Pramāṇa · Search · About · API

Manmathavijaya (Venkataraghava) 1

Manmathavijaya (Veṅkaṭarāghava) 1

Language
Sanskrit

Contents

1.2-3

bhūyāttattaruṇenduśekharapadadvandvaṃ satāṃ bhūtaye
yaddhyānāddhṛdaye nirastatamasāṃ yogīśvarāṇāṃ sadā
śaśvatsārasavāsinīsahacaro dṛptasya darpāpahaḥ
phullatpaṅkajalocanaśca purataḥ prādurbhavatyañjasā

1.2-3.p1

nānyante

1.3-2

sūtradhāraḥ—( nepathyābhimukhamavalokya | ) ārye, yadi nirvṛttaparikarmavidhānāsi, tarhyabhilaṣāmi tatrabhavatyā āgamanam
naṭī—( praviśya mukhamavalokya sasmitam | ) kiṃ ti1 jhaḍii muuliakamalaṃvia visohaṃ dīsai ajjauttassa vaaṇaṃ tā takkemi guruaraviārabhario ajautto tti
sūtradhāraḥ—kiṃ kathyate vicārabhara iti | iha khalu ubhayataḥ
parispandamānasadyojāsalilataraṅgasaṃsparśaśiśiratarapavamānaparicāṃlitakusumabharabharitaghumaghumitanavanavalatikāmatallikāparimaṇḍitopakaṇṭhe śrībhūlokavaikuṇṭhe, nānādeśasamāgatavividhavidyānipuṇamanīṣigaṇasamalaṅkṛte santatasantanyamānaniratiśayamahotsavottuṅge
śrīraṅge, satatasañcaraṇapavitritabhuvanamaṇḍalavistārān sabhāstārān,
anavarataparicitanikhilaśāstraparimṛdulitahṛdayān sahṛdayān, sannihitaśrīnārāyaṇapuravāstavyaśrīveṅkaṭarāghavacāryagrathitavastunā
navena manmathavijayāhvayena nāṭakena ārirādhayiṣurahaṃ bibhemi
kathaṃ tadārādhanaṃ bhavediti
naṭī—ṇaṃ khu ahmārisāṇaṃ uvveakāraṇaṃ atthi kiṃ vi jado susikkhidappaoā vaaṃ iaṃ a sahā hoi guṇaggāhiṇī
sūtra0—ārye, yadyapyevaṃ tathāpi nāsmākaṃ nirṇayamadhigacchati
cetaḥ, yataḥ tenaiva kavinā evamabhyarthitam
bho vidvanmaṇayaḥ kṛpāṃ kuruta me yuṣmānahaṃ prārthaye
nūtaṃ nāṭaka‌madya manmathajayābhikhyaṃ mayā nirmitam
bhāvālaṅkṛtivarjitaṃ rasalavaiḥ śūnyaṃ svayaṃ yadyapi
svādutvaṃ vrajati dhruvaṃ yadi kṛpāvīkṣāmṛtaiḥ sicyate

1.4

naṭī—ko uṇa eso kaī jo aālajalado via ahmāsu kiādaro hoi
sūtra0—ārye, kimu vaktavyam ? śṛṇu
śrīmatkauśikavaṃśamauktikamaṇī raṅgeśavaryātmajaḥ
pitrostulyaguṇābhidhānacaritairullāsinoḥ sādaraḥ
sarveṣveva samastapasyatirucirbhakto ramāvallabhe
mokṣāsaktamanāśca śāntinilayaścitraṃ jagatpaśyati

1.5

vātsyaśrīraṅgarājāryalakṣmīnṛharisūriṇaḥ
grāhayanti sma vidyāsu kauśalaṃ kṛpaPropertyānvitāḥ

1.6

alamativistareṇa prakṛtamanusarāmaḥ utkaṇṭhitāhīyaṃ pariṣat tadārādhyatāṃ madhuramañjulagītiviśeṣeṇa, samprati hi
utphullapaṅkajavanīmabhito bhramanto
jhaṅkārapūritadiśo madhupāścaranti
mandānilaśca latikānavanāvyaśikṣādakṣo vahatyatitarāṃ ruciro vasantaḥ

