Jivanandanataka (Anandaramamakhin) 8
Jīvānandanāṭaka (Ānandarāmamakhin) 8
- Language
- Sanskrit
Contents
- 8.2 — 5 parts
- 8.3 — 2 parts
- 8.10 — 2 parts
- 8.11 — 3 parts
- 8.19 — 8 parts
- 8.20 — 1 part
- 8.21 — 1 part
- 8.27 — 3 parts
- 8.30 — 1 part
- 8.41 — 3 parts
- 8.42 — 2 parts
- 8.45 — 2 parts
- 8.50 — 1 part
- 8.51 — 1 part
- 8.56 — 1 part
8.1
kṛtiriyaṃ śrīmadbhāradvājakulajaladhikaustubhasya śrīnṛsiṃharāyamantrivaranandanasya
śrīmadānandarāyamakhinaḥ
samāpto'yaṃ granthaḥ
mahākaviśrīsubhaṭakṛtaṃ
dūtāṅgadam
pāyātsa vaḥ kumudakundamṛṇālagauraḥ
śaṅkho hareḥ karatalāmbarapūrṇacandraḥ
nādena yasya suraśatruvilāsinīnāṃ
kāñcyo bhavanti śithilā jaghanasthalīṣu
8.2
api ca
śaṃbhoḥ kodaṇḍabhaṅgādaviditavibhavaḥ śakrasūnorvināśādajñātaḥ setubandhādapi na paricitaḥ kaikasīnandanena
saṃvādādaṅgadasyāpyanadhigatagatiḥ kāraṇānmartyamūrterbhūyādbhūtyai janānāṃ jagati raghupatervaiṣṇavaḥ ko'pi bhāvaḥ
8.2.p1
nāndyante
8.2.p2
sūtradhāraḥ—(parikramya nepathyābhimukhamavalokya |) priye vilāsavati, itastāvat
8.2.p3
praviśya
8.2.p4
naṭī—ajjautta, iahni | āṇavedu ajjo jaṃ karaṇijjaṃ | (ka)
sūtradhāraḥ—viśvaviśvaṃbharābhārasamuddharaṇādivarāhasya nijabhujayugalayidalitasakalavairivṛndasundarīnetranīlotpalavigalitabahalabāṣpapūraplavamānapratāparājahaṃsasya mahārājādhirājaśrīmattribhuvanapāladevasya pariṣadājñayā prabandhaviśeṣamahamupakramamāṇo'smi | bho bhoḥ sāmājikāḥ, śṛṇuta sāvadhānāḥ
yadadya vasantotsave de̱ve śrīkumārapāladevasya yātrāyāṃ padavākyapramāṇapāraṃgatena mahākavinā śrīsubhaṭena vinirmitaṃ dūtāṅgadaṃ nāma chāyānāṭakamabhinetavyam
naṭī—ajjautta, juttaṃ vavasidaṃ | (kha)
8.2.p5
nepathye
8.3
tārāpatau vānararājalakṣmīṃ nihatya yo vālinamānināya
tīrṇārṇavo dāśarathiḥ sa devaḥ suvelaśailopavaneṣvakhelait
8.3.p1
sūtradhāraḥ—ārye, prārabdhameva kuśīlavaiḥ | ya̍damī rāmānucaravīrāṇāṃ
parasparamālāpāḥ śrūyante | tadehi | āvāmapyanantarakaraṇīyāya sajjībhavāvaḥ
8.3.p2
iti niṣkrāntau
8.4
prastāvanā
(tataḥ praviśataḥ suvelaśailaśilānalāsīno rāmalakṣmaṇau | sugrīvādikaśca vibhavataḥ parivāraḥ |)
rāmaḥ—(lakṣmaṇaṃ prati |) vatsa lakṣmaṇa,
tīrṇo'rṇavaḥ kavaliteva kapīśvarasya
senābhaṭairjhaṭiti rākṣasarājadhānī
yatpauruṣocitamihādya kṛtaṃ mayātaddaivasya vaśyamaparaṃ dhanuṣo'thavāsya
8.5
lakṣmaṇaḥ—ārya, kātarajanamanovalambinā daivena kim
