Pramāṇa · Search · About · API

Manmathavijaya (Venkataraghava) 11

Manmathavijaya (Veṅkaṭarāghava) 11

Language
Sanskrit

Contents

11.1

sudevaḥ — (svagatam |) svastyayanapāṭhibhiramībhiravanimu̍rairevāhamapyārthaṃ
gaḍakavantamantaḥpuramapi praviśya vicetavyaṃ vicinvayām
prakāśam | svastyayanaṃ paṭhanneva parikrāmati |)
ubhe— [cha] ṇa ṇavara ṇettāṇaṃ vea āṇandaā ime aggadāiṇo, avia sottāṇaṃ vi sotthivāaṇehiṃ santosaā | (sakutukamīkṣate|)
sudevaḥ— (ubhe nirvarṇya savitarkamātmagataṃ sairandhrīmuddiśya |) kimanayoranyatareyamālokenaiva paricitapūrvatāmiva vyanakti| yā kila
pāreniṭālataṭamudgrathitaikaveṇī
sāmīkṛtaṃ ciratanaṃ vasanaṃ vasānā
uddhūlitācchabhasitā karasatkaraṇā
sairaṃdhikeva sarujeva ca bhāti keyam

11.2

(nipuṇaṃ nirvarṇya |)
aye ! pratārito'smi bhūmikayā| nanviyameva darśanīyā (saharṣollāsaṃ paśyan )
aye dṛṣṭā saiṣā tribhuvanavadhūmaṇḍanamahāmaṇirbhaimī haimī pratikṛtirivāsītsvabhuvi yā
ihaivaṃ kṣāmāṃgī parivasitapāṭaccaralavā
dhṛtaglānissākṣādiva karuṇamūrtirviharati

11.3

apica || darśastheva vidhoḥ kalā tapabharātanvīva kallolinī
nīhāraglapitā'bjinīva jaladairuddhā dinaśrīriva
dṛṣṭaivaṃ vidhunoti māmapi kathaṃ soḍhā punastatpitā
satyaṃ prekṣya sutāmimāṃ priyasrutā mātā tanuṃ tyakṣyati

11.4

avadyaeva sapāpīyān parameṣṭhī | yataḥ
sadṛśajampatisaṃgatisaṃbhavāṃ
mudamasāsahiraṃburuhāsanaḥ
praṇayabhaṃgabhṛtau vyadadhādamū
guṇasamagradhṛtessahi śātravaḥ

11.5

hā dhik || bhinneva janmāntarasaṃgateva
duṣpratyabhijñā samabhūdiyaṃ sā
bharturviyogena himāgamana
palāśaśūnyeva paṭīravallī

11.6

hanta ! kathamapyepāsaddhasādhyo'smi| na pratyabhijānītaivāsau mām | kathamidam | (savilaṃbaṃ parikrāmati|)
brāhmaṇāḥ — brahma ghoṣayantaeva satrapravargya praveśannāṭayantoniṣkrāntāḥ|)
sunandā — [ja] hañje gacchanhi mahallaam | uvaaridavvā khu gharaṃ
āadā sotthivāaṇiā | (iti satvaraṃ niṣkrāntā|)
sairandhrī — (sudevamavalokya|) [jha] ko eso kara kalidamiṇiddaveṇudaṇḍasamasamākahīdaharidkusamuṭṭhī olaṃviavaladhalantaduvvaṇṇakarao tijjavellidajaṇṇasuttaparikammidavakhkhatthalo aggihotthabhasidabhāsi ibhāladeso āārī via avaṇisurappahāo maṃ pi uṇouṇo samaharisavisāabāhapūrabharidāhiṃ acchīhiṃ āpivanto via ṇikkantesuṃ vi vammaṇesuṃ
kudo vi ido vea vilaṃbei | (nipuṇaṃ nirūpya| svagatam|) amhahe! eso khu
āvuapūjāgarujjhāo ajjasudeo | (saviṣādam salajjam|)
kahaṃ se purado evvaṃvihā appāṇaṃ paaḍemi| varaṃ imādu kahaṃvi osappa
ṇaṃ | āādu kahaṃ eso muṇissai maṃ| ṇaṃ ahaṃ bhiṇṇabhūmiamhi| (vimṛśya
se viloaṇaselhiṃ diṭṭhūṇa kiṃ pi muṇidaṃ tti takkemi | kahaṃ uṇa se puraṃ
ṭhāṇe vi pāraissaṃ | (anyataḥ parivartate|)
sudevaḥ — (ātmagatam|) aye iyamapi māmavagamyaiva na jānatīvābhi
nayantyanyato dattadṛṣṭirāste | sthāne hi tat | yataḥ
paricitasannidhireva prabhavati duḥkhāya naiva daurbhāgyam
anuśocayiturabhāve bhavati viṣādo'pi sammadaprāyaḥ

