Vidyaparinayanataka (Anandaramamakhin) 7
Vidyāpariṇayanāṭaka (Ānandarāmamakhin) 7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.9 — 2 parts
- 7.9-2 — 6 parts
- 7.10 — 1 part
- 7.17 — 2 parts
- 7.19 — 2 parts
- 7.21 — 1 part
- 7.22 — 2 parts
- 7.24 — 3 parts
- 7.29 — 6 parts
- 7.26 — 6 parts
- 7.27 — 2 parts
- 7.29-2 — 1 part
- 7.30 — 1 part
- 7.34 — 1 part
- 7.36 — 1 part
- 7.36-2 — 1 part
- 7.37 — 1 part
- 7.39 — 3 parts
7.1
vividiṣā—tatastataḥ
nivṛttiḥ—tadanu kāmādibhiḥ smṛtamātra eva
garvonmādapraharṣā iti kati kati vā kāmadūtāḥ sametā
nairghṛṇyākṣāntitaikṣṇyādaya iti śatadhā niḥsṛtāḥ krodhayodhāḥ
kārpaṇyāttṛptidainyādaya iti kati vā nirgatā lobhavaryāḥ
kiṃcaite mohadūtāḥ kati bata militāḥ stambharurbhramādyāḥ
7.2
hanta, vivekādibhirapi tattatpratibhaṭatayā nijanijaparivārāḥ saṃnidhāpitā
eva | ataeva
diśi vidiśi prasarpati bale paritastumule
bahuladurantasaṃtamasataṃtatidanturite
balapadareṇubhirghanaghanāghnameduritairbata haridantaraṃ sakalameva nirantaritam
7.3
api ca | pūrvapaścimasamudrayoriva sarabhasasamarasāhasavinidrayormohavivekasainyayoranyonyasaṃkalanataḥ prastuta evābhimardaḥ | tathāhi
śastrāstraparuṣe mohasainye sati samāgate
cinmudrābhyapadyanta jetukāmāḥ śamādayaḥ
7.4
vividiṣā—(śrutva saharṣam | svagatam |) jayastu kasya pakṣamavalambate vā
draṣṭavyam | (prakāśam |) tatastataḥ
nivṛttiḥ—tadanu
paśyannagre vivekaṃ taraṇimiva tamaḥ kvāpi dudrāva mohaḥ
kāmaḥ kṣāmo virāgāhūtamabhajata vā kāṃ diśaṃ kāṃdiśīkaḥ
krodhaḥ pradhvastayodhaḥ śamasaṃvidhagataḥ sadya eva pralilye
śeṣā tūlāviśeṣā kathamaripṛtanopadrutā vidrutā vā
7.9
vividiṣā—(saparitoṣam |) tadanantaramavidyā kimācārā
nivṛttiḥ—sā tāvadasayābhihitanijabalaparibhavajanitaduḥkhasaṃvegamohitā tayaiva sāśvāsamitthamabhihitā—‘bhaṭṭini, tadevaṃvidhe mahati saṃkaṭe
bhavatīmantareṇa kā pragalbheta | tadiha bhavatyaiva vyāprīyatām | bhavadupagamamātreṇa yathāpurameva sakalaṃ parāvartate |' tadanu sā (dīrghaṃ niḥśvasya |)
krodhāgāramanupraviśya dayitaṃ vyādhūya pādānataṃ
saṃmatyāpi ca tatpratiśrutatapaḥkāntārayātrāmapi
bhūyastasya kathaṃ vrajāni purataḥ skhillistathātve'pi kā
kiṃ kuryāmiha cittaśarmavacasāṃ viśvambhato vañcitāḥ
7.9.p1
iti saviṣādaṃ parāvṛtya gantumaicchat | atha pravṛttistāmabhihitavatī'bhaṭṭini, manyusaṃvegajanitaduradhyavasāyaiḥ puruṣamenamapahāya kva gamiṣyasi
yatra kvāpi tamantareṇa svayameva kiṃ praviṣyasi iti manyase | kiṃ ca