udyoginaṃ puruṣasiṃhamupaiti lakṣmīdaivaṃ hi daivamiti kāpuruṣā vadanti
daivaṃ nihatya kuru pauruṣamātmaśaktyā
yatne kṛte yadi na sidhyati ko'tra doṣaḥ
8.6
api ca
yāvallalāṭaśikharaṃ bhrukutirna yāti
yāvanna kārmukaśikhāmadhirohati jyā
tāvanniśācarapateḥ paṭimānametu
trailokyamūlavibhujeṣu bhujeṣu darpaḥ
8.7
tadādiśyatāmaṅgadāya dautyam
rāmaḥ—(aṅgadaṃ sabahumānamālokya |) vatsa,
pitā te yaddvālī balini daśakaṇṭhe kalitavānna tadvaktuṃ śaktā vayamayamudāste na pulakaḥ
sa eva tvaṃ vyāvartayasi tanujatvena pitṛtāṃ
tataḥ kiṃ vaktavyaṃ tilakaya nisṛṣṭārthapadavīm
8.8
aṅgadaḥ—(maulimaṇḍalamilatkarayugalena praṇamya vijñāpayati |) deva,
kiṃ prākāravihāratoraṇavatīṃ laṅkāmihaivānaye
kiṃ vā sainyamahaṃ drutaṃ raghupatestatraiva saṃpādaye
ākalpaṃ kulaparvatairaviralairbadhnāmi vā sāgaraṃ
devādeśaya kiṃ karomi sakalaṃ dordaṇḍasādhyaṃ mama
8.9
rāmaḥ—vatsa,
ajñānādathavādhipatyarabhasāddhasatparokṣe hṛtā
sīteyaṃ pravimucyatāmiti vaco gatvā daśāsyaṃ vada
no cellakṣmaṇamuktamārgaṇagaṇacchedocchalacchoṇitacchatracchannadigantamantakapuraṃ putrairvṛto yāsyasi
8.10
aṅgadaḥ—deva,
saṃdhau vā vigrahe vāpi mayi dūte daśānanī
akṣatā vā kṣatā vāpi kṣitipīṭhe luṭhiṣyati
8.10.p1
rāmaḥ—sādhu bho vālinandana, sādhu | (iti pṛṣṭhe hastaṃ dattvā visṛjati |)
8.10.p2
aṅgadaḥ praṇamya niṣkrāntaḥ
8.11
sugrīvaḥ—(laṅkāśailaśikharamālokya |) deva, paśya paśya
sāvajñamiva saṃpaśyankapivīravarūthinīm
nijāṃse daśakaṇṭho'yaṃ datte mattebhavaddṛśam
8.11.p1
tadāgacchata | vayamapi suvelaśailavanatilakitāni jalanidhestaṭāni
paśyāmaḥ
8.11.p2
iti niṣkrāntāḥ
8.11.p3
tataḥ praviśati rāvaṇo mandodarī vibhīṣaṇādikaśca parivāraḥ
8.12
rāvaṇaḥ—(vibhīṣaṇaṃ prati |) vatsa vibhīṣaṇa,
ete te mama bāhavaḥ surapaterdordaṇḍakaṇḍūharāḥ
so'haṃ sarvajagatparābhavakaro laṅkeśvaro rāvaṇaḥ
setorbandhamimaṃ śṛṇomi kapibhiḥ paśyāmi laṅkāṃ vṛtāṃ
jīvadbhistu na dṛśyate kimathavā kiṃ vā nahi śrūyate
8.13
api ca
jambhārātībhakumbhasthaladalanapaṭuścandrahāsābhidhānaḥ
khaṅgaḥ kiṃ tāpasasya śravaṇaviṣayatāṃ na prayāto madīyaḥ
yannāsau meghanādaprabhṛtibhaṭaśatairvyāvṛtāṃ vetti laṅkāṃ
tannūnaṃ satyametatpracalati hi matiḥ prāptakālasya jantoḥ
8.14
yadākhaṇḍaladarpendurāhavo bāhavo mama
druhyanti tāpasebhyo'pi tadariṣṭamaho mahat
8.15
mandodarī—(svagatam |)
taṃ jevva ajja vi gale gavalaṃ gavvassa varisae esa
jagganti jeṇa rakkhasakulammi soaṃkurakuḍappā
8.16
