Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata 7.98: aṣṭanavatitamo'dhyāyaḥ

Mahābhārata 7.98

Language
Sanskrit

aṣṭanavatitamo'dhyāyaḥ

7.98.1

saṃjaya uvāca |
duḥśāsanarathaṃ dṛṣṭvā samīpe paryavasthitam |
bhāradvājastato vākyaṃ duḥśāsanamathābravīt || 1 ||

7.98.2

duḥśāsana rathāḥ sarve kasmādete pravidrutāḥ |
kaccitkṣemaṃ tu nṛpateḥ kaccijjīvati saindhavaḥ || 2 ||

7.98.3

rājaputro bhavānatra rājabhrātā mahārathaḥ |
kimarthaṃ dravase yuddhe yauvarājyamavāpya hi || 3 ||

7.98.4

svayaṃ vairaṃ mahatkṛtvā pāñcālaiḥ pāṇḍavaiḥ saha |
ekaṃ sātyakimāsādya kathaṃ bhīto'si saṃyuge || 4 ||

7.98.5

na jānīṣe purā tvaṃ tu gṛhṇannakṣāndurodare |
śarā hyete bhaviṣyanti dāruṇāśīviṣopamāḥ || 5 ||

7.98.6

apriyāṇāṃ ca vacanaṃ pāṇḍaveṣu viśeṣataḥ |
draupadyāśca parikleśastvanmūlo hyabhavatpurā || 6 ||

7.98.7

kva te mānaśca darpaśca kva ca tadvīra garjitam |
āśīviṣasamānpārthānkopayitvā kva yāsyasi || 7 ||

7.98.8

śocyeyaṃ bhāratī senā rājā caiva suyodhanaḥ |
yasya tvaṃ karkaśo bhrātā palāyanaparāyaṇaḥ || 8 ||

7.98.9

nanu nāma tvayā vīra dīryamāṇā bhayārditā |
svabāhubalamāsthāya rakṣitavyā hyanīkinī |
sa tvamadya raṇaṃ tyaktvā bhīto harṣayase parān || 9 ||

7.98.10

vidrute tvayi sainyasya nāyake śatrusūdana |
ko'nyaḥ sthāsyati saṃgrāme bhīto bhīte vyapāśraye || 10 ||

7.98.11

ekena sātvatenādya yudhyamānasya cānagha |
palāyane tava matiḥ saṃgrāmāddhi pravartate || 11 ||

7.98.12

yadā gāṇḍīvadhanvānaṃ bhīmasenaṃ ca kaurava |
yamau ca yudhi draṣṭāsi tadā tvaṃ kiṃ kariṣyasi || 12 ||

7.98.13

yudhi phalgunabāṇānāṃ sūryāgnisamatejasām |
na tulyāḥ sātyakiśarā yeṣāṃ bhītaḥ palāyase || 13 ||

7.98.14

yadi tāvatkṛtā buddhiḥ palāyanaparāyaṇā |
pṛthivī dharmarājasya śamenaiva pradīyatām || 14 ||

7.98.15

yāvatphalgunanārācā nirmuktoragasaṃnibhāḥ |
nāviśanti śarīraṃ te tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ || 15 ||

7.98.16

yāvatte pṛthivīṃ pārthā hatvā bhrātṛśataṃ raṇe |
nākṣipanti mahātmānastāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ || 16 ||

7.98.17

yāvanna krudhyate rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
kṛṣṇaśca samaraślāghī tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ || 17 ||

7.98.18

yāvadbhīmo mahābāhurvigāhya mahatīṃ camūm |
sodarāṃste na mṛdnāti tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ || 18 ||

7.98.19

pūrvamuktaśca te bhrātā bhīṣmeṇa sa suyodhanaḥ |
ajeyāḥ pāṇḍavāḥ saṃkhye saumya saṃśāmya pāṇḍavaiḥ |
na ca tatkṛtavānmandastava bhrātā suyodhanaḥ || 19 ||

