Pramāṇa · Search · About · API

Manmathavijaya (Venkataraghava) 8

Manmathavijaya (Veṅkaṭarāghava) 8

Language
Sanskrit

Contents

8.1

kaliḥ - āśvireṇa kusumitārtho 'smi | yathākila
kṣoṇiḥ kaitavakaitavādvirahitā dūrīkṛtāssampadogāḍhaṃ gāḍhamidaṃ vanaṃ viracitaṃ nimnonnataṃ sarvataḥ
bhraṣṭāvapyatha tau pathaḥ patirasau tadvadvivastrīkṛto
vairāgyañca śanaiḥ śanairayamaho ! badhnāti bhaimīmabhi

8.2

tadenamahamapyupayāmi | ( parikramya | purovalokya | ) aye ? nanvatraiva saḥ !
sādhvīṃ sthaṇḍilaśāyinīṃ sakaruṇaṃ samprekṣamāṇammuhurbāṣpotpīḍajaḍīkṛtodarapaṭīsaṃgodbhavadvepathum
jīrṇaṃ maṇḍapamandhakāritamadhiṣṭhāyālapantaṃ mithaḥ
samrājaṃ samudīkṣya me 'pi hṛdayaṃ kāścidvyathāmañcati

8.3

( vimṛśya | ) atha vā kimanuśocanena, nanvi̱daṃ vairiṇīryātalam | tarthihi
na śocyāripavaḥ kaṣṭāḥ śatruṇām svārthasādhunā
asārāṇi hi dārūṇi jakṣityāśuśukṣaṇeḥ

8.3.p1

tadatraiva tiṣṭhan śravaṇamaṃgalāṃnyasya vilapanānyākarṇayāni | (yathoktaṃ kurute |)

8.3.p2

tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ sahaiva nāyikayā nāyakaḥ

8.4

nāyakaḥ — (dṛṣṭimunmīlya, paritovilokhya |) āḥ kimidamandhamammaddī
yadaurbhāgyamiva sañcitaṃ tamaḥ | yataḥ
ekaśyāmaṃ vanamaviṣamaṃ bhāti bhūmisamantādunmīlyālaṃ nayanamabhito dṛśyate dhvāntameva
asmatsthānādaparataiha sthānamunneyamāsīt
prākpaścādapyaddaiva jagatsargasaṃvartayorhi

8.5

kiñca || dūre sañcarataḥ kṛmerapi padanyāsadhvaniḥ śrūyate
kūjatyatra na ko 'pi viṣkiraṛte trūtkāriṇaḥ kauśikāt
udbhūte tṛṇamarmare 'pi manamaśśaṃkā vṛkādyāgate
visrabdhaṃ bhujagāścaranti ca muhuḥ phūtkāriṇaḥ sarvataḥ

8.6

apica || abhraṃ dugdhaivāñjanaṃ taruvarāddhvāntaṃ phalantīva te
pātālaṃ viśatīva bhūraruṇajāmākarṣaṇīvāṭavī
kāleyaḥ sravatīva vṛṇvataivāpyaṃbhodharā medinīm
svarbhānuḥ śrayatīva gāṃ vigalatīvograsya hālāhalaṃ

8.7

(smaraṇamabhinīya |) hanteyaṃ daśā naḥ | yā kila
kṣoṇīntāṃ niṣdhāṃśca tān svajanatāṃ tāśca prajāstāstathā
putrāvapyatha tau śriyaśca puri tāstyaktvā''pya ghoraṃ vanaṃ
vyāghravyālayūkāccha bhallugavalaśvāvinmukhairāvṛte
hantāsmin hatamaṇḍape sahavadhūṃ bibhrannayāmi kṣapām

8.8

kiñca || siṃhāsane vinatarāṃjakaveṣṭyamāne
saṃgītake calati vandiṣu ca dhvanatsu
ārāmasīni purā sthitāvānidānīṃ
vanyevarāharurunāditaṃ viśe vanyāni

8.9

apica || karpūramedurapaṭīrakṛtāṃgarāgau
mānena ca praṇayataśca vicitraceṣṭau
yāvadhyaśeśyavahi sitacchada tūlatalpaṃ
tāveva dhūlimalinau śayitāviha svaḥ

8.10

(damayantīṃ sāstraṃ karābhyāmavamṛśan |) aye ! hanta ! damayanti !
jātā'si bhūpabhavane tadanu śritā'si
rājādhirājasadanaṃ subhagā tvameva
etattu daivaparibhāvaphalaṃ hi yadvā
yaddurbhagaṃ yayitha māmayamasya doṣaḥ