1.7

naṭīmaṃuliataṇūruhāo kisalayarasamāikelibhariāo
kūandi koilāo kāṇaṇasahaārasāhiṇilaāo

1.7.p1

nepathye

1.8

aye śailūṣāpaśada, ko'yaṃ vasantaḥ asmatsvāmiparipanthinaḥ kāmasya
suhṛdaṃ vṛthā stavīṣi | paśya re
yadbhrūbhaṅganirikṣaṇaṃ sakṛdapi prāptaṃ jagaddahyate
kalpe'nalapavisṛtvarojjvalacalajjālāvṛtenāgninā
yadahastasphuradadricāpavigaladvāṇānale'bhūddhaviḥ
pūrvaṃ tat tripuraṃ sa tena hatakaḥ kāmaḥ paraṃ spardhate

1.8.p1

sūtra0-ārye, asmatsaṃllāpaśravaṇakupitaḥ cakoralocanaḥ ita evāgacchati tarhi anyatra gacchāvaḥ ( iti naṭīsūtradhārau sasambhramaṃ niṣkrāntau | )
prastāvanā

1.8.p2

praviśya | paṭākṣepeṇa kupitaḥ

1.9

cakoralocanaḥ-( sakrodhaṃ | punaryadbhrūpaṅgeti paṭhitvā. ) paśya re śailūṣāpaśada,
vikaṭajaṭilajūṭābaddhagaṅgāpravāhādasakṛdadhikabhītyānamravaivasvatāca
mathitajaladhimadhyātpītahālāhalādvik
kathamitaramidānīṃ kṣudrakīṭaṃ stavīṣi

1.9.p1

nepathye

1.10

mā kupyatu mā kupyatu bhavān sarveṣāmapi śailūṣāṇāṃ sāmājikahṛdyatoṣaṇameva gurutaraṃ bhavati na punaḥ prabaladurbalavairitvavicāraḥ
cakora0—( sāṭopaṃ parikramya | svagatam |) aye, mama suhṛdaḥ vikaṭavakrasyeva dhvaniḥ śrūyate tarhi ita eva āvhayāmi | ( prakāśam
sollāsam |) aye, vikaṭavakra, ita āgamyatām
vikaṭavakraḥ—( praviśya | svagatam | ) nāsti mitrasaṃllāpādnyat
kimapi hṛdayasukhakāraṇaṃ rasikajanasya | ( prakāśam | sotsukyam | )
bho cakoralocana, cirasya kālasya tava darśanena vinā utkaṇṭhito'smi saṃvṛttaḥ tatkathaya etāvantaṃ kālaṃ kutra gato bhavān
cakora0—kiṃ na jñāyate bhavatā
asmatsvāmiparābhavāya vihite yajñe punarṣṇave
draṣṭuṃ karma tadadbhutaṃ gatavatī dākṣāyaṇī saṃbhramāt
mātuḥ pādayugaṃ praṇamya ca pituḥ pārśvaṃ gatāpi svayaṃ
krodhāviṣṭahṛdā yadā na gaṇitā khinnā viṣaṇṇāpyabhūt

1.11

vikaṭa0—tatastataḥ
cakora0—
sadasi jhaḍiti maunaṃ prāpya sarve tadāsyāḥ
piturapi ca mukhaṃ te vīkṣamāṇāśca tasthuḥ
tadanu kaluṣacetā dakṣa evaṃ babhāṣe
karamṛditakaraḥ san krodhasaṃraktanetraḥ

1.12

vikaṭa0—kimiti
cakora0—putri, na me'sti kiṃcidbhavatyā kṛtyamatra yathecchaṃ gamyatāṃ
na tvāmahaṃ nirīkṣitumapi śaknomi | paśya
yadasi viṣamanetre kṛttivāsasyajasraṃ
pramathagaṇasanāthe pañcavaktre'tiraudre
kalitabhujagabhūṣe kṛtavāse śmaśāne
haviriva śuni mohādarpitā hanta putri