11.7

apica || vidhihatavibhavabharāṇāmaparicitasthānameva harṣāya
vigalitamayūkhamāloviśati vivasvāṃśca vārāśim

11.8

dhik sarvathā durvidhāni durdevavilasitāni | yataḥ
padminyāḥ pariśoṣaṇaṃ chavimataśchāyāgrahācchādanaṃ
śītāṃśorasakṛtkṣayassurapateḥ krūrāsurollaṅghanam
bhūlakṣmyorapi bāhupattyavacanaṃ svaryoṣitāṃ vandhyatā
gāyatracā api śāpaityanavadhissoyaṃ vidhirdurvidheḥ

11.8.p1

āstāmidaṃ| kathañcidenāmupasṛtya viśvāsya samāśvāsya ca samīhitasādhane prayate | ( śanairupasṛtya | hastamudyamya | saharṣakhedaṃ nīcaiḥ |) svasti bhaim‍yai

11.8.p2

āśāsti

11.9

sairandhrī - ( sasādhvasalajjāviṣādam | ) kathamiyamasaṃśayamavagatā ' smi
atha kimenaṃ brūyām
yātaḥ kva te patirayaṃ virahaḥ kuto vāṃ
sairandhrikeva mahiṣī kimiha tvamāsse
māmapyudīkṣya kimapaiṣi parāṅmukhīti
pṛcchedyaṃ yadi tataḥ kimihottaraṃ me

11.10

athavā kimitaḥ | nanvabhyantareṣvabhiṣaṃgodghāṭanamapi kalpate pratikriyāyaiḥ| (prakāśam | saṃskṛtamāśritya | sapraśrayam | ) bhagavannanugṛhītā 'smi | apratyabhijñāya kiñcidivāparāddhamamuyā | kṣamyatāṃ kṣamābharaṇāeva kṣamāsuṃrāḥ | (sabāṣpam kṣititalanihitajānukarakamalā praṇamati | )
sudevaḥ - bhadre | uttiṣṭhottiṣṭha | konāmāyamaparādhaḥ | yataḥ
jānantyatra janādhināthajanatāmābālavṛddhaṃ janāḥ
naiṣā tānavagacchatīti bhuvane viśvadyagetadvacaḥ
yadvā'stāmavamānanātra sutarāmāhonu sammānanā
diṣṭayā hi tvamadṛśyathāḥ kimitaradyentyesau surūyati

11.11

nanvidaṃ | andhasyākṣamakiñcanasya ca nidhirvarṣañca mālakṣiteḥ
rugṇasyāpi mahauṣadhaṃ bhavagadakliṣṭasya muktiḥ parā
dhvāntasthasya raviprabhā gahanagasyādhvā mahānyanmayā
dṛṣṭo'syapratipattimūḍhamanasā kālādvahorbhrāmyatā

11.12

yadvā || tvattātapiṇḍakalitodarapūranānāmasmākamatyabhijanavyavahārabhājām
vatse, 'vamānanamapi kṣarati tvadāttamāmodalakṣaṇasudhālaharīpṛṣanti

