Karpuramanjari 2.4.2
Karpūramañjarīprakāśa 2.4.2
- Language
- Sanskrit
2.4.2
'dāḍhādayo bahulam' iti 'śukti'śabdasya sippītyādeśaḥ | taduktam—'ardho'rddhe'rghyaśuktīnāṃ vadhūrśamitaśabdayoḥ | hedvaverīllaasippī' iti | illiyeti 'āsilloṇāyaṇarvatā matupa ' iti matupa illaḥ | 'sevādiṣu vā' iti nihitetyatra dhā dvittvam || nāndyante sūtradhāra iti kavivacanam| evamagre'pi madhye madhye kavivacanaṃ saṃsṛtaṃ jñeyam| nāndīlakṣaṇaṃ tu—'āśīrnamaskriyārūpaḥ ślokaḥ kāvyārthasūcakaḥ| nāndīti kathyate' ityādi bharate| nāṭyapradīpe'pi—'nandanti kāvyāni kavīndravaryāḥ kuśīlavāḥ pāriṣadāśca santaḥ| yasmādalaṃ sajjanasindhuhaṃsī tasmādalaṃ sā kathiteha nāndī||' iyaṃ ca maṅgalārthā—'yannāṭyavastunaḥ pūrvaraṅgaṃ vighnopaśāntaye| kuśīlavāḥ prakurvanti pūrvaraṅgaḥ sa ucyate|| utthāpakāḥ prakurvanti santi bhūyāṃsi yadyapi| tathāpyavaśyaṃ kartavyā nāndī vighnopaśāntaye||' ityuktatvāt| sā cedādṛśī smṛtā— 'nāṭyapūrvakṛtā nāndī tvāśīrvacanasaṃyutā| aṣṭādaśapadaṃryuktā praśastā vedasaṃmitā| nāndī padairdvādaśabhiraṣṭabhirvāpyalaṃkṛtā||' iti bharatokteḥ| padāni cātra ślokacaraṇarūpāṇi—'ślokapādaṃ padaṃ kecitsuptiṅantamuthāpare| pare'vāntaravākyaikatvalakṣaṇaṃ padagūcire||' iti nāṭyapradīpe'bhihitatvāt| avāntaravākyaikyameveha padapadena draṣṭavyam| sā ceyaṃ sūtradhāraprayojyā—'sūtradhāraḥ paṭhennāndīṃ madhyamaṃ svaramāśritaḥ|' iti bharatokteḥ| īdṛśīṃ nāndīṃ paṭhitvā sūtradhāre gate paścāttatsamabhāraḥ sthāpakākhyo'paraḥ praviśatīti śeṣaḥ| uktaṃ ca daśarūpake—(2|3) 'pūrvaraṅgaṃ vidhāyādau sūtradhāre vinirgate| praviśya tadvadaparaḥ kāvyamāsthāpayennaṭaḥ||' iti|
Linked texts (1)
- Karpūramañjarī — Rājaśekhara, Śaurasenī Prakrit