parabhāgagatāḥ' iti kiyatsākamgate viprakṛṣṭāḥ pakṣāntara eva niṣṭhenti | atastatprahāṇenaiva tadānaritāni nirūpayiṣyāma iti yathāpuraṃ vyavahitā eva
tiṣṭhenti | tvaṃ punariha kva samāgatā
vividiṣā-ahaṃ kila saṃdiṣṭosmi bhagavatā yogena-vatse vividiṣe, tatrabhavatīṃ śivabhaktimupetya manmukhena brūhi—'bhavanniyogamanusaṃdhatā
mayā kāmapi nidrāmupakalpya tatra sākṣātkāritasāmbadakṣiṇāmūrtirjīvarājaḥ pramodātiśayataralito bhavatpādakamalamavalokayitumatimātramutkaṇṭhate
tadayamavilambitameva bhavadanugrahabhājanīkaraṇīyaḥ' iti
nivṛttiḥ- (śrutvā | saparitoṣam |) yāvadimamarthaṃ bhagavatyāḥ karṇagocarīkṛtya tāmatra sapadi saṃnidhāpayāvaḥ
7.9.p2
iti niṣkrānte
7.6
praveśakaḥ
(tataḥ praviśati cittaśarmaṇā vivekādibhiryogena ca saha yathānirdiṣṭo jīvarājaḥ |)
jīvarājaḥmandasmitasnapitamañjumukhāravindaṃ
vāmāṅgasaṅgivanitāmukhalolanetram
cinmudrikāvidhutacittamalāndhakāraṃ
jyotirmano bata na jātu jahāti tanme
7.7
api ca
sā dṛṣṭiḥ sadayā sa ca smitasudhāhṛdyaḥ prasādo mukhe
taccodāragabhīradhīramadhuraṃ vīrāsanādhyāsanam
cinmudrāpi ca sā ciraṃtanatamaḥsaṃdohavidhvaṃsinī
sarvaṃ hanta puraḥpuro diśi diśi pratyakṣamālakṣyate
7.8
(puro vilokya |) hanta, vibhātaprāyā rajanī | yadidānīm
āyāntyā divasaśriyaiha bhagavadbhaktyeva vidhvaṃsite
viśvadhvohatamaḥprarohanikare puṣyatprasādottaram
āvirbhāvayituṃ jagatprasaviturjyotirvareṇyaṃ puraścitte śuddhirivāvirasti kṛtinaḥ prācyāṃ diśi śvetimā
7.9-2
(parato vilokya |) aho khalu sārvatrikatā viṣayānubandhasya
māmanviṣya samāgamiṣyati vapuḥ saṃsparśayatyatha premataḥ
saṃlāpairapi toṣayiṣyati tato bhuktāvaśeṣaṃ bisam
madvaktrādurarīkariṣyati vadhūritthaṃ sadā cintaya
prāgāgatya vihārapuṣkarasaraḥ koko'yamāste'dhunā
7.9-2.p1
sakhe, bhavadīyasaṃvidhānasudṛḍhapravahaṇena nistīrṇa ivāyamavidyāsaṃkaṭaviṣayasāgaraḥ
cittaśarmā—vayasya, nanu nistīrya viśramasukhamapyanubhūyate | kimucyate—'nistīrṇa iva' iti
rājā—sakhe cittaśarman, api nāma niṣpratyūhameva tāmatrabhavatīṃ
vidyāmupalabheya
7.9-2.p2
nepathye
7.9-2.p3
iyamahamāgatāsmi
rājā—(śrutvā | saharṣam |) sakhe, prasannamadhuragambhīravṛttiḥ 'iyamahamāgatāsmi' ityupaśrutā vācoyuktiḥ karṇavivaramāpyāyayati
7.9-2.p4
punarnepathye
7.9-2.p5
vatse nivṛtte, kiyacciraṃ vilambase | satvaramupagamyatām | api ca
satyamāgato'tra cittaśarmaṇā saha rājā
nivṛttiḥ—nanvatra saṃnihita evāyam | yāvadenamupasarāmaḥ
7.9-2.p6
tataḥ praviśati nivṛtyā saha śivabhaktiḥ
7.10
śivabhaktiḥ—vatse nivṛtte, apīdānīṃ saphalaste pariśramaḥ | api
diṣṭyāyamavidyādurgahānmocito mahārājaḥ | api hatasaṃkalpāste mohādayaḥ