(prakāśam |) ṇāha, pekkha pekkha | accariaṃ accariaṃ
vilasidaparosavānaravarūhaṇīkalaalassa kallolā
iha tuha vilāsavāsammi vīra viraanti paḍisahaṃ
8.17
(ka)
rāvaṇaḥ—(sāvajñam |) devi prakṛtipriyavādini, alamalamanayā markaṭakīṭakolāhalavibhīṣikayā | kimapyaparaṃ vaktukāmāsi
mandodarī—
ajja vi ṇa kovi doso rahupahuṇo deva dehi vaidehīṃ
maṃdodarīa maṃḍaṇamakhaṃḍabhāvaṃ samabbhedu
8.18
(kha)
rāvaṇaḥ—(sakopohāsam |) devi,
ekaṃ tāvadakṛtyametadatulaṃ yanmaithilīyaṃ hṛtā
dvaitīyīkamidaṃ vimṛśya yadasau tasmai tadā nārpitā
tārtīyīkamidaṃ tu yatkapibhaṭairbaddhe'dya vārāṃ nidhau
saṃdhānaṃ daśakaṃdharo racayati kṣmānandinīmarpayan
8.19
tadavataṃsayatu bhavatī vilāsagṛham | (iti mandodarī bāṣpaṃ visṛjantī niṣkrāntā |)
rāvaṇaḥ—(vibhīṣaṇaṃ prati |) vatsa vibhīṣaṇa, tavāpi kimapi vaktavyamasti
vibhīṣaṇaḥ—deva laṅkeśvara, vicāraya . nayacakṣuṣā
manuṣyau na manuṣyau tau vānarāste na vānarāḥ
vyājena kimapi cchannaṃ deva durdaivameva te
8.19.p1
tadiyaṃ mucyatāṃ rākṣasakulakālarātrirjānakī
rāvaṇaḥ—(saroṣaṃ khaṅgamādāya |) āḥ pāpa pratipakṣapakṣapātin kulāṅgāra
durācāra, eṣa te candrahāsena śiraḥ pātayāmi | (iti saṃrabhate |)
8.19.p2
vibhīṣaṇaśca sabhayamapasarati
8.19.p3
mālyavān—(antarāle bhavan |) deva laṅkeśvara, vicāraya nayacakṣuṣā
kimahitamabhihitaṃ kumāravibhīṣaṇena
rāvaṇaḥ—bhoḥ, tvamapīdṛśaḥ saṃpannaḥ
8.19.p4
mālyavānsabhayaṃ tūṣṇīmāste
8.19.p5
rāvaṇaḥ—(vibhīṣaṇaṃ prati |) are bāndhavāpasada, parihara me rājadhānīm
tameva ca vanecaramanupraviśya prakāśaya nītinaipuṇyam | na punaḥ kathāśeṣaṃ
kariṣyāmi
vibhīṣaṇaḥ—na bhavyamanyathā bhavati | (iti vadanniṣkrāntaḥ |)
8.19.p6
tataḥ praviśati prahastābhidhaḥ pratīhāraḥ
8.19.p7
prahastaḥ—deva, rāmasya dūto'hamiti bruvāṇaḥ ko'pi śākhāmṛgo
dvāramadhyāste
rāvaṇaḥ—(sāvajñam |) praveśaya tāvat
8.19.p8
tataḥ praviśati prahastena sahāṅgadaḥ
8.20
aṅgadaḥ—(rāvaṇamavalokya svagatam |)
sa eṣa jagadāskandakautukī daśakaṃdharaḥ
yanmaulikamalārāme rāmaḥ kṣeptā śilīmukhān
8.20.p1
prakāśam
8.21
re rākṣasāḥ kathayata kva sa rāvaṇākhyo
ratnaṃ ravīndukulayorapahṛtya naṣṭaḥ
trailokyadīpanakarāstraśikhākarāle
yo rāmanāmadahane bhavitā pataṅgaḥ
8.21.p1
bahavo rākṣasā rāvaṇarūpaṃ bibhrati
8.22
aṅgadaḥ—
re re rāvaṇa rāvaṇāḥ kati bahūnetānvayaṃ śuśrumaḥ
prāgekaṃ kila kārtavīryanṛpaterdordaṇḍapiṇḍīkṛtam
ekaṃ nartanadāpitānnakavalaṃ daityendradāsījanairekaṃ vaktumapi trapāmaha iti tvaṃ teṣu ko'nyo'thavā