7.98.20

sa yuddhe dhṛtimāsthāya yatto yudhyasva pāṇḍavaiḥ |
gaccha tūrṇaṃ rathenaiva tatra tiṣṭhati sātyakiḥ || 20 ||

7.98.21

tvayā hīnaṃ balaṃ hyetadvidraviṣyati bhārata |
ātmārthaṃ yodhaya raṇe sātyakiṃ satyavikramam || 21 ||

7.98.22

evamuktastava suto nābravītkiṃcidapyasau |
śrutaṃ cāśrutavatkṛtvā prāyādyena sa sātyakiḥ || 22 ||

7.98.23

sainyena mahatā yukto mlecchānāmanivartinām |
āsādya ca raṇe yatto yuyudhānamayodhayat || 23 ||

7.98.24

droṇo'pi rathināṃ śreṣṭhaḥ pāñcālānpāṇḍavāṃstathā |
abhyadravata saṃkruddho javamāsthāya madhyamam || 24 ||

7.98.25

praviśya ca raṇe droṇaḥ pāñcālānāṃ varūthinīm |
drāvayāmāsa yodhānvai śataśo'tha sahasraśaḥ || 25 ||

7.98.26

tato droṇo mahārāja nāma viśrāvya saṃyuge |
pāṇḍupāñcālamatsyānāṃ pracakre kadanaṃ mahat || 26 ||

7.98.27

taṃ jayantamanīkāni bhāradvājaṃ tatastataḥ |
pāñcālaputro dyutimānvīraketuḥ samabhyayāt || 27 ||

7.98.28

sa droṇaṃ pañcabhirviddhvā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ |
dhvajamekena vivyādha sārathiṃ cāsya saptabhiḥ || 28 ||

7.98.29

tatrādbhutaṃ mahārāja dṛṣṭavānasmi saṃyuge |
yaddroṇo rabhasaṃ yuddhe pāñcālyaṃ nābhyavartata || 29 ||

7.98.30

saṃniruddhaṃ raṇe droṇaṃ pāñcālā vīkṣya māriṣa |
āvavruḥ sarvato rājandharmaputrajayaiṣiṇaḥ || 30 ||

7.98.31

te śarairagnisaṃkāśaistomaraiśca mahādhanaiḥ |
śastraiśca vividhai rājandroṇamekamavākiran || 31 ||

7.98.32

nihatya tānbāṇagaṇāndroṇo rājansamantataḥ |
mahājaladharānvyomni mātariśvā vivāniva || 32 ||

7.98.33

tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ sūryapāvakasaṃnibham |
saṃdadhe paravīraghno vīraketurathaṃ prati || 33 ||

7.98.34

sa bhittvā tu śaro rājanpāñcālyaṃ kulanandanam |
abhyagāddharaṇīṃ tūrṇaṃ lohitārdro jvalanniva || 34 ||

7.98.35

tato'patadrathāttūrṇaṃ pāñcālyaḥ kulanandanaḥ |
parvatāgrādiva mahāṃścampako vāyupīḍitaḥ || 35 ||

7.98.36

tasminhate maheṣvāse rājaputre mahābale |
pāñcālāstvaritā droṇaṃ samantātparyavārayan || 36 ||

7.98.37

citraketuḥ sudhanvā ca citravarmā ca bhārata |
tathā citrarathaścaiva bhrātṛvyasanakarṣitāḥ || 37 ||

7.98.38

abhyadravanta sahitā bhāradvājaṃ yuyutsavaḥ |
muñcantaḥ śaravarṣāṇi tapānte jaladā iva || 38 ||

7.98.39

sa vadhyamāno bahudhā rājaputrairmahārathaiḥ |
vyaśvasūtarathāṃścakre kumārānkupito raṇe || 39 ||