api saphalamojāyitaṃ śamādīnām | api nirvyūḍhapratijñaścittaśarmā | yadyamamumuddeśamanuprāpitaścittaśarmaṇā mahārājaḥ
nivṛttiḥ—amba, bhavadanugrahaḥ kimiva hi śreyo na samagrayiṣyati
rājā—(satvaramupasṛtya |)
bhavaviṣasāgarataraṇe taraṇe tamovimohasya
bhagavati bhāvukamūrte śatakṛtvaste namo'stu śivabhakte
7.10.p1
iti cittaśarmaṇā saha sāṣṭāṅgaṃ praṇamati
7.11
śivabhaktiḥ—vatsau, avilambitamevābhimitena yujyethām
cittaśarmā—bhagavati, bhavadīyanirdeśena kathaṃ kathamapyamuṃ deśamānīto
mahārājaḥ | anantarakaraṇīye tatrabhavatī pramāṇam | paraṃtu vidyāvirahakātaraḥ kṣaṇamapi vilambaṃ na sahate devaḥ
śivabhaktiḥ—vatse virakte, madvacanādupaniṣaddevīmupetya brūhi—'atra
kila kulamahattarāsu tvamekikā parāvarajñā sarvasya janasya vidheyārthasaṃdarśinī dṛṣṭiriva sarvakāryeṣu prabhavasi | bhavadasaṃnidhānena sarvairitikartavyatāmūḍhaiḥ sthīyate | tadvilambitameva vivāhanepathyavidhinā prasādhitāmatra bhagavatīṃ vidyāmānīya puṇḍarīkabhavane saṃnidhāpaya' iti
viraktiḥ—yadājñāpayati bhagavatī | (iti niṣkrāmati |)
śivabhaktiḥ—vatsa, kimatīva saṃbhrānta iva dṛśyase
rājā—bhagavati, tatkiṃ bravīmi | harṣātiśayagadgadayā vācā nigadituṃ na pārayāmi | bhavanniyogena kiṃcidiva viśrāntisukhamanubhavannavaśopapannayā viracitasakalavāhyakaraṇamudrayā yoganidrayā parigṛhīto'smi | tatra
kila divyamaṅgalasūcakaṃ kamapi svapnamālokayam
śivabhaktiḥ-vatsa, kathamiva
rājāvarṣāniśīthe gahanāndhakāre vanaṃ kimapyudbhaṭaduṣṭasattvam
kuto'pi hetoravaśātprapanno dīnāṃ daśāṃ kāmapi nirviśāmi
7.12
tathāsati
vighaṭitasakalakleśaṃ viparītavibhāvitākhilāvastham
ānandakandalanamiva kimapi mahomaṇḍalaṃ mamāvirbhūt
7.13
tadanu duḥsvapnataḥ prabuddho'hamiti nikāmamabhinandatā sāvadhānapraṇihitadṛṣṭinā
mayā tasminmahomaṇḍale nibhṛtaṃ nirūpyamāṇe
śyāmāmutpalaśobhinīmagasutāmaṅke dadhānaṃ mudā
pustaṃ cāmṛtakumbhamakṣarasaramapyābibhrataṃ pāṇibhiḥ
adrākṣaṃ asitāvadātavapuṣaṃ rudrākṣamālāpuṣaṃ
cinmudrāviśadīkṛtātmavibhavaṃ smerānanenduṃ śivam
7.14
tadanujaya jagadekanātha jaya sarvasurādhipate
jaya nigamāntatattva jaya satyasukhāmbunidhe
jaya nirupādhivatsala jayāśritakalpataro
jaya jagadārtibhañjana jayeśa dayājalanidhe
7.15
jaya karuṇānuṣaṅgavadapāṅgaturaṅga kaṇādhigatatathāprabhāvabalajinmukhadevatate
jaya jalajāsanādivibudhavrajamaulimaṇiprakaramayūkhakarburitapādasarojaruce
7.16
durvāropanamadbhavārtidavathupradhvaṃsimandasmitajyotsnācārumukhāravindaparamānandaikasāndrākṛte
sānandāhrasanandanādiśamavatsaṃghātacūḍātaṭīhastāmbhoruhakorakīkṛtiśaratparvendubimbāyita