1.13

vikaṭa0—tataḥ kiṃ pratipannaṃ tayā
cakora0—( karṇe evamiva |)
vikaṭa0—( saviṣādam |) kimetadasmākaṃ svāminaḥ karṇagocaraṃ gataṃ
na vā
cakora0—śroṣyati ca saṃprati pratividhāsyati ca | ahamapyājñaptaḥ
cakoralocana cirāyate me vatsaḥ māyāmayaḥ ṣaṇmukhaḥ tad drutataraṃ
gatvā jānīhi kiṃ pratipadyate vatsa iti tadgatvā vijñāpayāmi
tadudantaṃ tvaṃ punaḥ kutra prasthito'si
vikaṭa0—ahaṃ tāvannārāyaṇasya nikaṭaṃ preṣito'smi kiṃ dakṣamakhāya sa gamiṣyati na veti jñātum
cakora0—kimavagataṃ bhavatā
vikaṭa0—mayā pṛṣṭena tena ca bhaṇitaṃ nāhaṃ tatra gamiṣyāmi yato
mitraparibhāvī bhavati sa dakṣa iti
cakora0—yuktamevaitat mitramityeva na vastuto na kaścidasti bhedastrayāṇāṃ hariharabrahmaṇāṃ paśyaikasyaiva hemno bhavati vyavahāraḥ
kaṭakakuṇḍalagraiveyakāṇīti | tathāhi tenaivoktaṃ śrībhāgavate prabhaviṣṇunā viṣṇunā
“ ātmamāyāṃ puraskṛtya so'haṃ guṇamayīṃ dvija
sṛjan rakṣan haran viśvaṃ dadhre saṃjñāṃ kriyocitām

1.14

tasminbrahmaṇyadvitīye kevale paramātmani
brahmarudrau ca bhūtāni bhedenājño'nupaśyati

1.14.p1

” iti
alamalamanayā prasaktānuprasaktyā svasvaniyogavartinau bhavāva iti (parikramya niṣkrāntau |)
śuddhaviṣkambhaḥ

1.14.p2

tataḥ praviśati śambhuḥ

1.15

śambhuḥ—(savitarkaṃ saniśvāsaṃ ca |)
yadroṣād dayitā vihāya sahasā sarvānitaḥ kṣmābhṛtaḥ
kailāsātpitureva mandiramagādyāgekṣaṇe kautukāt
smṛtvāpi sphuradoṣṭhagadgadacaladvākyaṃ mṛgākṣyā mukhaṃ
premādhikyamupāgato'smi tadimāṃ kāmasya dhigvakratām

1.16

(sāṭopaṃ parikramya | ākāśe lakṣyaṃ badhvā |) rere prājāpatyagarvita dīkṣitādhama,
rataḥ karmaṇyajñastvamasi ca vṛthāyāsabahulaḥ
priyāṃ putrīṃ tyaktvā kaluṣahṛdayo'nāgasi mayi
na te vāñchāsiddhirbhavati bahudhāhaṅkṛtijuṣaḥ
parīvādaṃ labdhvā jagati vitataṃ krodhaparuṣaḥ

1.17

paśya re jālma
yato bhavati me manastadanukūla evācyuto
viriñcirapi māyayā jagadidaṃ punarvakṣyate
na khalviha sudhīrbhavet paruṣabhāṣaṇāt krodhato
na cāpi phalamaśnute kaluṣitāntarātmā kratoḥ

1.17.p1

ko'tra bhoḥ—

1.17.p2

praviśya pratīhāraḥ

1.18

pratīhāraḥ—aaṃhni āṇavedu bhaṭṭā
śambhuḥ—upaveṣṭumabhilaṣāmi
pratī0—seṇṇihidaṃ idaṃ āsaṇaṃ alaṅkaredu ajjo
śambhuḥ—na khalvavagacchāmyanyasaṅkrāntahṛdaya iti | (āsana upaviśya
vāmākṣispandanaṃ sūcayitvā svagatam |) kiṃ nu khalu me hṛdayaṃ viṣīdati
kampate ca gātram | aho, dhigasāraḥ saṃsāraḥ ta eva bhavanti
dhanyāḥ ye khalu śaknuvantyaṅkuśeneva madakariṇaṃ niravadhikasukhānandadāyinā samādhinā hṛdayaṃ niyantum | tathāhi
mano niviśate yadā taruṇavārijākṣyā mukhe
tataḥ punarapīkṣaṇaṃ rahasi vāñchati premataḥ
nirantarasamāgame sati nikāmalagnaṃ cirādviyogamatha cedbrajatyatitarāṃ viṣīdatyaho