8.23
rāvaṇaḥ—(bahurūpāṇi saṃhṛtya sahelam |) bho bhoḥ śākhāmṛga, kastvaṃ kasyāsi dūtaḥ
aṅgadaḥ—
pitaryuparate yastu nodvahetpaitṛkīṃ dhuram
tena naivopadeṣṭavyāḥ svasya vaṃśasya pūrvajāḥ
8.24
tathāpi bhavatu
rakṣodurbhikṣamādhātumavatīrṇo'sti yaḥ kṣitau
tasya rāmasya dūto'haṃ sutastasya ca bālinaḥ
8.25
api ca
tasya rāmasya dūto'haṃ yena me janako hataḥ
bālinastasya putro'haṃ yadvīryānubhavastava
8.26
rāvaṇaḥ—(aṅgadaṃ prati|)
rāmaḥ kiṃ kurute
aṅgadaḥ— na kiṃcit
rāvaṇaḥ— api ca prāptaḥ payodhestaṭaṃ
kasmātsāṃpratam
aṅgadaḥ— evameva hi
rāvaṇaḥ— tato baddhaḥ kimambhonidhiḥ
aṅgadaḥ—
krīḍābhiḥ
rāvaṇaḥ— kimaso na vetti purato laṅkeśvaro vartate
aṅgadaḥ—
jānātyeva vibhīṣaṇo'sya nikaṭe laṅkāpade sthāpitaḥ
8.27
rāvaṇaḥ—(sāśaṅkam|) rāmasyādhunā kīdṛśī caryā
aṅgadaḥ—
aṅke kṛtvottamāṅgaṃ plavagabalapateḥ pādamakṣasya hantuḥ
kṛtvotsaṅge salīlaṃ tvaci kanakamgasyāṅgamādhāya śeṣam
bāṇaṃ rakṣaḥkulaghnaṃ praguṇitamanujenādarāttīkṣaṇamakṣṇaḥ
koṇenodvīkṣamāṇastvadanujavacane dattakarṇo'yamāste
8.27.p1
rāvaṇastatrāvajñāṃ nāṭayan, prahastasya karṇe evamevaṃ kathayati
8.27.p2
prahastaḥ—yadādiśati devaḥ| (iti niṣkrāntaḥ|)
8.27.p3
tataḥ praviśati prahastena saha māyāmaithilī
8.28
maithilī—jaadu jaadu ajjauttaḥ| (ka) (ityabhidadhānā rāvaṇotsaṅgamārohati|)
rāvaṇaḥ—(svagatam|) sādhu bho māyāmayi sādhu, jānāsi daśakaṇṭhamārādhayitum
aṅgadaḥ—(saviṣādamātmagatam |) api nāma jānakī parāyāṅganācaritamācaret | bhavatu | vilokayāmi tāvat
rāvaṇaḥ—devi videhanandini, pratibodhyatāṃ rāmaprahito'yaṃ śākhāmṛgaḥ
māyāmaithilī—(aṅgadaṃ sabahumānamavalokya |) vatsa aṅgada, maha vayaṇehiṃ paḍivodhehi rāhavaṃ
immavara kīsa khijjasi rāhava taṃ vaja ṇiaṃ ṇaaraṃ
diṇṇāhaṃ ṇijahiae sakkhīkiya mayaṇameassa
8.29
avi a
mayi rāvaṇaṃkapaṃkajavilāsahaṃsīim̐ ajja raghunāho
rakkhasabhaṭehim̐ bhaṃjidabharataṃ bhūsedu ṇijarajjaṃ
8.30
(ka)
aṅgadaḥ—(karṇau pidhāya |) na khalu bhavatī jānakī | yataḥ
aśrutapūrvāvinayā paryāptālaṃkṛtā ca śīlena
sā rāghavasya patnī punāti bhuvanāni gaṅgeva
8.30.p1
tataḥ praviśya paṭākṣepeṇa
8.31
rākṣasī—
śrutvā raghupateḥ kiṃcidaniṣṭaṃ deve maithilī
vidhātuṃ sarvaduḥkhāntaṃ latāpāśena vāñchati
8.32
rāvaṇaḥ—(sakhedam |) āḥ, kimevamabhihitamanavasare | rākṣasāḥ, rakṣata
rakṣata jānakīm | (iti māyāmaithilīṃ visarjati |)