7.17
saṃsārārṇavakarṇadhāra sakalakleśāndhakārācchiṭācaṇḍāṃśo sakalepsitārthaghaṭanāsaṃtānacintāmaṇe
satyajñānanidhe sakṛtpraṇamate sāyujyalakṣmīprada
svāmindaivatasārvabhauma dayayā māṃ pāhi sāmba prabho
7.17.p1
iti nitāntamānandaparavaśo bhagavantamahamastāviṣam | tadanantaraṃ ca śirasā nipīḍya caraṇāmbuje gurorasakṛtpraṇamya mayi kiṃcidutthite, upahūya
māmupagatasya dakṣiṇe śravaṇe kimapyakathayaddayānidhiḥ
śivabhaktiḥ—(śrutvā saparitoṣam | svagatam |) hanta, ativatsalena bhagavatā
mahopaniṣadupadeśena paramanugṛhīto'si | itaḥ karagatakalpaiva bhavato vidyā
7.17.p2
tataḥ praviśati nijaparivāreṇa samamupaniṣaddevī
7.18
upaniṣaddevī—
ajaramanādimadhyamavināśi cidekarasaṃ
kimapi maho jagajjanakamasti tadeva sukham
maruṣu marīcikājalamivāsadidaṃ sakalaṃ
tadavagamena mṛtyumatitīrya sukhībhavata
7.19
vividiṣā—amba, kathametat
smṛtiḥ—
abhīśorajñānādahirudayate trāsayati ca
pratīte tattattve na kimapi yathā saṃprati tathā
svarūpasyājñānāccaramacaramityevamudabhūdidaṃ tasya jñāne sati phalati mithyaiva sakalam
7.19.p1
atra kā nāma kathaṃtā
7.19.p2
vividiṣā purāṇādīnāṃ mukhaṃ paśyati
7.20
purāṇādayaḥ—vatse, evamevaitat
ānītaṃ na pareṇa kenacididaṃ svājñānavistāritaṃ
svasminneva niṣadya tucchaviṣayakleśānvidhatte bahūn
satyaṃ jñānamanantamasmi tadahaṃ brahmeti jānāti cettasyedaṃ tapanodaye tama iva sphītaṃ jagallīyate
7.21
śraddhā—upapannamevaitat
vividiṣā—bhavatvevam, kimatra mūlamiti vividiṣāmi
purāṇādayaḥ—vatse, śrūyatām
māyā nāma vicitrarītiraṃsatī kācinmanollā(lā)sinī
satyaṃ vastu nigūhati prakaṭayatyatyantamithyāyitam
dve śaktī prathite cireṇa sahaje tasyāstathā tadvaśādātmā sannapi nekṣyate jagadasatsadbhūtamālokyate
7.21.p1
rājā sarabhasamutthāya cittaśarmaṇā saha sāṣṭāṅgaṃ praṇamati
7.22
upaniṣaddevī—vatsau, acireṇa lipsitalābhaharṣitau bhūyāstam
(śamādayaḥ sarve'pi sasaṃbhramamutthāya yathocitamupacarya yathāyathamupaviśanti |)
śivabhaktiḥ—bhagavati, mahānubhāvā hyasi
kapilakaṇādajaiminipatañjalisatyavatītanubhavagautamābhimatamārgavibhinnatayā
surataṭinī samudramiva dīvyadanekamastandardmukhī
gamayasi vastutattvamakhilānapi bhinnarucīn
7.22.p1
tadatra bhagavatyā kiyacciramudāsyate
upaniṣaddevī—bhagavati, matto na kiṃcidantaramāste | prāgeva sāmbaśivānugraheṇa siddharūpatayā pravaṇādayaḥ samyakprasādhitayā vidyayā saha puṇḍarīkabhavanopakaṇṭhe nirvikalpasamādhināmani maheśiturārāme yuṣmadupagamaṃ
maheśvarasāṃnidhyaṃ ca pratīkṣamāṇāstiṣṭhanti