11.12.p1

sairandhrī—vātsalyamevetthaṃ mukharayati bhagavantam (staṃbhadattadehabhārotiṣṭhati |)
sudevaḥ — vatse, kṣamyatāmarṣādiva sandhukṣyate te śokāgniḥ yadavajigamiṣo tava tvatpateśca caritamatisvarayatināma mama vācaṃ manaḥ | tatkathyatāṃ
sairandhrī — (saniśvāsam | ) bhagavan ,kiṃ puṇyavatāmapuṇyodantaśravaṇena
sudevaḥ — apyasmādapyasti kimapi pavitratarañcaritam | taducyatāmanavaśeṣam
sairandhrī — tarhi kathanīyamabhāgyāyāścaritaṃ śrūyatām | yatkila
ājahe vasanaṃ prayāṇasamaye prakrāntaeva prabhoḥ
moyāvī vihagastathaikavasanacchannāvayāvāṭavīm
asvāpsvādhivanaṃ (ardhokte | smaraṇamabhinīya | sabāṣpamākāśe | )
hā dayita, hā damayanti , hā daiva ( iti mūrcchati | )
sudevaḥ — bhadre , mottāmya, samāśvasihi, atītānukathanamevahīdam

11.12.p2

antarīyeṇa vīrjayati

11.14

sarandhrī — (saṃjñāṃ labdhvā | sakhedam | ) athāvaśeṣamapi kathanīyam
sudevaḥ — nanvitaeva kathanīyaṃ kathyatāntadapi kathamapi | anatici
rādeva bhadrante
sairandhrī — bhagavannāstāmiyamāśīranvarthā | taddadāmyeva kathamapi
samāṃ jadadgāt ( ityardhokte punassabāṣpam | )
bhagavan, kimattipāpāyāapi caritamākarṇyate | na khalu svarasanā'pi vaktumicchati me caritam
sudevaḥ — vatse, śrute sakale kathamapi tatpratikriyāyāṃ pravartiṣyāmaha
iti prāgeva nigadite'pi kuta itīva tātapyase | brūhyavaśiṣṭamapi
sairandhrī — bhagavannapratīkārāhyakṛtasukṛtānāmāpadaiti vacmi | śrūyatāṃ paramapi
kṛcchrairvicityāpyamuṃ nolabdhvā ( ardhokte | )
hā me daśā | ( iti mūrcchati | )
sudevaḥ — ( ātmagatam | ) sthāne hīdaṃ yadiyaṃ smṛtyā'pi vyathata iti !
yataḥ | kaṣṭāni smṛtikālaeva sutarāṃ dunvanti dehivrajaṃ
tānītthaṃ na tathā'nubhūtisamaye śūnyatvataścetasaḥ
tasmādeva vidarbhajā smṛtapurāvṛttā viyuktā'dhunā'pyanyatra kvacana sthitā gatadhṛtirgāḍhaṃ samuttāmyati

11.14.p1

apica saṃstutasannidhirapi svātīvanavṛṣṭiraśokaśukteḥ | ( prakāśam | )
vatse, tatastataḥ kimatītānuśocanayā | anaticirādadhipena saṃsṛjyase

11.14.p2

yathāpūrvaṃ vījayati

11.15

sairandhrī — ( saṃjñāṃ labdhvā sabāṣpam | ) bhagavan, api kathanīyamito'pi
vigatirveśaṃtyathapurīmenāmiti prāṇami

11.16

( sāśraṃ sakhedaṃ | ) bhagavan, iyamapi durdaśā kinnaśyet dhigdhik druhiṇahatakadurlasitam | yataḥ
kulaṃ śīlaṃ rūpaṃ guṇagaṇamameyañca vibhavaṃ
samaṃ bhartāraṃ ca praṇayamapi lokottaravidham
vidhāyādau mohādvidhiratha sasañjaḥ svasamayacchidāśaṃkī śaṃke katicidudaṣāṣīdanupadam

11.16-2

kiñca || khedāya naiva viṣayānubhavasya pūrvaṃ
kṛcchrāṇi tāvadaviṣahyatarāṇyapīha
prājyaṃ prabhutvamanubhūya hi durgatānāṃ
alpañca vajramiva dussahameva kṛcchram

11.17

api ca || śambhussarvajagatsamīkaraṇataśśaurirdinūjārdanāta
sraṣṭā sarjanataśśacīpatirapi svargaukasāṃ rakṣaṇāt
ityatra vyasanaṃ vinaiva sukhitaḥ svarge'pyaho ! durlabhovaktavyaṃ kimu dehināṃ vyasanamityājānasiddhogadaḥ