aṅgadaḥ—(saharṣam |) paramārthamaithilīmayena tejasā tiraskṛtaṃ māyāmaithilīmayamandhakāram
rāvaṇaḥ—bho valīmukha, kimapi vaktukāmaḥ
aṅgadaḥ—
na doṣaḥ svalpo'pi prabhavati tavākṛtyakaraṇādapi kravyādānāṃ bhavati paramaṃ maṇḍanamiva
ataḥ kravyādeśca tvayi na paradārāpaharaṇādanaucityaṃ kiṃcittadapi viṣamāḥ kṣatriyarupaḥ
8.33
rāvaṇaḥ—(sakrodham |) āḥ pāpa durmukha, maukharyadarśanena rāghavamardhayasi
na punarnidarśanena
aṅgadaḥ—kimaparamudāharaṇaṃ vilokaya
samaṃ pratijñayā yena tīrtvā dustaramarṇavam
vanadrumāḥ suvelasya bhajyante tvadbhujā iva
8.34
rāvaṇaḥ—are vicāramūḍha,
pārāvataiḥ kimayamambunidhirna tīrṇaḥ
krāntāḥ kathaṃ na kapibhiḥ kva ca nāma śailāḥ
taddehi dorbalamasau yadi śauryarekhāmāviṣkaroti karavālakapopale'dya
8.35
api ca re, rāvaṇaṃ na jānāsi
āskandhāvadhi kaṇṭhapīṭhavipine prākcandrahāsāsinā
chettuṃ prakramite mayaiva jhaṭiti truṭyacchirāsaṃtatau
asmeraṃ galitāśru gadgadapadaṃ bhugnaṃ ca yadyeṣvabhūdvakreṣvekapi svayaṃ sa bhagavāṃstanme pramāṇaṃ śivaḥ
8.36
aṅgadaḥ—
kiṃ rāghavasya daśakaṃdharacandrahāsavaṃśe'bhavanbhuvanabhītibhidaḥ śarāste
lṛnāni yaistava śirāṃsi punaḥ prarohameṣyanti mūḍha nahi dhūrjaṭiparvaṇīva
8.37
rāvaṇaḥ—(sakopaṃ candrahāsamādāya 1) re apasarāpasara me'grataḥ, na punaḥ
kathāśeṣaṃ kariṣyāmi
aṅgadaḥ—(gantumicchan |)
re naktaṃcararāja muñca sahasā devīmimāṃ maithilīṃ
mithyā kiṃ nijapauruṣasya naṭanaprāgalbhyamabhyasyasi
etāṃ paśyasi kiṃ na kiṃnaragaṇairudgītadorvikramāṃ
senāṃ vānarabharturudbhaṭabhujastambhāgrabhīmāṃ puraḥ
8.38
api ca
śirobhirmā devīḥ śiva iva na te dāsyati punaḥ
prabandhaṃ paśyābdheḥ sarasa iva kailāsasubhaṭa
hitaṃ tu tvāṃ brūmo mama janakadordaṇḍavijaye
calatkīrtistambha tyaja kamalabandhoḥ kulavadhūm
8.39
kiṃ ca
ādau yena subāhumukhyapiśitāhāraiḥ samaṃ tāḍakā
nītā nāśamataśca bhagnavadanaśrīste svasākāri ca
hatvā yena vane bhavadghaṭavaṭūnbaddho'mbudhiśca kṣaṇātkartā tvannidhanasya saiṣa samare bhrāntistavādyāpi kā
8.40
api ca
re re rākṣasa mā sma śaṃkaravarabhrāntyā vibhāṅkṣīrtayaṃ
ruṣṭo mūḍha tadaiva yanmatirabhūtsītāpahāre haraḥ
no cediṣṭakapālamaṇḍanabhṛtāpyākhaṇḍya muṇḍāvalīṃ
bhaktyā ḍhaukitamīśvareṇa kimiho pratyarpitaṃ prābhṛtam
8.41
api ca | jānīmahe maheśvaraparicaraṇaprasaṅgaparamārthamapi bhavataḥ | mithyābhimānin,
āḥ paulastya kimevamutpulakitaḥ svasmai muhuḥ ślāghase
yattoṣaṃ gamitaḥ svamaulikamalairbālendumaulirmayā