7.22.p2
nepathye
7.23
badhyantāmurutoraṇāni sarasairāśāśca gītāmṛtaiḥ
pūryantāmapi tanyatāṃ puramidaṃ saṃskāraśuddhāntaram
ārūḍho vṛparājamadrisutayā devo'yamāgādito
jīvasyānitaratavato mama tayā vidyāvivāhotsukaḥ
7.24
śivabhaktiḥ—saṃnihita eva parameśvaraḥ | yadidānīṃ
śvetante harito daśāpi paritaścūḍāvidhujyotiṣā
nṛtyacchāṃkaraghaṇṭikāghaṇaghaṇārāvaiḥ śravaḥ pūryate
saṃmardopanamatsuparvamukuṭīkoṭīravāṭīrasāduddaṇḍapramathaughadaṇḍapaṭalī sāṭopamāṭīkate
7.24.p1
tataḥ praviśati sāmbaśivaḥ
7.24.p2
sāmbaśivaḥ—priye, siddhakalpasaṃkalpā bhavatī | yadayamupanata eva
jīvasya vidyāvivāhotsavaḥ
devī—nātha, bhavadanugrahaḥ kiṃ na samagrayiṣyati
7.24.p3
sarve sarabhasamutthāya praṇamanti
7.29.1
rājā—(cittaśarmaṇā saha sapraśrayama Bradbury sakṛtpraṇamyotthāya bhaktisamuttejitābhirvākpravṛttibhirabhiṣṭauti |) jaya jaya vijayī bhavāpārasaccidghanānandabhūmannavighātamaḥsindhunirmagnadīnoddhidhīrṣārasopāttakalyāṇamūrte samastābhinandyādbhutodāracitrāpadānasphuraccārukīrte vikhaṇḍaṃ vikhaṇḍaṃ nijānyeva ruṇḍāni taddhomataḥ prīṇitatvadyāleśalabdhaprabhāvādhikastabdhaviśvagjaganmaṇḍalīluṇṭhanākuṇṭhanācaṇḍimoddaṇḍadordaṇḍakaṇḍūlatāgeṇḍukakrīḍitāndolitatrastacaṇḍīkakailāsasatkūṭakiṃcitpadāṅguṣṭhavinyāsapātālanirmagnatanmūlamagnākhuvaktraṃ dadatyārtarakṣaḥkulādhyakṣadākṣiṇyabhūyaḥpravṛttānukampārdravacittavṛttetimādyadguṇodyaccapeṭāhatocaṇḍamārtaṇḍagaṇḍatruṭatkīrṇadantaudhanakṣatralokībhavadyajñavāstudrutānudrutātidrutānudrutāṭopasaṃkṣobhataḥ sādhvasadhvastadhāvatpatatkrandadaśvadburibrahmaśakrāditattatsadasyāmaraśreṇikaṃ gāḍhaśamyādṛṣayūpadaṇḍāhatipratruṭanniṣṭhurasruksruvādicchaṭāparpaṭasphoṭavadvāpaṭāpodbhaṭaṃ ghoraṭhāṃkārigambhīrakumbhīsahadhvastasarpirghaṭaughasravadbhūrisarpirghanaughaḥ (?) samindhānaviṣvaṅgirundhānavaitānavahvyarcirālīḍhaśālāpinahyasphuṭaddaṃśaṭhātkāraghorārbhaṭībhūmanirvṛttasaṃvartamṛdgadyuddrutistabdhadakṣādhvaradhvaṃsakṛdvīrabhadrāvatārā ravindākṣavedhaścirānviṣṭa nodṛṣṭasāṃ dṛṣṭikavyādhapaścāddiniḥśreyasaiśvaryaviśrāṇanaspaṣṭadṛṣṭākṛte
7.29.2
kṣaramadatimiroṣṇadhāmanmithodarpabhūyiṣṭha devāsuravrātasaṃkṣubhyamāṇābdhigarbhodbhava vyāptavidhyaṇḍacaṇḍajvalajvālajālāvalīḍhākhilāśāmukhākālakālānalatkālahālāhalārciḥparipluṣṭasākrandakolāhaloddhuṣṭavedhoharipraṣṭhanaṣṭatrilokīsamujjīvanāyāśutannigrahārthaniyatajambūphalagrāsalīlāyitavyañjitāpāramāhātmyabhūmā••••mbhonidhe deva sāhantamāvedhaso viṣṭapādvā ca pātālataḥ kṣiprametā jaganmaṇḍalīḥ khaṇḍaḍiṇḍīrapiṇḍānivāvartakoṭau