1.19

ato vipaścitā jitamadanena bhavitavyam ( prakāśam |) jayandhara,
dṛśyase kimapi praṣṭukāma iva
jayandharaḥ—ahaiṃ | kindu dāsaaṇeṇa pucchidavvaṃ ṇa vetti
kādarībhūdomhi
śambhuḥ—mābhaiṣīḥ visrabdhaṃ pṛcchayatām
jaya0—ṇaṃ dāṇavāṇaṃ vi amaraparipanthīrṇa samabbhaccaṇīo hoi
devo tā kiṃti aṇāhūajjeva sāmiṇaṃ dakkheṇa āraddho
mahājaṇṇotti
śambhuḥ—śṛṇu, purā khalu mahati viśvasṛjāṃ yajñe bahavo devā munayaśca sadasi militā babhūvuḥ | tatra ca āgacchantaṃ dakṣamavalokya
sarve devā maharṣayaśca udatiṣṭhan vinā hi māṃ brahmāṇaṃ ca | tataśca
brahmāṇaṃ praṇamya samupaviṣṭo dakṣaḥ akṛtasamudācāraṃ roṣakaṣāyitanayano māṃ vāgbhiratiparuṣābhiratarjayat
jaya0—kiṃ ti³
śambhuḥ—tvamatidurmedhāḥ durvṛttaśca yadasi māṃ sarvairapi puraskṛtaṃ ulaṅghya samudācāraṃ anabhyutthānenāvamānitavān anarhate hi bhavate
pratipāditā matta nayeti
jaya0—kuṃdo sāmiṇā abbhutthāṇaṃ ṇa kidaṃ jado so hoi pideva
māṇaṇīo sosuro
śambhuḥ—yadā ca dakṣamapaśyaṃ tadaiva manasā saparyāmakārṣam
jaya0—teṇe uṇa kudo ṇa jāṇidaṃ
śambhuḥ—sa ca bahirmukhaḥ kevalamabhavat | paśya
nāpnuvanti jñānacakṣurbahirvyāpṛtacetasaḥ
samīpasthamiva dravyaṃ timirāvṛtalocanāḥ

1.19.p1

sadṛṣṭibhaṅgam

1.19.p2

kutaḥ kavalayaddṛśau viyati visphurajjyotiṣaḥ
prabhāpaṭalamīkṣyate

1.19.p3

savismayaṃ nirūpya

1.19.p4

kimapi pūruṣavyañjanam

1.19.p5

punarniṃrūpya

1.20

aho ! karadhṛtāpyasau nadati vāyuvegātsvayaṃ
yadasya parivādinī bhavati nārado'sau dhruvam

1.21

ayameva dhanyaḥ | tathāhi yo'sau
madhuripucaraṇābje mānasaṃ saṃdadhānaḥ
karamukharitavīṇākākalīdattakarṇaḥ
satatamapi ca vāgbhirmādhavaṃ saṃstuvāno
mukulitanayanābjo modamatyantameti

1.21.p1

tataḥ praviśati nāradaḥ avataraṇanāṭitakena

1.21.p2

eṣo'haṃ satataṃ surendravijayāyaivodyato'pi svayaṃ
dharmārdharmavivecanaṃ ca racayan sambodhya sarvānapi
daityānāmasakṛtpratāraṇakaro'pyabjekṣaṇāṅghridvaye
bhaktyā sarvasamo'smi ko'pi ca na me kupyatyasūyatyapi 22

1.21.p3

savismayam | purato'valokya

1.23

gato'smyahaṃ kṣitidharaśṛṅgamanataṃ
vicitritaṃ ruciratamaiśca dhātubhiḥ
pavitritaṃ haracaraṇābjareṇubhiḥ
saricchatai rapi ca vṛtaṃ sasaikataiḥ

1.24

atrahi—
śambhordhyānādasakṛdamitānandabāṣpārdranetrā
niṣyandatvātkaratalagalaccārurudrākṣamālāḥ
badhvā jānudvayamapi cirādyogapaṭṭairniṣaṇṇā
rājante'mī vitatatapaso yogino brahmaniṣṭhāḥ