prācīnaṃ hi viriñcipañcamaśiraśchedāpavādaṃ sarandebho'datta varaṃ tavāpi kṛpayā kāyavrataṃ kurvataḥ
8.41.p1
śṛṇu re daśavadana, vadanavivaravinirgatavāgvibhīṣikayā na bibhīmo vayam
8.41.p2
ityabhidhāya niṣkrānto'ṅgadaḥ
8.41.p3
nepathye
8.42
tvayi tribhuvanādhīśe hanti vānaravāhinī
sajjo bhava mahāvīra vīratvaṃ kva gataṃ tava
8.42.p1
rāvaṇaḥ—(sotsukyam |) aye, asmadanujīvino vadhyamānā bhṛśaṃ bubhvāyante
8.42.p2
tataḥ praviśanti vikṣatāṅgā niśācarabhaṭāḥ
8.43
niśācarāḥ—
vānarairyadi vadhyāḥ smastvayi nāthe'pyasāṃpratam
tvamapi prāṇite buddhiṃ śāśvatīṃ mā kṛthā vṛthā
8.44
rāvaṇaḥ—(sakrodhaṃ prahastaṃ tvaritamāhūya |)
saṃnahyatāṃ sapadi rākṣasavīrasenā
ke nāma rāmahatakasya vanaukaso'mī
jāgarti yanmama bhuje nanu candrahāsaḥ
śyāmīkṛtāmaravadhūmūkhacandrahāsaḥ
8.45
(punārvakaṭaṃ parikrāman |) arāvaṇamarāmaṃ vā jagadadya bhaviṣyati | (iti vadanniṣkrāntaḥ |)
(tataḥ praviśato hemāṅgadacitrāṅgadau gaganavīthisaṃcāriṇau gandharvau |)
hemāṅgadaḥ—sakhe citrāṅgada,
divyāstrairbhūrbhuvaḥsvastritayaḍamarakoḍḍāmarairyodhayitvā
dṛptotkṣiptaiḥ śirobhirdaśabhirathinabho darśitaikādaśārkaḥ
kākutsthenāvakīrṇā nijaviśikhaśikhāyogapīṭhāpahṛto
brahmāstreṇādhiśete rajanicarapatervīraśayyāṃ kabandhaḥ
8.45.p1
citrāṅgadaḥ - sakhe, anayā gaganavīthyā bahoḥ kālātsaṃcarāvahe
nirbhayamevam
8.45.p2
nepathye kalakalaḥ
8.46
yadvaktrāṇāṃ daśānāmiva daśa kakubhaḥ śāsituṃ sṛṣṭirāsīddviṃśatyāyaśca dorbhirdaśaguṇitamiva prāptavānvīryavarṣma
laṅkendraḥ saṃjitendraḥ samarabhuvi javājjānakīvallabhena
jyotirdīpraiḥ kṣurapraiḥ sa khalu viracito nirvibandhaḥ kabandhaḥ
8.47
cāraṇaḥ - śṛṇu hemāṅgada, citrāṅgada, citramivāvalokaya
helākhaṇḍitacaṇḍahemahariṇairbāṇaiḥ kulaṃ rakṣasāṃ
śeṣībhūtavibhīṣaṇaṃ guṇanidhau kṛtvāpi rāme sthite
pratyujjīvitaśaṅkayā yamajito laṅkāpateḥ kātarairno muktāḥ kusumastrajo na ca surairāsphālito dundubhiḥ
8.48
citrāṅgadaḥ - (sacamatkāraṃ hemāṅgadaṃ prati |) sakhe hemāṅgada, īdṛgevādbhutarasaikabhājanaṃ bhavānīpatibhaktibhāsuraḥ prabalapratāpabharapraṇamitasakalasurāsuro
vīravīrottaṃsaḥ khalvayaṃ naktaṃcaracakravartī | yaḥ kila purā purāriparicaryāvasare
bibhrāṇaṃ daśavakratāṃ kramamilatpañcānanīpūjayā
yaḥ sarvaṃ svamiva svamīśvaramiti jñātvā mukhaiḥ pañcabhiḥ
śaṃbhoreva śiraḥsu taṃ nijakaraṃ vyāpārayanvāritaḥ
pārvatyāḥ kathamapyaho na sa daśagrīvo girāṃ gocaraḥ
8.49
