Pramāṇa · Search · About · API

Candraprabha 22

Candraprabhā 22

Language
Sanskrit

22.1

uktārthānāmaprayogānprathamā nāmamātrata'

22.1-2

kriyate kaṭaḥ| kṛtaḥ paṭaḥ| pacati
caitraḥ| kṣāmīya cūrṇam| dānīyo muni' | bhayānako vyāghraḥ | āsyate'sminnāsa
nam| gomān | śatena krīta' śatika' | samāse na | matta indrāya nṛtendraḥ
ityādi | kacitnipātenoktam | viṣavṛkṣo'pi savarthya svayaṃ chettumasāmpratam | puna'
karma trividham | iṣṭamaniṣṭamanubhaya ca | yadarthātu kriyā''rabhyate tadiṣṭa ghaṭādi
yadiṣṭaṃ prāpyate tadaniṣṭa viṣaṃ bhakṣayati | ahiṃ laṅghayati | yatra necchā na ca dveṣa
stadanubhayam | grāmaṃ gacchan vṛkṣamūlānyupaspṛśatīti | punastatkarma dvividham
pradhānetarabhedāt | tatra dvikarmakeṣu duhimihikarudhipracchibhikṣuguśāsvartheṣu yāci
jayatyādiṣu ca syāt | gāṃ dogdhi payaḥ | paurava gāṃ bhikṣate | gāmavaruṇaddhi
vrajam | chātra panthāna pṛcchati | vṛkṣamavacinoti phalāni | śiṣya dharma brūte
śāsti vā | rudraṃ yācate śāntim | yācirihānunayārthaḥ | tena bhikṣārthādbhedaḥ
gargāñ śataṃ jayati | amṛtamambhodhiṃ mathnāti | devadatta muṣṇāti śatam | nīhrakṛpavahvarthā tathā | grāmamajāṃ nayati harati karṣati vahati vā | taṇḍulānodana
pacati | ubhayoḥ karmaṇoryorbhedaḥ pradhānetaratā yathā | ārabhyate kriyā yasmai tahugdhārthaṃ pradhānakam

22.2

tatsiddhau kriyayā yattu vyāpyate'nyadgavādikam | tadapradhāna gauṇañca gopālo dogdhi gāṃ payaḥ

22.3

yadā payorghā kartṛtve' pravṛtti
rvivakṣitā | tadā mukhpāsasidhānādgavādereva mukhyatā

22.4

gauṇa karma duhā
dīnāṃ pratyayo vakti karmajaḥ | gauḥ payo duhyate'nena śiṣyo'rthaṃ guruṇocyate

22.5

nyādīnāṃ karmaṇo mukhyasyoktatve pratyayo yathā | nīyate gaurdvijairgāma bhāro grāma
mapodyate

22.23

kālādhvabhāvadeśa vā'karma cā'karmaṇām ||2|2

22.25

gatibodhāhārārthaśabdakarmanityākarmaṇāmanīkhādyadihvāśabdāyakrandām ||2|2

22.6

śiṣyaṃ dharmaṃ guruḥ| bhuṅkte putra odanam | bhojayati putramodanaṃ mātā | śabdaḥ
kriyā vyāpyaṃ yeṣāṃ te śabdakarmmāṇaṃ | maitro grantha japatti | jāpayati maitra granthaṃ
vaṇik | śabda' karmma—śṛṇoti śabdaṃ maitra' | bhāvayati śabdaṃ maitram | niṣkākarmaka, āste maitraḥ | āsayati maitra caitraḥ | kālāvadhabhāvadeśā' sarve'pi dhātava'
sakarmakā eva | tenānyakarmmāpekṣayā niṣkarmmakatva jñeyam | gatītyādi kim?
pacatyodana maitraḥ | pācayatyodana caitreṇa maitraḥ | aṇikarttati kim? gamayati caitro
maitram| tamanyaḥ prayuṅkte, gamayati caitreṇa maitra jinadatta' | anīvahyorīti kim?
nayati bhāra maitraḥ| nāyayati bhāra caitreṇa bhattī | khādayanamna maitreṇa | āṭaya
tyodana maitreṇa | hāyayati caitra maitreṇa | śabdāyayati caidya maitreṇa | kandayati caitra
maitreṇetyādau karmasaṃjñāpratiṣedhātsvavyāpārāśraya kartṛtvameva
bhakṣerahiṃsāyām ||2|2

22.9

dṛśayabhivadoratmane ||2|2

22.7

vaheḥ praveyaḥ||2|2

22.8

hṛkronarvā ||2|2

Linked texts (1)