1.24.p1

eṣa tāvacchambhuḥ kenacitsaṃllapaṃstiṣṭhati tadupasarpāmyenamiti

1.24.p2

upasarpati

1.24.p3

śambhuḥ—jhaḍiti āsanādutthāya sasambhramaṃ arghyamarghyam

1.24.p4

praviśya

1.24.p5

bhṛṅgiriṭaḥ—idamānītam
śambhuḥ—( ādāya svahastenopanayati |)
nāradaḥ—( savinayam | ) anugṛhīto'smi alamāyāsena ahameva
gṛhṇāmi | upaviśatu bhagavāniti | arghyaṃ pratigṛhṇāti
śambhuḥ—jayandhara, āsanamānīyatām
jaya0—'jaṃ devo āṇavedi (iti nāradamavalokya | ) idamāsaṇaṃ alaṅkaredu ajjo

1.24.p6

ubhau yathārhamupaviśataḥ

1.21-2

śambhūḥ—api kuśalaṃ tribhuvanasucaritaparīpākasya | athavā
bhavatpadābjareṇūnāṃ kaṇikāpi ca yaṃ spṛśet
tasyāpi kuśalaṃ brahman kimu te sukṛtātmanaḥ

1.27

nāradaḥ—bhagavan, idānīmeva kuśalī saṃvṛttaḥ yasyopari bhagavata
evaṃ pakṣapātaḥ | ( utthāya | savinayamañjaliṃ baddhvā | )
daṇḍakaḥ
jaya jaya hara devadevaprabho, mastakanyastasaccandrikāsphuradraśmisaṃveṣṭitasphītagaṅgollasadvīcikāvātasaṃśītatasmeravaktrāmbujaśrīsamullāsine–adrisaṃvāsine,
urasi nihitabhogisaṅghocchalanmūrdhabhāgojjvaladratnacakṣatprabhājālasaṃvītaramyātigambhīrasannābhimudrāñcitavyāghracarmāvṛtadyotamānāṅgasaṃpūrtaye–sañcaratkīrtaye,
atiruciramanobhavādvaitatūṇīrayugmacchavibhrāntimandāyijaṅghādvayaprāntasaṃśobhamānāṃśujālāvṛtāmbhojasaundaryaluṇṭākapādadvayīdyotanaṃ bhejuṣe–yogavidyājuṣe,
dṛḍhataraśubhabhaktimadbhaktasaṅgītadivyottamānekacāritrasaṃmodabhākcetasānekaśodattamāhātmyavikhyāpane hrīmate cāṣṭamūrtyātmatāṃ gacchate te namaste namaste namaḥ
śambhuḥ—yadyasti bhuvanasañcaraṇe kiñcidupalabdhamadbhutaṃ tarhyupaviśya
nivedyatām
nāradaḥ—( svagatam |) sarvathā saṃsṛterupari virakta eva bhaviṣyati
śambhuḥ kiṃ kartavyaṃ garīyasī khalu bhavitavyatā yadyahaṃ na nivedayeyaṃ kenāpi nivedyata eva adhikāraśca mamaiṣa nāradasya
( prakāśam |) saṃvīkṣya dakṣādhvaramidānīmeva āgato'smi
śambhuḥ—( sakrodham |) kiṃ karoti sa jālmaḥ
nāradaḥ—( svagatam |) pravartitā cāgnau ghṛtadhārā, kiṃcidvilambayāmi | ( prakāśam |) viśrāntaḥ kathayiṣyāmi
śambhuḥ—jayandhara, vījaya maharṣim
jaya0—jaṃ 1 devo āṇavedi ( iti vījayati |)
nāradaḥ—ārabdhe ca vaiṣṇave yāge āhūteṣu ca nānādeśanivāsinṛpatimaṇḍaleṣu samāgateṣu ca brahmaviṣṇuvarjaṃ nirjaragaṇeṣu ( savākstambhaṃ viramati |)
śambhuḥ—( svagatam |) kimidānīṃ cirādabhilaṣitasya kandarpadarpabhaṅgasya lābho bhavet | ( prakāśam |) visrabdhamucyatām
nāradaḥ—anavaratahūyamānahaviḥsaṃvardhitajvalanajvālākavalite cāmbaratale
śambhuḥ—tatastataḥ
nāradaḥ—
puraḥ prasṛtereṇubhirmukulayan dṛśaḥ paśyatāṃ
pādanyasanavegataḥ patitaśākhigulmavrajaḥ
nadannabhimukhaṃ muhuḥ kvaṇitakiṅkiṇīkaḥ kṣaṇāt
vṛṣaḥ samadhikonnato makhabhuvaṃ svayaṃ prāviśat 26
śambhuḥ—tatastataḥ
nāradaḥ—savismayaṃ sarvairatha nirīkṣite ca nandini sasambhramamavatīrya
ca tasmāt pārśvadvaye'pi parijanadattahastāvalambā kiñcidavanatavadanāravindā roṣakaṣāyitanayanā ca dākṣāyaṇī atiparuṣavacobhiratarjayatpitaram
śambhuḥ—kimiti
nāradaḥ— "jaṃ1 tue tihuvaṇamahaṇīovi me ṇāho kidakavālamaṇḍaṇo atthimālādhārī piduvaṇanilao aṃtāaṇariho jaṇṇassetti kaduaavamāṇido tā tuha taṇūhavo aaṃ deho
me ṇa joggo hodi pekkhantassajeva tuha purado muñcemi
kalevaranti”
śambhuḥ—(svagatam |) hā dhik kim vakṣyati dakṣaḥ (prakāśam
tatastataḥ
nāradaḥ—kurvāṇāhṛdaye bhavatpariṇayaṃ labdhvāpi bhūyo janim
menāyā jaṭhare
śambhuḥ—(savitarkam |) tatastataḥ
nāradaḥ—drutaṃ kṛtavatī śvāsānilāpūraṇam
śambhuḥ—(svagatam |) hādhikpramādaḥ | (prakāśam |) tatastataḥ
nāradaḥ—hāhākāraparāyaṇairasakṛdapyāmuktanetrāśrubhistatratyairvinivāritāpi
śambhuḥ—(saharṣam |) tatastataḥ
nāradaḥ—kiṃ karomi mandabhāgyaḥ
sahasā dehaṃ vyamuñcatsatī