(karmaprābalyamīkṣamāṇaḥ | sakhedam |) sakhe hemāṅgada, paśya paśya
iha khalu viṣamaḥ purātanānāṃ bhavati hi jantuṣu karmaṇāṃ vipākaḥ
haraśirasi śirāṃsi yāni rejuḥ śiva śiva tāni luṭhanti gṛdhrapādaiḥ
8.50
hemāṅgadaḥ - sakhe, nāticitrametat | 'yato dharmastato jayaḥ' ityayaṃ satya
eva śāstrapravādaḥ | ato'sminnarthe śarīrādibhiḥ puṇyāpuṇyakāriṇāmāyatirdarśitā | atra rāvaṇa evodāharaṇamāpadyate | tathāhi
vapurmukhyaṃ vittaṃ vyayitamiha dharmārthamavanau
khalu sphārībhūtaṃ valati viparītaṃ nahi punaḥ
baliṃ kurvañśaṃbhoḥ paśupatiḥ satribhuvanāṃ
śiraḥśreṇīṃ lebhe nanu vigamayannutpalakṛte
8.50.p1
nepathye
8.51
vāṇairlāñchitaketuyaṣṭiśikharo mūrchānamatsārathirmāṃsāsvādanalubdhagṛdhravihagaśreṇībhirāsevitaḥ
rakṣonāyakabandhagāḍhapatanakṣuṇṇākṣadaṇḍo hayairheṣitvā smṛtamandurāsthitihṛtailraṅkāṃ ratho nīyate
8.51.p1
punarnepathye
8.52
sarvā gīrvāṇavadhvo vrajata nijagṛhānbaddhamādhoraṇa drāksvargaṃbhastambhamālāinaya surakariṇaṃ yāmikā yāta devāḥ
bhūyo divyadrumāṇāṃ bhavatu nanu vane nandane saṃniveśo
dvāri kṣiptaṃ yadaindre daśavadanaśiraḥ kiṃkarairaṅkitasya(?)
8.53
api ca
raṇarasikasurastrīmuktamandāradāmā
svayamayamavatīrṇo lakṣmaṇanyastahastaḥ
viracitajayaśabdo vandibhiḥ syandanāṅkāddinakarakulalakṣmīvallabho rāmabhadraḥ
8.54
rāmaḥ—(puṣpakādhirūḍho'yodhyāmāgacchansītāṃ prati laṅkārabhūmiṃ darśayan |)
atrāsītphaṇipāśabandhanavidhiḥ śaktyā bhavaddevare,
gāḍhaṃ vakṣasi tāḍite hanumatā droṇādriratrāhṛtaḥ
divyairindrajidya lakṣmaṇaśarairlokāntaraṃ lambhitaḥ
kenāpyatra mṛgākṣi rākṣasapateḥ kṛttā ca kaṇṭhāṭavī
8.55
iti navarasagarbhairjānakīṃ prīṇayanvaḥ
pulakitalalitāṅgaḥ paitṛkaṃ prāpya dhāma
sukhayatu kularājyaṃ pālayannuktapauraḥ
prakaṭitabahubhadraḥ sarvadā rāmabhadraḥ
8.56
svanirmitaṃ kiṃcana gadyapadyabandhaṃ kiyatprāktanasatkavīndraiḥ
proktaṃ gṛhītvā praviracyate sma rasāḍhyametatsubhaṭena nāṭyam
8.56.p1
iti subhaṭakavipraṇītaṃ dūtāṅgadaṃ nāma cchāyānāṭakaṃ samāptam
samāpto'yaṃ granthaḥ
Linked texts (9)
- Narasiṃhapurāṇa — Sanskrit
- Mahānāṭaka — Hanumān, Sanskrit
- Jīvānanda (Ānandarāya Adhvarin) — Ānandarāya Adhvarin, Sanskrit
- Dūtāṅgada — Subhaṭa, Sanskrit
- Dūtāṅgadanāṭaka — Śubhabhaṭṭakavi, Sanskrit
- Bālarāmāyaṇa — Rājaśekhara, Sanskrit
- Jainadharmavarasaṃstavanastotra — Śrībhāvaprabhasūri 1699, Sanskrit
- Śrīkaṇṭhacarita — Maṅkha, Sanskrit
- Jīvānanda — Ānanda, Sanskrit