The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.99: navanavatitamo'dhyāyaḥ
Mahābhārata 7.99
- Language
- Sanskrit
navanavatitamo'dhyāyaḥ
7.99.1
saṃjaya uvāca |
tato duḥśāsano rājañśaineyaṃ samupādravat |
kirañśarasahasrāṇi parjanya iva vṛṣṭimān || 1 ||
7.99.2
sa viddhvā sātyakiṃ ṣaṣṭyā tathā ṣoḍaśabhiḥ śaraiḥ |
nākampayatsthitaṃ yuddhe mainākamiva parvatam || 2 ||
7.99.3
sa tu duḥśāsanaṃ vīraḥ sāyakairāvṛṇodbhṛśam |
maśakaṃ samanuprāptamūrṇanābhirivorṇayā || 3 ||
7.99.4
dṛṣṭvā duḥśāsanaṃ rājā tathā śaraśatācitam |
trigartāṃścodayāmāsa yuyudhānarathaṃ prati || 4 ||
7.99.5
te'gacchanyuyudhānasya samīpaṃ krūrakāriṇaḥ |
trigartānāṃ trisāhasrā rathā yuddhaviśāradāḥ || 5 ||
7.99.6
te tu taṃ rathavaṃśena mahatā paryavārayan |
sthirāṃ kṛtvā matiṃ yuddhe bhūtvā saṃśaptakā mithaḥ || 6 ||
7.99.7
teṣāṃ prayatatāṃ yuddhe śaravarṣāṇi muñcatām |
yodhānpañcaśatānmukhyānagrānīke vyapothayat || 7 ||
7.99.8
te'patanta hatāstūrṇaṃ śinipravarasāyakaiḥ |
mahāmārutavegena rugṇā iva mahādrumāḥ || 8 ||
7.99.9
rathaiśca bahudhā chinnairdhvajaiścaiva viśāṃ pate |
hayaiśca kanakāpīḍaiḥ patitaistatra medinī || 9 ||
7.99.10
śaineyaśarasaṃkṛttaiḥ śoṇitaughapariplutaiḥ |
aśobhata mahārāja kiṃśukairiva puṣpitaiḥ || 10 ||
7.99.11
te vadhyamānāḥ samare yuyudhānena tāvakāḥ |
trātāraṃ nādhyagacchanta paṅkamagnā iva dvipāḥ || 11 ||
7.99.12
tataste paryavartanta sarve droṇarathaṃ prati |
bhayātpatagarājasya gartānīva mahoragāḥ || 12 ||
7.99.13
hatvā pañcaśatānyodhāñśarairāśīviṣopamaiḥ |
prāyātsa śanakairvīro dhanaṃjayarathaṃ prati || 13 ||
7.99.14
taṃ prayāntaṃ naraśreṣṭhaṃ putro duḥśāsanastava |
vivyādha navabhistūrṇaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ || 14 ||
7.99.15
sa tu taṃ prativivyādha pañcabhirniśitaiḥ śaraiḥ |
rukmapuṅkhairmaheṣvāso gārdhrapatrairajihmagaiḥ || 15 ||
7.99.16
sātyakiṃ tu mahārāja prahasanniva bhārata |
duḥśāsanastribhirviddhvā punarvivyādha pañcabhiḥ || 16 ||
7.99.17
śaineyastava putraṃ tu viddhvā pañcabhirāśugaiḥ |
dhanuścāsya raṇe chittvā vismayannarjunaṃ yayau || 17 ||
7.99.18
tato duḥśāsanaḥ kruddho vṛṣṇivīrāya gacchate |
sarvapāraśavīṃ śaktiṃ visasarja jighāṃsayā || 18 ||
7.99.19
tāṃ tu śaktiṃ tadā ghorāṃ tava putrasya sātyakiḥ |
ciccheda śatadhā rājanniśitaiḥ kaṅkapatribhiḥ || 19 ||
7.99.20
athānyaddhanurādāya putrastava janeśvara |
sātyakiṃ daśabhirviddhvā siṃhanādaṃ nanāda ha || 20 ||
7.99.21
sātyakistu raṇe kruddho mohayitvā sutaṃ tava |
śarairagniśikhākārairājaghāna stanāntare |
sarvāyasaistīkṣṇavaktrairaṣṭābhirvivyadhe punaḥ || 21 ||
7.99.22
duḥśāsanastu viṃśatyā sātyakiṃ pratyavidhyata |
sātvato'pi mahārāja taṃ vivyādha stanāntare |
tribhireva mahāvegaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ || 22 ||
7.99.23
tato'sya vāhānniśitaiḥ śarairjaghne mahārathaḥ |
sārathiṃ ca susaṃkruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ || 23 ||
7.99.24
dhanurekena bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ |
dhvajaṃ ca rathaśaktiṃ ca bhallābhyāṃ paramāstravit |
ciccheda viśikhaistīkṣṇaistathobhau pārṣṇisārathī || 24 ||
7.99.25
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ |
trigartasenāpatinā svarathenāpavāhitaḥ || 25 ||
7.99.26
tamabhidrutya śaineyo muhūrtamiva bhārata |
na jaghāna mahābāhurbhīmasenavacaḥ smaran || 26 ||
7.99.27
bhīmasenena hi vadhaḥ sutānāṃ tava bhārata |
pratijñātaḥ sabhāmadhye sarveṣāmeva saṃyuge || 27 ||
7.99.28
tathā duḥśāsanaṃ jitvā sātyakiḥ saṃyuge prabho |
jagāma tvarito rājanyena yāto dhanaṃjayaḥ || 28 ||
Commentaries (5)
- Bhāratabhāvadīpa — Nīlakaṇṭha Caturdhara 1650, Sanskrit
- Jñānadīpikā — Devabodha, Sanskrit
- Lakṣaślokālaṅkāra — Vādirāja, Sanskrit
- Mahābhārataṭīkā — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Lakṣābharaṇa — Vādirāja Sūri, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
Linked texts (5)
- Rāmāyaṇamañjarī — Kṣemendra, Sanskrit
- The Social and Military Position of the Ruling Caste in Ancient India, as Represented by the Sanskrit Epic — E. W. Hopkins, English
- Rāmāyaṇakathāsāra (Kṣemendra) — Kṣemendra, Sanskrit
- The Great Epic of India: Its Character and Origin — E. W. Hopkins, English
- Epic Mythology — Edward Washburn Hopkins, English