1.27.p1

śambhuḥ mūrchati

1.28

jaya0—samassasidu samassasidu devo
śambhuḥ—( samāśvasya | sakaruṇam |)
ito māturgehaṃ vyavasitavatī gantumabalā
muhuḥ pratyādiṣṭā kaluṣitadṛśārpitavatī
mama smeraṃ vakraṃ punarapi ca vīkṣyaiva dayitā
gatā kiṃ kurmo vā na ca khalu vidhirlaṅghyata iha

1.28.p1

saniśvāsaṃ savitarkaṃ ca

1.29

priye tvadvākyāni smitamadhuramugdhāni ca mukham
sarojābhaṃ netre samayavikacendīvaranibhe
gataṃ vā haṃsībhiḥ paricitamayi smeravadane
kva vā labdhavyāni kva ca punaridaṃ jīvitasukham

1.29.p1

(svagatam |) sarvathā viraktimetya ṛte ca tapaścaraṇā nnānyadasti
kiñcitsukhakaram

1.29.p2

nepathye-śaṅkhadhvaniḥ

1.30

nāradaḥ—
ayaṃ badhirayan śravāṃsyatitarāṃ hi digdantināṃ
pratidhvanitabandhuro vividhakandarābhyantarā
viyatyapi viśṛṅkhalaḥ pavanasāhyataḥ sañcaran
prakampitadharātalo bhramati yāmaśaṅkhadhvaniḥ

1.31

tadanujñāyatāṃ mādhyandinaniyamāya | ( ityuttiṣṭhati |)
śambhuḥ—gamyatāṃ yathecchaṃ ahamapi dakṣamakhadhvaṃsaṃ vidhāya tapaścaraṇāya yatiṣye | ( ityutthāya ākāśe lakṣyaṃ badhvā |) aye pāpa,
dhvastatvacāgavedipracaladatijavākṛṣṭapādatvigādi
prasvinnotkampahastodgalitacamasayuksruksruvākīrṇabhūmau
kṣiprodyatkhaḍgadhārādalitabahusirāraktadhārārdrakaṇṭhatvadgātrākrānticañcatpadatalanaṭane preraye vīrabhadram