11.18

tatkimitogatamanuśocya | karuṇā hi tādṛśī kapālinaḥ| athavedamumāṃ
pratam | yatkila
sargasthitipralayakarturayugmadṛṣṭericchāmanu prabhavati pramadānubhāvaḥ
janmāntare tamasamarcya tamaprasādya
khedīyasī tadapavādakathāpravṛttiḥ

11.19

kimbahunā || śīlaṃ kathañcidanaghampratipālayāmi
śrīkaṇṭhaeva gatirityaniśaṃ smarāmi
śambhuḥ prasīdatu na vā jananāntare vā
śaṃ me bhavatvatha na vā niyatiḥ pramāṇam

11.20

bhagavan , iyadastu bhagavatā mahyamupakṛtaṃ | yat
ajñātaiva parairvamāmi kuhaciddrasmāgnikalpaṃ prabho!
mā bhūdbhīmasuteyamityavagatā nāthāśrayā vā kathā
kṣantavyantadahaṃ bhavantamadhunā yāce nibaddhāṃjalirbrahmannatra yathā''gataṃ pracalituṃ nodghāṭya vārtāṃ mama

11.20.p1

iti sapraśrayam pādayoḥ patati

11.20.p2

( “nepathye|”) aye sairaṃdhi, kā te vārtā kaste nāthaḥ kaṃ. vā pracalituṃ mapraṇāmaṃ yācase
sairandhrī — ( niśamya | sabhayakampaṃ sātram | ) bhagavan, mahārājasyeva svara.
saṃyogaḥ, kā gatirdaivameva mama vārtāmudajīghaṭat | ( iti roditi | )
sudevaḥ — kiṃ viṣīdasi | upakṛtandaivena | udghāṭanameva hi śivāya
sairandhrī — kimevamāha sarvajño'pi bhagavān ? kathamahamavagatātmā samakṣameṣāṃ sthātumapi pārayitāsmi
sudevaḥ — jāte, kimatra sthānena | āgacchatu mahārājaityāropita
mahābirudassasubāhuḥ | yastava patipadapadmachāyācakrasaṃsthānamapi nārhati
sairandhrī — bhagavan, ataeva hi lajje
sudevaḥ — kimākalanīyamanehasaḥ krauryāya

11.20.p3

tataḥ praviśati subāhuḥ saha mātrā ca sunandā

11.21

subāhuḥ — ' aye sairandhri ' ( ityādyeva paṭhannupasarati | )
rājamātā — vatse sunande, satyamiyaṃ kliṣṭā kā'pi nṛpālaputrī, yataḥ
giirmandā vāṇī mṛduratha tanuḥ kṣuttuḍasahā
padāvapyākrīḍasthalaviharaṇe'pi klamabhṛtau
karau puṣpasparśe'pyaruṇimasanāthau prabhavataḥ
svabhāvobhīrutvaṃ kimiti bhuvi mālākaravadhūḥ

11.22

kiñca || mithaḥ smāraṃ smāraṃ kimapi hṛdi bāṣpaṃ visṛjatī
paraṃ dhyāyaṃ dhyāyaṃ prakṛtamanuyokturna vadati
mahaṃ darśaṃ darśaṃ malinataramāsyannamayate
talaṃ lokaṃ lokaṃ kimapi ca sadā cintayati sā

11.23

apica || sevāvaśādiha manāguditāsvavajñāmvastrāplutākṣamativakti na varṇamekam
hastāṃsaśīrṣa rujatīti na jātu vakti
prattaṃ tadattyaśanamatyaguṇa'pi tṛptā

11.24

idañca || goṣṭhaṃ yānna tiṣṭhati gurūnna vilaṃghya yāti
gāmantareṇa na kuhāpi dadhāti dṛṣṭim
nocairna cābhitamudāharate kimuktaiḥ
mā'stīti durvidamaho sahavāsino'pi

