṣṭra uvāca |
saṃpramṛdya mahatsainyaṃ yāntaṃ śaineyamarjunam |
nirhrīkā mama te putrāḥ kimakurvata saṃjaya || 1 ||

7.97.2

kathaṃ caiṣāṃ tathā yuddhe dhṛtirāsīnmumūrṣatām |
śaineyacaritaṃ dṛṣṭvā sadṛśaṃ savyasācinaḥ || 2 ||

7.97.3

kiṃ nu vakṣyanti te kṣātraṃ sainyamadhye parājitāḥ |
kathaṃ ca sātyakiryuddhe vyatikrānto mahāyaśāḥ || 3 ||

7.97.4

kathaṃ ca mama putrāṇāṃ jīvatāṃ tatra saṃjaya |
śaineyo'bhiyayau yuddhe tanmamācakṣva tattvataḥ || 4 ||

7.97.5

atyadbhutamidaṃ tāta tvatsakāśācchṛṇomyaham |
ekasya bahubhiryuddhaṃ śatrubhirvai mahārathaiḥ || 5 ||

7.97.6

viparītamahaṃ manye mandabhāgyānsutānprati |
yatrāvadhyanta samare sātvatena mahātmanā || 6 ||

7.97.7

ekasya hi na paryāptaṃ matsainyaṃ tasya saṃjaya |
kruddhasya yuyudhānasya sarve tiṣṭhantu pāṇḍavāḥ || 7 ||

7.97.8

nirjitya samare droṇaṃ kṛtinaṃ yuddhadurmadam |
yathā paśugaṇānsiṃhastadvaddhantā sutānmama || 8 ||

7.97.9

kṛtavarmādibhiḥ śūrairyattairbahubhirāhave |
yuyudhāno na śakito hantuṃ yaḥ puruṣarṣabhaḥ || 9 ||

7.97.10

naitadīdṛśakaṃ yuddhaṃ kṛtavāṃstatra phalgunaḥ |
yādṛśaṃ kṛtavānyuddhaṃ śinernaptā mahāyaśāḥ || 10 ||

7.97.11

saṃjaya uvāca |
tava durmantrite rājanduryodhanakṛtena ca |
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā yatte vakṣyāmi bhārata || 11 ||

7.97.12

te punaḥ saṃnyavartanta kṛtvā saṃśaptakānmithaḥ |
parāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā putrasya tava śāsanāt || 12 ||

7.97.13

trīṇi sādisahasrāṇi duryodhanapurogamāḥ |
śakāḥ kāmbojabāhlīkā yavanāḥ pāradāstathā || 13 ||

7.97.14

kuṇindāstaṅgaṇāmbaṣṭhāḥ paiśācāśca samandarāḥ |
abhyadravanta śaineyaṃ śalabhāḥ pāvakaṃ yathā || 14 ||

7.97.15

yuktāśca pārvatīyānāṃ rathāḥ pāṣāṇayodhinām |
śūrāḥ pañcaśatā rājañśaineyaṃ samupādravan || 15 ||

7.97.16

tato rathasahasreṇa mahārathaśatena ca |
dviradānāṃ sahasreṇa dvisāhasraiśca vājibhiḥ || 16 ||

7.97.17

śaravarṣāṇi muñcanto vividhāni mahārathāḥ |
abhyadravanta śaineyamasaṃkhyeyāśca pattayaḥ || 17 ||

7.97.18

tāṃśca saṃcodayansarvānghnatainamiti bhārata |
duḥśāsano mahārāja sātyakiṃ paryavārayat || 18 ||

7.97.19

tatrādbhutamapaśyāma śaineyacaritaṃ mahat |
yadeko bahubhiḥ sārdhamasaṃbhrāntamayudhyata || 19 ||

7.97.20

avadhīcca rathānīkaṃ dviradānāṃ ca tadbalam |
sādinaścaiva tānsarvāndasyūnapi ca sarvaśaḥ || 20 ||

7.97.21

tatra cakrairvimathitairbhagnaiśca paramāyudhaiḥ |
akṣaiśca bahudhā bhagnairīṣādaṇḍakabandhuraiḥ || 21 ||

7.97.22

kūbarairmathitaiścāpi dhvajaiścāpi nipātitaiḥ |
varmabhiścāmaraiścaiva vyavakīrṇā vasuṃdharā || 22 ||

7.97.23

sragbhirābharaṇairvastrairanukarṣaiśca māriṣa |
saṃchannā vasudhā tatra dyaurgrahairiva bhārata || 23 ||

7.97.24

girirūpadharāścāpi patitāḥ kuñjarottamāḥ |
añjanasya kule jātā vāmanasya ca bhārata |
supratīkakule jātā mahāpadmakule tathā || 24 ||

7.97.25

airāvaṇakule caiva tathānyeṣu kuleṣu ca |
jātā dantivarā rājañśerate bahavo hatāḥ || 25 ||

7.97.26

vanāyujānpārvatīyānkāmbojāraṭṭabāhlikān |
tathā hayavarānrājannijaghne tatra sātyakiḥ || 26 ||

7.97.27

nānādeśasamutthāṃśca nānājātyāṃśca pattinaḥ |
nijaghne tatra śaineyaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ || 27 ||

7.97.28

teṣu prakālyamāneṣu dasyūnduḥśāsano'bravīt |
nivartadhvamadharmajñā yudhyadhvaṃ kiṃ sṛtena vaḥ || 28 ||