samāghūrṇayeyeti darpāddanalpāraborder-ghoramāvirbhavantyabhrakallolinīnātha yuṣmajjaṭāmaṇḍale kvāpi nīvāraśūkāgrasaṃsaktanīhāraleśaḥ kilā lakṣyate pāmarāstvāmameyaprabhāvocchritaṃ prākṛtairdevatairekavanmanvate'ho bhavānnāma viśrāṇane ko'pi cintāmaṇirnāma saṃtānako nāma hantātiphalguprabodhānurūpātimūḍhastutiprakriyā seyamatyadbhute viśvavidyotanoddāmatejonidhau bhāskare kīṭakhadyotatāropavaddhyāti me kalpakapraṣṭhatādṛgvibhūtyutkaṭānekakoṭyā sahāvekṣaṇena kṣaṇenaiva lokānanekānvidhāya praṇatyā praṇutyā prapatyāpi vā jātu yaste matastasya tatsāmyaviśrāṇanaṃ te kiyaccandracūḍāmaṇe sakalavibudhadurjayetajjaye jātu kenāpi rūpeṇa kiṃcidyaśo'haṃ labheyeti lobhācchatāṅgaṃ tadaṅgaṃ śaraḥ sūta ityādi yatkiṃcidāyodhanāṅgatvamālambya saṃnaddhadṛṣṭeṣu viśvaṃbharāpuṣpavacchaurivedhaḥpurogeṣu jāgratsu deveṣu naiḍālarociḥsanāthena mandasmitenaiva tisraḥ puro bhasmasātkṛtya daityānvinirjitya dṛptānamanuṣyānpaśūkṛtya viṣvakpaśūnāṃ patitvena śaśvannamaḥ svāmyataḥ saṃbhṛtāpāraviśvādhipatyonnate saṃnikṛṣṭaṃ nijasyāyuṣo'ntaṃ viditvā
7.29.3
vipadvighnataḥ prāgjhaṭityeva pūjāsamāhyāśayārabdhapūje mṛkaṇḍostanūje, luṭhatsvagrato dainyakāruṇyabhūyiṣṭhamākrandanerbandhuṣu, svādhikārāvalepena kāle'tha kāle tamākarṣati krodhato vāmapādābhihatyā sa vidhvaṃsito meghavidhvaṃsametatprahārapraṇādodbhavadvraktavātsalyakīrterdigantaprayāṇocitaproccaladyantraṭhātkārito nāma tenāntakaḥ sarvato'dyāpi sāśaṅkamāhiṇḍate tatsamo bhaktavātsalyasindhurna kaścinna bhūto na bhāvī ca kiṃ bhūyasā jalpitena tvameko'si satyasvarūpaḥ tvadanyanmṛṣaivākhilaṃ sattvamatyutkaṭārkāditejastrayīkoṭikoṭyāpi no bhāsyase, bhāsyate bhānasindho bhavadbhānaleśena kṛtsnaṃ jagat, kiṃca lipsāpadaṃ vallabhādurlabhaṃ vastu na tvatparaṃ, kiṃcidiṣṭaṃ bhavedātmakāmāya sarvam, hyato vastu satyaṃ tvameva prakāśaḥ, tvameva priyaṃ ca tvamevāsi tādṛk, tvamātmā puraḥ pṛṣṭhataḥ pārśvato bhūtasadbhāvikāleṣu vā sarvataḥ sarvadā vartase hanta tiṣṭhannidhāveva kārpaṇyabhāgmandabhāgīva taṃ tvāmananyāparokṣātinediṣṭhamārādapaśyannavidyendrajālaprasūte nimajjāmi saṃsāramithyārṇave nigamaśikhara kūṭakoṭīsadoditatvarāmrākṛtoddāmatejonidhe saccidānandamūrte jagatsarga rakṣopasaṃhāradhaureya tālīdalādisphuradvātacakrātivegabhramadbharitejastrayadyotinānāvidhaitajjaganmaṇḍalonmīnanadyotavidhvaṃsanadhvāntaśaśvatparāvartanālātacakrakramālokalīlāvinodin pramāṇaughasiddhasvasattāsattākasāṃkalpikasvāpnikavyavahārādinānārthajālendrajālodayāvasthitidhvaṃsanānāmadhiṣṭhāna, tattatraṃ