11.25

tadasryāścaritamanavaśeṣamupalapsyāmahe
sunandā -- [ña] amba, jāṇe sā paraṃ paḍivvadā kiliṭṭhā a kāvi
rāakaṇṇaā tti
sairandhrī -- (sapraśrayaṃ sāsraṃ sakampalajjamavacanā tiṣṭhati |)
sudevaḥ -- diṣṭayā itaevāgacchatyeṣasubāhussahaiva mātrā svasrā ca
priyannaḥ priyam
subāhuḥ -- (purovilokya | ātmagatam |) aye ko'yamavarṇīsuraḥ
dṛgbhikuśāmicchaṭāyakarakamaskarodyatkaraśralatpuraṭakuṇḍalacchavipiśaṃgagaṇḍasthalaḥ
sasambhramaniṭattastiraḥpatitayajñasūtrojvalaḥ
sabāṣpanayanaḥ kimapyanuyunakti sairandhrikām

11.26

kiñca || sapraśrayaṃ sahabhayaṃ sahabāppadhāraṃ
mocchvāsamantati ca kiñcana pṛcchato'sya
agre guroriva vadantyatimātradīnā
sairandhrikā'pi kamapīha dadhāti khedam

11.26.p1

māmabhivīkṣya bhīteveyaṃ | bhavatu tadupasṛtya tāmāśvāsyaca tasyārahasyamanavaśeṣamavagacchāma

11.26.p2

iti taddattadṛṣṭayaeva samupasarpanti

11.26.p3

rājamātā -- ( upasṛtya sabhaktipraśrayam |) bhagavanniyamahaṃ vande

11.26.p4

iti praṇamati

11.27

sudevaḥ -- bhadre, jñāninī bhūyāḥ
sunandā -- [ṭa] bhaavaṃ vaṃdāmi esā suṇaṃdā | (prāṇāmannāṭayati |)
sudevaḥ -- vatse, laghu sunandanā bhūyāḥ
subāhuḥ — bhagavannabhivādaye'haṃ subāhuḥ
sudevaḥ — vatsa, śubhaṃyutarabāhurbhūyāḥ
subāhuḥ — (utthāya sapraśrayamañjālaṃ badhvā |) bhagavan
deśaḥ kastapasā prabhossamalalatsihveśaśārdūlaguḥ
sādhoḥ kau janigauravātsutavatāṃ mauliṃ samāropitau
śiṣyaḥ kaḥ kṛtinaḥ kaṭākṣasaraṇerāste sadā'bhyantaraḥ
sairaṃdhyṛ cāsukṛtañca kiṃ yadanaghastāmetya sambhāṣate

11.28

sudevaḥ — (sasmitam |) vacmyakhilamapi | upaviśyatāṃ sahaiva mātrā
mahārājena
subāhuḥ — tathaiva | (sapraśrayamupaviśan |) kathyatāmanaghena, avahitāḥ smaḥ
(ubhe — sapraśrayaṃ sairaṃdhrīpārśvage bhavataḥ |) (sairaṃdhrī — sāsramavanatamukhitiṣṭhati |)
sudevaḥ — śrūyatāmavahitamasmi vacmi | yatkila
jāto'haṃ jatujānukasya pṛṣatīdevyāṃ sudevābhidhovaidarbhaḥ krathakaiśikeṃdrasadane śambhossaparyākaraḥ
putrīṃ svāmabhitovicetumanaghānbhīmobahūnprāhiṇotteṣāmanyatamo'smyahaṃ priyasutāpyeṣā vidarbhaprabhoḥ

11.28.p1

sairaṃdhrīnirhiśannaśrūṇi muñcati

11.28.p2

subāhuḥ — (sāścaryam |) kimiyaṃ bhīmasutā athavā cakravarticiraṇṭī
damayantī ?
rājamātā — (sahasāliṃgya sabāṣpotpīḍam |) aye vatse, tvaṃ vayatī, tava
vaiṣāgatiḥ sthitiśca | hā jāte, hā niṣadheśa, hā kṛtānta, hā nīlakaṃṭha,

11.28.p3

iti mūrcchāṃ nāṭayati

11.28.p4

sairandhrī — hā nātha, hā śaṃbho, (iti mūrcchati |)
sunandā -- [ṭha] aṃba, akka, alāhi atīdasoaṇehiṃ | samassasadha

11.28.p5

vāsasā vījayati

11.28.p6

subāhuḥ — damayantīyato, niṣadharājamahiṣī matsairandhrī | āḥ kimiyaṃ
daivī gatiḥ | kathañca daśā dehināṃ viparivartate

