<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Drama (rūpaka)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays) › [Allegorical plays](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical) › [Jivananda](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda) › 7.23

# Jivananda 7.23

Jīvānanda 7.23

- **Language:** Sanskrit

### [7.23](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.23)

devī—ṇāha, imassa maṇorahaṃ pucchia jhatti taṃ ṇivattehi | (ka)  
bhagavān—priye, kimatra praṣṭavyam | viditameva | yakṣmarājaḥ  
kaiścidasādhyarogaiḥ sahānugato vikurvāṇo nirmūlaṃ chettavya ityetasya manoratha iti tata etasmai yogasiddhimupadiśya nirjitanikhilarogaṃ brahmarandhrasthitacandramaṇḍalagiḥṣyandamānāmṛtāplutaśarīraṃ nijānandānubhavatucchīkṛtākhilaprākṛtasukhāntaraṃ saphalamanorathamenaṃ kṛtārthayiṣyāmi  
devī—(saharṣam |) sarisaṃ kkhu edaṃ tumhekerassa bhattavacchalassa | (ka)  
bhagavān—vatsa jīva, yogasiddhimupadiśāmi te  
jīvaḥ—bhagavan, ko nāma yogaḥ kīdṛśī vā tasya siddhiḥ  
bhagavān—vatsa, śrūyatām | yogaścittavṛttinirodhaḥ | cittaṃ  
nāmāntaḥkaraṇam | yaccakṣurādikaraṇadvārā bahirnirgacchadviṣayākāreṇa  
pariṇamati | yattādātmyāpanno draṣṭāpi tadrūpākāra eva paribhāvyate  
taduktam'dhyāyantyāṃ dhyāyatīvātmā calantyāṃ calatīva ca  
buddhisthe dhyānacalane kalpyete buddhisākṣiṇi ||' iti  
'dhyāyatīva lelāyatīva' iti śrutiḥ | tasya vṛttayo nāma kāma  
saṃkalpo vicikitsā śraddhāśraddhā dhṛtiradhṛtirhīrdhīrbhīrityādyāḥ śrutīrita  
āntarāḥ, bāhyāśca śabdasparśādiviṣayagrāhiṇyaḥ| sattvarajastamorūpa  
guṇatrayātmikānāṃ ca tāsāṃ daivāsurasaṃpadrūpatvena dvedhā vibhāga ukto  
gītāyām'abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ  
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam ||'  
ityādirdaivī saṃpat | 'dambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca  
ityādirāsurī saṃpat | tatra daivī saṃpatsāttvikī | āsurī tu rajastama  
pradhānā| 'daivī saṃpadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā' | tāsāṃ ca sarva  
sāmāntarīṇāṃ bāhyānāṃ ca cittavṛttīnāṃ nirodho nāma svavidheyebhya  
pratinivartya kvacitsaguṇe nirguṇe vā vastuni cittasya samavasthānam  
tacca dṛḍhataravairāgyasatkāranirantarasevanābhyāṃ sabalena labhyate| taduktam'asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam  
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ||' iti  
etādṛśasya yogasya siddhirnāma dhyeyavastusākṣātkārarūpāvasthitiḥ  
mantrī-bhagavan,  
evaṃbhūtāḥ ka iva ghaṭate cittavṛttīrniroddhuṃ  
vairāgyeṇābhyasanavidhinā syāccirāttannirodhaḥ  
(ka) sadṛśaṃ khalvetadyuṣmādṛśasya bhaktavatsalasya  
jeyaḥ śīghraṃ ripuraparathā na sthitirnaḥ pure'to  
yoge siddhirbhavati ca yathānugrahaste tathāstu

- [Previous: 7.22](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.22)
- [Next: 7.24](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.24)
- [Up: 7](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7)

## Linked texts (2)

- [Śrīkaṇṭhacarita](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.mahakavya.saiva.sivavijaya.srikanthacarita.33.23) — Maṅkha, Sanskrit
- [Jīvānanda (Ānandarāya Adhvarin)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda-anandaraya-adhvarin.7.23) — Ānandarāya Adhvarin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.23](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.allegorical.jivananda.7.23) · Pramāṇa