7.29.4
sarvatra sūtrātmanādhiṣṭhitāpāranaikaprakāronmiṣatkleśabhūyiṣṭhajanmādikṛnmohagāḍhāndhakāraughaniḥśeṣavidhvaṃsanoccaṇḍamadhyāhnamārtāṇḍa saṃsārarogatrasadvanyayogīndrasaṃsanmanomanthanirmathyamānaśrutivrātadugdhābdhisidhyatsadānandaciccandrikāsāndra tatpūrṇacandrodayādvaitasāmrājyasiṃhāsanādhyakṣa mannātha kenāpi satsaṃtatirjāyatām śreyasām, māmakaprāgjanuḥkoṭikoṭyārjitenāpi puṇyena dṛṣṭo'si diṣṭyā na māmujjha dīnam, tvadanyaḥ śaraṇyo na me pāramasyādhunā tvāmapi prāpya tīrṇo na cetsyāmahaṃ me parā kā gatirdīnabandho dayāpārasindho bhavāmbhodhinistāradhauraṃdhurīkarṇadhārātidurvāratāpatrayapluṣṭasaṃjīvanodāradhārādharānādimohāndhyanaṣṭāmitasvārthamādṛgdṛgānandasiddhāñjanātman, namaste namaste samasteśvarāyāpradhṛṣyaujase tejasāṃ tejase bhūyasāṃ bhūyase śreyasāṃ śreyase
7.29.p1
sāmbaśivaḥ—vatse, kimito vilambyate
śivabhaktiḥ—nātha, sarve vayamitaḥ prasthitā eva kalyāṇamaṇḍapādhigamāya
taṇḍuḥ—ita ito devaḥ
7.29.p2
sarve kalyāṇamaṇḍapagamanaṃ nāṭayanti
7.26
śivaḥ—hanta, mahāsārthagamanamahotsāhenāviditaviprakarṣaḥ padāntaravadajhasaiva mahānatītaḥ panthāḥ | (puro vilokya |)
śukādinānādvijaghoṣapoṣitaṃ phalopanamrāgamamaṇḍlojjvalam
samādhināmasphuradantarrātapaṃ prasannamudyānamidaṃ maheśituḥ
7.26.p1
yāvadetadupasarāmaḥ
7.26.p2
iti kalyāṇamaṇḍapamadhigamya yathocitamupaviśanti
7.26.p3
śivabhaktiḥ—vatsa, bhadrapīṭhamidamāsanaparigraheṇālaṃkriyatām
7.26.p4
rājā tathā karoti
7.26.p5
devaḥ—prastūyatāmanantarakaraṇīyam
7.26.p6
nepathye
7.27
koṇe yasya jagantyamūni jaladherḍiṇḍīrajālopamaṃ
janmasthemalayrānbhajanti saharibrahmādimṛgyo'pi san
lokasyānujighṛkṣayā dhṛtavapuḥ śaktyā svayānanyayā
sa śliṣṭo jagadambayā paśupatiḥ kurvīta vāṃ maṅgalam
7.27.p1
śivabhaktiḥ—(śrutvā | saharṣam |) idaṃ prasādnāmno nididhyāsanamahārājapurohitasya sulagnasāṃnidhyasūcanamāśīrvacanam
7.27.p2
punarnepathye
7.28
iyaṃ na labhyā tapasā na dharmairna medhayā nāpi bahuśrutena
śivaprasādena tavopanamrā vidyā tadenāṃ bhaja sāvadhānaḥ
7.29-2
śivabhaktiḥ—(śrutvā | saharṣollāsam |) saṃnihito muhūrtaḥ | pravartāmātodyam
rājā—
yadgarbhaṃ jaṭharaṃ hareriva jagantyadhyāsate vṛttayastisrastvayyapi tāhagomiti parabrahmābhidhānaṃ param
etadrūpatayā nirantaramitastauryatrikodañcite
nādabrahmaṇi pūrvaraṅgavidhayā kṛtsnaṃ jagallīyate
7.29-2.p1
tato nididhyāsanamahārājaḥ saha vidyayā praviśya
7.30
rahitārativitatyā rājannadasīryai.......saṃtatyā
bhave paramānandaghano bhavasāgarapāraviśrāntaḥ
7.30.p1
iti vidyāṃ jīvarājāya prayacchati