7.98.40

tathāparaiḥ suniśitairbhallaisteṣāṃ mahāyaśāḥ |
puṣpāṇīva vicinvanhi sottamāṅgānyapātayat || 40 ||

7.98.41

te rathebhyo hatāḥ petuḥ kṣitau rājansuvarcasaḥ |
devāsure purā yuddhe yathā daiteyadānavāḥ || 41 ||

7.98.42

tānnihatya raṇe rājanbhāradvājaḥ pratāpavān |
kārmukaṃ bhrāmayāmāsa hemapṛṣṭhaṃ durāsadam || 42 ||

7.98.43

pāñcālānnihatāndṛṣṭvā devakalpānmahārathān |
dhṛṣṭadyumno bhṛśaṃ kruddho netrābhyāṃ pātayañjalam |
abhyavartata saṃgrāme kruddho droṇarathaṃ prati || 43 ||

7.98.44

tato hā heti sahasā nādaḥ samabhavannṛpa |
pāñcālyena raṇe dṛṣṭvā droṇamāvāritaṃ śaraiḥ || 44 ||

7.98.45

saṃchādyamāno bahudhā pārṣatena mahātmanā |
na vivyathe tato droṇaḥ smayannevānvayudhyata || 45 ||

7.98.46

tato droṇaṃ mahārāja pāñcālyaḥ krodhamūrchitaḥ |
ājaghānorasi kruddho navatyā nataparvaṇām || 46 ||

7.98.47

sa gāḍhaviddho balinā bhāradvājo mahāyaśāḥ |
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṃ ca jagāma ha || 47 ||

7.98.48

taṃ vai tathāgataṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaḥ parākramī |
samutsṛjya dhanustūrṇamasiṃ jagrāha vīryavān || 48 ||

7.98.49

avaplutya rathāccāpi tvaritaḥ sa mahārathaḥ |
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ bhāradvājasya māriṣa |
hartumaicchacchiraḥ kāyātkrodhasaṃraktalocanaḥ || 49 ||

7.98.50

pratyāśvastastato droṇo dhanurgṛhya mahābalaḥ |
śarairvaitastikai rājannityamāsannayodhibhiḥ |
yodhayāmāsa samare dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham || 50 ||

7.98.51

te hi vaitastikā nāma śarā āsannayodhinaḥ |
droṇasya viditā rājandhṛṣṭadyumnamavākṣipan || 51 ||

7.98.52

sa vadhyamāno bahubhiḥ sāyakaistairmahābalaḥ |
avaplutya rathāttūrṇaṃ bhagnavegaḥ parākramī || 52 ||

7.98.53

āruhya svarathaṃ vīraḥ pragṛhya ca mahaddhanuḥ |
vivyādha samare droṇaṃ dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ || 53 ||

7.98.54

tadadbhutaṃ tayoryuddhaṃ bhūtasaṃghā hyapūjayan |
kṣatriyāśca mahārāja ye cānye tatra sainikāḥ || 54 ||

7.98.55

avaśyaṃ samare droṇo dhṛṣṭadyumnena saṃgataḥ |
vaśameṣyati no rājñaḥ pāñcālā iti cukruśuḥ || 55 ||

7.98.56

droṇastu tvarito yuddhe dhṛṣṭadyumnasya sāratheḥ |
śiraḥ pracyāvayāmāsa phalaṃ pakvaṃ taroriva |
tataste pradrutā vāhā rājaṃstasya mahātmanaḥ || 56 ||

7.98.57

teṣu pradravamāṇeṣu pāñcālānsṛñjayāṃstathā |
vyadrāvayadraṇe droṇastatra tatra parākramī || 57 ||

7.98.58

vijitya pāṇḍupāñcālānbhāradvājaḥ pratāpavān |
svaṃ vyūhaṃ punarāsthāya sthiro'bhavadariṃdamaḥ |
na cainaṃ pāṇḍavā yuddhe jetumutsahire prabho || 58 ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)