11.28.p7

viṣādavismayastambhāṭayati

11.28.p8

sudevaḥ — ( sakhedaṃ svagatam | ) kutaeṣa bhūtārthamamyadhām | saṃskāro'yamagrajatvasya viśeṣatoyāyajūkatāyāḥ | kimitaḥ karavai | ( vimṛśya | )
bāndhaveṣu rahasyodghāṭanamapi na doṣāyapitu paripoṣāyaiva paraṃ vidheyasya
bhavatu sarvānāśvāsayāmastāvat | ( prakāśam ! ) vatsāḥ kimiti śuṣyatha
alamatītamanuśocya | pratikriyāsaraṇirhi paramavadheyā

11.28.p9

ubhe — saṃjñāṃlabheta

11.29

rājamātā — vatse, nanu tvamasime bhāgineyī | tadevetthamākulayati māntaveyandaśā | hā vatse,
sambhūya bhīmanṛpaveśmani sārvabhaumabhāryāpadañca samupaitya parānavāpyam
kāṃtārasīmyaṭanamārthavadannaciṃtā'pyatra tvayā'nubhavanīyamiti sthitaṃ kim

11.30

kiñca || strīṇāṃ janmakathaiva dūṣaṇapadaṃ tatrāpyabhāgyaspṛśāṃ
tatrāpi priyaviprayogavigaladvāsāṃ tato'pyaśritām
tatrāpyaitaratantracalāghavabhṛtāmityatyavadyaṃ janu
rvatse bhaimi, samāśrayastvamapi hā ! bhāgyāvarohakramaḥ

11.31

apica || ādau sādarapauravṛddhavanitāhastāgrapatrorṇagā
paścādāpatisaṃgateḥ priyasakhīskandhaikāviśrāmiṇī
āsīstvaṃ tadanantaraṃ niṣadharāḍutsaṅgasaṃgojvalā
durdaivādapasaṃstare'dya hi tale lubdhāsyaho durdaśā

11.32

etacca || bhīmājjanma ca sārvabhaumapadavībhājassatītvaśca te
datvā drāgiyatīndaśāśca dadatā sakhyaṃ dadhe vedhasā
āśrṛṃgaṃ girimuhramayya sahasā pratyātanaṃ majjitaḥ
sampaṇḍyātha nitāntamānarrśikhaṃ vegācchiraśchedanam

11.33

anyacca || bandhūnāmmadakāritāmanu dadhe yannāmadheyantava
prākpāṭhena pṛṣodarādiṣu sute sādhutvamavyāhatam
tannassaṃprati sarvaharṣadamanātsākṣācchrutaṃ sādhutāṃ
dīnā'pyadya batāsi bhīṣaṇakathā yā hṛdyavārtā purā

11.33.p1

hā bhaime, hā damayanti, (ityāśliṣya roditi|)
subāhuḥ - aṃba, kimiti śocyate kṛtāntavilasitaṃ kilaitat | yacca
dhamanī bhavatyasyāśśokavanheḥ| tatsamāśvāsayaināṃ samāśvasihi ca

11.33.p2

sabāṣpantadīkṣaṇamañcalena parimārṣṭi

11.34

rājamātā - (bāṣpannirudhya) vatse, māsma khidyaḥ| evameva na vāsarābhaveyuḥ | syādeva jātucana sammadaḥ| uttiṣṭha
sunandā - [ḍa] aka,uṭṭhehi| mā uttamma
edahapauttavāhappavāhaseehi adido ahido
emea ṇa hojja ido vi ki andakedārao isi phalejja

11.35

tā samassasihi | (itivījayantī śanairutthāpayati|)
sairandhrī -- (labdhasaṃjñamutthāya|) priyaṃvadāḥ khalu bāndhavāḥ | kva vā mandabhāgyāyāstādṛgiha daivānukūlyam | nanviyaṃ duḥkhāyaiva kṛtodayā
rājamātā -- bhagavaṃnnasmābhirapi duradhigamāmimāṃ kathamivādhyagacchadatrabhavān ?
sudevaḥ -- śrūyatām
jāne'syājalajātakośasadṛśī vimṛṣṭa bhruvorantare
tadvaddīrghasumaṃgalātvapiśune pāṣṇyo̍rubhe kūrcike
kālotphullanamerusūnasurabhītyāttaprathaṃ kaiśikaṃ
dṛṣṭaitāni samadhyagacchamadhunā saiveyamityāśramam