7.31
jīvarājaḥ- (vidyāṃ pāṇau gṛhītvā saparitoṣam |)
dṛṣṭiṃrmāsi dayite sukṛtātirekāddiṣṭyādhunāpi miṣitā muṣitā vimohāḥ
suptaprabuddha iva subhru tava prasādādātmā kilāyamahadityavadhārayāmi
7.32
vidyāgrastaṃ vimuktamiva śāradacandrabimbaṃ
śāṇāvalīḍhamiva śaivalitaṃ ca ratnam
bhūyaḥ prapadya puruṣottama vallabhaṃ tvāmātmānamasmi suhitā paripūriteva
7.33
cittaśarmā-(puro'valokya | savismayam | rājānaṃ prati |) aho pāregirāmamuṣyāḥ prabhāvaḥ | yadadhunā
śatakoṭikoṭijananeṣu bhūriśaḥ
sukhaduḥkhabhogaparipākasādhanam
yadavidyayāticirakālasaṃcitaṃ
tadiyaṃ pradīForwardpayati karma valvajam
7.34
(tadidamavalokya nitāntaparikliṣṭā yathāgatamavidyā saparivārā parāvṛttya gacchati |)
rājā-(vilokya | saharṣam | cittaśarmāṇaṃ prati |)
tvayedaṃ nirvyūḍhaṃ nanu paramamīdṛgmama sukhaṃ
brūve kiṃ kurve kiṃ bhavaducitamevaṃ vyavasitam
avidyāśaktyāhaṃ bhavadanitaro hyasmi sucirādito vidyāśaktyā madanitarabhūto bhava sukhī
7.34.p1
purato nirdiśya | sapraśrayam
7.36
vivaikādyā ete viratiriyameṣā vividiṣā
nivṛttiḥ sā sarvairanitaratayā sādhitamidam
ahaṃ kaścitte keciditi sati bhede khalu mitho
bhavedāyastānāmucitamupacāroktiracanā
7.36.p1
śivabhaktiṃ praṇamya | savinayādaram
7.36-2
kvāhaṃ mohamahāndhakārajaladhau gāḍhaṃ nimagnaścirāddīddakśāśvatacitsukhāvyavahitā keyaṃ bhavatsaṃgatiḥ
manye viśvagurormṛḍasya mukuṭālaṃkāramālāyitā
gaṅgā kīkaṭakīṭatāpaśamanī jātā kimanyadbruve
7.36-2.p1
tataḥ sahaiva bhaktyā sāmbaśivamupasṛtya
7.37
dugdhārṇave dugdhalavaḥ praviṣṭo yathā tathātaṃ tvamabhūvameva
bhedāvabhāsena tathāpi kiṃcidaupādhikena praṇamāmyahaṃ tvām
7.37.p1
praṇamyotthāya baddhāñjaliḥ śivaṃ prati
7.38
vilīya svāvidyāghananayanikāyāmaya vahanvicitraṃ naipathyaṃ naṭasi śiva nānātmakatayā
svayaṃ jāgratpaśyasyapi ca paramānandabharito
jayatyatyāścaryaṃ jagaditi bhavannāṭakamidam
7.39
śivabhaktiḥ—(parameśvarīṃ prati |) bhagavati, nirupādhikayā bhavadanukampayā tadevamayaṃ kṛtārtho jīvarājaḥ
devī—(saprasādasmitam |) vatsa, kiṃ te bhūyaḥ priyamupaharāmi
jīvaḥ—amba, kimito'pi paramavaśiṣyate | tathāpīdamastu
astu svasti jagattrayāya jagatīṃ rakṣantu bhūmibhujo
dharmeṇaiva pathā bhavantu sukhinaḥ sarve'pi gobrāhmaṇāḥ
parjanyānnamakhakrameṇa jagataścakraṃ tadāvartatāṃ
vidvāṃso vijayībhavantu bhagavadbhaktyā trayī vardhatām
7.39.p1
iti
7.39.p2
niṣkrāntāḥ sarve
7.39.p3
iti saptamo'ṅkaḥ
Linked texts (2)
- Vidyāpariṇaya (Vedakavi) — Vedakavi 1700, Sanskrit
- Vidyāpariṇaya (Ānandarāya) — Ānandarāya 1755, Sanskrit