1.31.p1

iti parikramya niṣkrāntāḥ sarve

1.31.p2

dakṣamakhanirīkṣaṇaṃ nāma prathamo'ṅkaḥ
dvitīyo'ṅkaḥ

1.31.p3

tataḥ praviśati vidūṣakaḥ

1.31.p4

vidūṣakaḥ—hī'hī ṇa me atthi sariso bhuvaṇatalammi kovi bahmaṇo
jeṇa jaṃ bahmaṇattaṇaṃ saṃpādeduṃ kosiamuṇippamuhā ṇiamavudakilesidasarīrā giriṇaīkandaraguhāsuṃ pañcaggimajjhe a tavaccaraṇatapparā
ajja vi honti tārisaṃ bahmaṇattaṇaṃ mae mukkaṃ vi ṇa maṃ muñcai
savvovi maṃ āmantei bahmaṇotti kassavottti a ( purato'valokya )
ko uṇa eso bhuyagabhūsaṇo bhasioddhūliasavvagatto caḍulacaraṇo majjāro via ido tado a dhāvai tā ahaṃ vi saddūlo via pādacaṅkamaṇaṃ kāūṇa bhīsemi ṇaṃ dāsīe uttaṃ | ( iti valkalāvṛtaśarīraḥ tathā kurvan aṭati |)

1.31.p5

tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ mārjāranayanaḥ

1.31.p6

mārjāranayanaḥ—mam̐ha jeva rūvaṃ tihuvaṇasundaraṃ hoi savvo vi ṇiaṃ
rūvaṃ sundaraṃ maṃṇai ṇāhaṃ tahā kahemi jado me jaṇaṇī jaṇadiṭṭhī
ṇipaḍissadi tti kaḍua mama ṇāma kidavaī majjāraṇaaṇo tti
( śarīramavalokya vihasya |) ado jeva maha uvari pakkhavādo
ahmāṇaṃ sāmiṇo girisassa bahuṇo ṇivasanti tassa ṇiaḍe
kiṃkarā taha vi maṃ jeva savvassi vi kajje pahiṇoi ehniṃ vi
sāmiṇā āṇattaṃ majjāraṇaaṇa kudo vi kāraṇādo mae sudukkharaṃ tavo kādavvaṃ tā himavado uvari kiṃ vi thalaṃ tue
pe kkhīyadutti tā sigdhaṃ gacchemi | ( iti parikrāmanvidūṣakamavalokya sabhayaṃ skhalitacaraṇaḥ |) abrahmaṇ‍ṇiaṃ abrahmaṇ‍ṇiaṃ ( iti nimīlitanayanaḥ adhomukhaḥ patitvā roditi |) bho saddūlamahārāa; salaṇaṃ
gadaṃ tuha āvṛttaṃ maṃ rakkha rakkha ahaṃ jaṇaṇīe ekko jeva puttohmi sudo vi mama ekko jeva bālo a
vidūṣa0—uḍḍhehi, uḍḍhehi, he bhīrua, mahābamhaṇaṃ maṃ daṭṭuṇa kahaṃ
tumaṃ abrahmaṇ‍ṇiaṃ kahesi
mārjāra0—( tathaiva sthitvā |) meha avajjaṃ kahemi ṇa uṇa bahmaṇaṃ
dūsemi

1.31.p7

vidūṣakaḥ hastābhyāṃ ādāya mukhaṃ mārjayati

1.31.p8

mārjāra0—( vidūṣakaṃ vilokya saharṣaṃ salajjaṃ ca |) a‍mmo kassavakudo evvaṃ tue kidaṃ
vidūṣa0—kum̐do uṇa tuhaṇaaṇaṃ majjārassa via dīsai
mārjāra0—mam̐ha sahāvo eso
vidū0—mam̐ha vi eso sahāvo | ( svagatam | ) pucchissaṃsaṃ dāva ṇaṃ
( prakāśam | ) are majjāraṇaaṇa, kahehi kahiṃe patthidosi
tumaṃ
mārjāra0—tum̐hiṇāalassa ṇiaḍaṃ
vidū0—kīsom̐ tumaṃ savvassi vi gatte bhasiadhūlaṇaṃ kattūṇa bhuagagaṇaṃ a dhāresi
mārjāra0—pam̐ramesarassa ciṇhanti kāuṇa dhāremi savvaṃ
vidū0—pham̐laṃ vi kahehi
mārjāra0—sivam̐sarūvadā jeva