11.35.p1

sarve-dṛṣṭvā vismayante

11.36

sairandhrī -- (svagatam|) na citramidaṃ yadidamapi bhagavānavaiditi
atadvyāvṛttyaiva śrutibhirapi saṃkhyātamaguṇaṃ
aṇorapyantaḥsthaṃ paramamapi sākṣātkṛtavatām
sphuratpratyagdṛṣṭyā kimiha viditaṃ neti bhuvane
dvijānāṃ dhīḥ prāyassakalajanamedhātiśāyinī

11.37

kiñca || bahoḥ kālāttailavyatikaramanāpyātimaline'pyamuṣminme gātre kimapi kila lakṣma svayamavet
kalerbhasmā gairairitaramatajātairapihite'pyavandhyāmāhaite bhajati parasanthāma yadasau

11.38

āmnāmidaṃ | kimitaścaśliṣyati mandabhāgyāyāḥ| athavā'sti nāma ki
mapi mugdhamugdham | yadviphaleṣu na sajjante mahātmānaḥ| saca prakāraḥ katha
miti nopalabhyate |yataḥ
dyūtena glahatāmavāpitamabhūtsarvasvamāstāmidaṃ
patyurvā kvamatiḥ kva veti manaso'pyāste hi dūre kathā
bharttussvaśrayaṇaṃ tathaiva dayitapratyāgamaścetyubhe
pratyāśāpadavīmapi praviśato naivātra bhaimīhṛdi

11.39

tatra ca vidhirmahānto mahādevovā pramāṇam | (iti cintānāṭayati|)
rājamātā -- bhagavan, api nāma sudaivamapyasyāḥ
vatsāmamūṃ patimatīmapi vīkṣitāhe
kiṃ vā punarbhūvi yathāpuramāptabhāgyām
prāyeṇa gharmavidhurāmanu malliballīṃ
bhūyo'pi pallavasamāgatiratra śaṃkyā

11.40

sudevaḥ -- maivaṃ māsma viṣadata
satyaṃ sameṣyati śubhassamayastadānīmasyāyathāpuramudeṣyati bhāgyarāśiḥ
haṃho ! nidāghasamaye sikataikaśeṣā'pyabdāgame saridudīrayati svamogham

11.40.p1

nepathye| śaṃkhadhvaniḥ

11.40.p2

rājamātā — nimittamapi śubhamudarkameva sūcayati
sairandhrī — kimalapabhāgyāyā api śubhamiti

11.40.p3

punarnepathye

11.41

vaitālikāḥ — vijayatāmmahārājaḥ| sukhāya devasya mādhyandinī
sandhyā
pārevyomavanāntaraṃ vidhivaśānmandeha dūrīkṛtāmapyagre dvijamantravaryavibhavenābhyetya bhūyaḥ prabhām
āvṛtyāpi ca puṣkaraṃ svamahasā bhūripratāpojvalobhāsvāneṣa virājate'samadaśassatsammate vartmani

11.42

subāhuḥ — bhagavannupaśrutiradhyanayorjampatyośśubhodarkameva piśunayati
sunandā — [ḍha] taha jevva aḍḍarā suhodakko akkāe
rājamātā — prakāraḥ paramadhunā pārevāṅmanasam
sudevaḥ — vatsāḥ atyeti nāma mādhyāhnikasamayaḥ paraṃ pratyavasānādavilamapi
sairandhrī — (svagatam | sasamāśvāsam |)
sukhamasukhaṃvā na bhavetsthāsnu janasyātra jīvayātrāyām
te hi taraṃgiṇi nirjharanīre nimnonnataprāye

11.42.p1

subāhuḥ — bāḍhaṃ | sādhayāmastāvat | (iti niṣkrāntāssarve |)
iti śrīmaddaśrīpaṇḍitanārāyaṇasudarśanīye kalividhūnananāṭake
pratipattirnāma saptamoṃkaḥ — śivābhyāmamaḥ
athāṣṭamoṅkaḥ

11.42.p2

tataḥ praviśati saharṣollāsaṃ sahatvaraṃ parṇādaḥ