7.97.29

tāṃścāpi sarvānsaṃprekṣya putro duḥśāsanastava |
pāṣāṇayodhinaḥ śūrānpārvatīyānacodayat || 29 ||

7.97.30

aśmayuddheṣu kuśalā naitajjānāti sātyakiḥ |
aśmayuddhamajānantaṃ ghnatainaṃ yuddhakāmukam || 30 ||

7.97.31

tathaiva kuravaḥ sarve nāśmayuddhaviśāradāḥ |
abhidravata mā bhaiṣṭa na vaḥ prāpsyati sātyakiḥ || 31 ||

7.97.32

tato gajaśiśuprakhyairupalaiḥ śailavāsinaḥ |
udyatairyuyudhānasya sthitā maraṇakāṅkṣiṇaḥ || 32 ||

7.97.33

kṣepaṇīyaistathāpyanye sātvatasya vadhaiṣiṇaḥ |
coditāstava putreṇa rurudhuḥ sarvatodiśam || 33 ||

7.97.34

teṣāmāpatatāmeva śilāyuddhaṃ cikīrṣatām |
sātyakiḥ pratisaṃdhāya triṃśataṃ prāhiṇoccharān || 34 ||

7.97.35

tāmaśmavṛṣṭiṃ tumulāṃ pārvatīyaiḥ samīritām |
bibhedoragasaṃkāśairnārācaiḥ śinipuṃgavaḥ || 35 ||

7.97.36

tairaśmacūrṇairdīpyadbhiḥ khadyotānāmiva vrajaiḥ |
prāyaḥ sainyānyavadhyanta hāhābhūtāni māriṣa || 36 ||

7.97.37

tataḥ pañcaśatāḥ śūrāḥ samudyatamahāśilāḥ |
nikṛttabāhavo rājannipeturdharaṇītale || 37 ||

7.97.38

pāṣāṇayodhinaḥ śūrānyatamānānavasthitān |
avadhīdbahusāhasrāṃstadadbhutamivābhavat || 38 ||

7.97.39

tataḥ punarbastamukhairaśmavṛṣṭiṃ samantataḥ |
ayohastaiḥ śūlahastairdaradaiḥ khaśataṅgaṇaiḥ || 39 ||

7.97.40

ambaṣṭhaiśca kuṇindaiśca kṣiptāṃ kṣiptāṃ sa sātyakiḥ |
nārācaiḥ prativivyādha prekṣamāṇo mahābalaḥ || 40 ||

7.97.41

adrīṇāṃ bhidyamānānāmantarikṣe śitaiḥ śaraiḥ |
śabdena prādravanrājangajāśvarathapattayaḥ || 41 ||

7.97.42

aśmacūrṇaiḥ samākīrṇā manuṣyāśca vayāṃsi ca |
nāśaknuvannavasthātuṃ bhramarairiva daṃśitāḥ || 42 ||

7.97.43

hataśiṣṭā virudhirā bhinnamastakapiṇḍikāḥ |
kuñjarāḥ saṃnyavartanta yuyudhānarathaṃ prathi || 43 ||

7.97.44

tataḥ śabdaḥ samabhavattava sainyasya māriṣa |
mādhavenārdyamānasya sāgarasyeva dāruṇaḥ || 44 ||

7.97.45

taṃ śabdaṃ tumulaṃ śrutvā droṇo yantāramabravīt |
eṣa sūta raṇe kruddhaḥ sātvatānāṃ mahārathaḥ || 45 ||

7.97.46

dārayanbahudhā sainyaṃ raṇe carati kālavat |
yatraiṣa śabdastumulastatra sūta rathaṃ naya || 46 ||

7.97.47

pāṣāṇayodhibhirnūnaṃ yuyudhānaḥ samāgataḥ |
tathā hi rathinaḥ sarve hriyante vidrutairhayaiḥ || 47 ||

7.97.48

viśastrakavacā rugṇāstatra tatra patanti ca |
na śaknuvanti yantāraḥ saṃyantuṃ tumule hayān || 48 ||

7.97.49

ityevaṃ bruvato rājanbhāradvājasya dhīmataḥ |
pratyuvāca tato yantā droṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam || 49 ||

7.97.50

āyuṣmandravate sainyaṃ kauraveyaṃ samantataḥ |
paśya yodhānraṇe bhinnāndhāvamānāṃstatastataḥ || 50 ||

7.97.51

ete ca sahitāḥ śūrāḥ pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha |
tvāmeva hi jighāṃsantaḥ prādravanti samantataḥ || 51 ||

7.97.52

atra kāryaṃ samādhatsva prāptakālamariṃdama |
sthāne vā gamane vāpi dūraṃ yātaśca sātyakiḥ || 52 ||

7.97.53

tathaivaṃ vadatastasya bhāradvājasya māriṣa |
pratyadṛśyata śaineyo nighnanbahuvidhānrathān || 53 ||

7.97.54

te vadhyamānāḥ samare yuyudhānena tāvakāḥ |
yuyudhānarathaṃ tyaktvā droṇānīkāya dudruvuḥ || 54 ||

7.97.55

yaistu duḥśāsanaḥ sārdhaṃ rathaiḥ pūrvaṃ nyavartata |
te bhītāstvabhyadhāvanta sarve droṇarathaṃ prati || 55 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)