1.31.p9

vidūṣakaḥ daṇḍakāṣṭhena mārjāranayanasya kaṇṭhamavanamayati

1.31.p10

mārjāra0—kum̐do tumaṃ maṃ pīḍesi
vidūṣa0—vāṃmaṇasarūvadā vi tue gantavvetti
mārjāra0—dhiṃim̐ mukkha kiṃ maṃ tumaṃ viḍambesi
vidūṣa0—mā kuppa mā kuppa āvṛtto tti kāūṇa parihasemi taṃ
ciṭṭhadu dāva marisehi maṃ kiṃ vi pucchidavvosi
mārjāra0—kāmaṃ pucchadu bhavaṃ dāsajaṇomhi de bhavaṃ uṇa bahmaṇo
puāriho me
vidūṣa0—(vihasya |) kudo tumaṃ himālaaṃ patthido
mārjāra0—tam̐tthajeva ahmāṇaṃ sāmī tavo taviduṃ āacchai
vidūṣa0—kum̐do assa saṃsārovari veraggaṃ
mārjāra0—am̐haṃ dāva evvaṃ takkemi bhaṭṭiṇīe accāhidaṃ jeva tattha
ṇimittanti
vidūṣa0—(smṛtimabhanīya |) dam̐kkhamahe bhaṭṭiṇīe accāhidaṃ su
ṇia deveṇa kiṃ paḍivaṇṇaṃ
mārjāra0--kiṃ tue ṇajāṇidaṃ tārisaṃ āāliaṃ vuttantaṃ su
ṇia bhaṭṭā adikovabhario sīsado ekaṃ jaḍaṃ uppāḍia bhū
mīe tāḍidavanto
vidūṣa0—tam̐dotado
mārjāra0—uppaṇṇoa tāe adimettabhīsaṇaveso adikūrabhūuḍivatto vīrabhaddo
vidūṣa0—accarīaṃ accarīaṃ ! tadotado
mārjāra0—vijimbhio a sullahattho pahāvido jattha dakkho
jaṇṇaṃ karei
vidūṣa0—tadotado
mārjāra0—bhīsaṇavesaṃ tārisaṃ taṃ dahūṇa savve palāiduṃ pavuttā
vidūṣa0—tadotado
mārjāra0—caḍulapādaṃ a mahabhūmiṃ gadua atiroseṇa bhuumassūṇi
uppāḍia sūrassa dasaṇabhaṅgaṃ kattūṇa bhaaṇettāiṃ andhāiṃ kāūṇa
candassa taha bhūmimi pesaṇaṃ kidavanto jaha aṭṭhi vi ṇa dīsai
vidūṣa0—tadotado
mārjāra0—tado palāantaṃ dakkhaṃ dhattūṇa sīsacchedaṃ vihidavanto
vidūṣa0—haddhī haddhī kīdiso uṇa amhāṇaṃ sāmiṇīe vuttanto
mārjāra0—1jadā a amhāṇaṃ sāmiṇī accāhidaṃ paḍivaṇṇā | takkhaṇaṃ jeva pavvadarāassa devīe meṇāe gabbhaṃ paviṭṭhā
vidūṣa0—2accarīaṃ accarīaṃ
mārjāra0—3kahiṃ patthido bhavaṃ
vidūṣa0—4ahaṃ sāmiṇaṃ pekkhiduṃ āodo
mārjāra0—5bhaṭṭā vi idhajjeva āacchai ṇandīsareṇa sahido tā
gacchadu bhavaṃ ahaṃ vi tavojoggaṃ thalaṃ daṭṭhūṇa ṇivaṭṭissam

1.31.p11

iti parikramya niṣkrāntau

1.31.p12

praveśakaḥ

1.31.p13

tataḥ praviśati śambhuḥ nandī vidūṣakaśca