8.11

apica || ācāracelavilasatkusumopahāre'pyāyāsatovinihitau caraṇāvimau yau
tāveva tīkṣṇaśikharopalasaṃkule'smin
sūcīprakīrṇaiva niṣkaruṇaṃ vikṛṣṭau

8.11.p1

caraṇatalamavamṛśya savyatham

8.12

spṛṣṭe'pi yatpraṇayataḥ kalahe purā me
'pyaspṛṣṭakalpamabhavattadidaṃ padāmbajam
adyopalakṣatamukhasrutaśupkaraktarekhāśatena rujatīha karaṃ manaśca

8.13

apica || asūryaṃpaśyatvādabhinavasuvarṇapratinidhiḥ
tadā yā dhvānte'pi prakarucirāyāsamanudat
tanuḥ saiva grīṣmātapatapanabhinnacchavitayā
dṛrīkṣaṃ svāntamme timirayati śokena mahatā

8.14

kiñca || kanyā kṣoṇipateḥ samastavasudhānāthasya kācidvadhūrevaṃ durgapathaṃ śritā sumahatīrārttīścirādanvabhūt
ityetatkathakāna nādapi purā śrotuśca śocenmanaḥ
paśyanneva sadā'pi tāṃ kathamahaṃ krūro'pi soḍhā vyathām

8.15

(vicintya saniścayam | )|| īdṛśassāhacaryānme varamasyā visarjanam
yattatsadā'pi kleśāya kādācitkavyathaṃ param

8.16

( savimarśam | ) na kimidamaṃganāparityāgonāma mahadduritam (cintayati |)
kaliḥ — ( saharṣam svagatam | ) ayamavasaraevāsmadanukūlaḥ | tatsannihitobhavannasya dharmacintām dūrayāmi || tathāhi
mayi sannihite puṃsāṃ kva sā buddhiḥ sudhārmikī
vipine vīraśārdūle kva goścaṃkramaṇakramaḥ

8.16.p1

sannihitobhavati

8.17

nāyakaḥ — athavā kimetadduritamiti | nanvidaṃ mahatsukṛtama | yathā
imānaṃgakleśānidamapica kāntārataraṇaṃ
tathemāṃ daurbhāgyādvipamitadaśāñcāpi jahatī
dhruvaṃ kaścitkālaṃ vanabhuvi vicityāpi kila māṃ
prayāyādvisrabdhaṃ pitaramatha susthā'pi bhavitā

8.18

kiñca || bādherannakadā'pyamūmiha mṛgāstadvanna hiṃsyuḥ khagāḥ
vyālādyāna tathā daśeyuranaghāṃ vyādhāśca rundhyurna tām
tattasyāḥ kvacidapyaho na vipadastatraikapatnīvrataṃ
vīkṣya prāptadayovidhiśca sumukhastasyāḥ priyaṃ sādhnuyāt

8.18.p1

svapiti ceyaṃ visrabdhaṃ tadenāmadhunaiva visṛjya yāyām

8.18.p2

parityajya sāstramākāśe

8.19

bhobhūtāni ! namo'stu vaḥ priyatamāṃ nyasyāmi yuṣmaddṛśe
he bhadrāvanadevatāḥ ! vanabhuvi trāyadhvamekākinīm
asyāṃ vā vraja saumyatāmatha vidhe ! sarvānukampyā satī
na krauryādanukampayaiva vijahāmyārtāṃ vilokākṣamaḥ

8.20

( priyāmavalokya | sasnehānurāgaviṣādaṃ sātraṃ muhuḥpariṣvajya mukhamācumbya | )
hā ! priye, | svāntaṃ hanti hatopagūhnanamidaṃ yātrā śramāyaiva te
pārśvete sthitirapyaho ! mama śuce jahyāṃ yatastvāmaham
pāhi tvaṃ janakaṃ kṛtaḥ maya vigheḥ saumyakalāvāptayā
yāyastve'tha pativratātava yataḥ prāpnotu sarvaṃ śubhe

8.20.p1

visṛjya śanairuttiṣṭhati

8.21

kaliḥ — (saharṣollāsam |) hanta ! siddhārtho'smi | (nṛtyati |)
nāyakaḥ — (gantumicchannaṃśukākarṣaṇamabhanīya | sāśaṃkam |) kimidam
dāruṇamapi nau daivaṃ na sahataiva sarvathā''vayorrivaraham
athavā samamubhayānapi vyathayitukāmaṃ nivārayatyevam

8.22

(savitarkam |) || dayitaiva kiṃ prabuddhā
yadvā bhūtāni nedamicchanti
athavā ruṇaddhacamuṣyāḥ
premaiva (smaraṇamabhanīya |) na; nanvihaikaniścayau svaḥ

8.23

(nivṛtya |) || kathamidameṣacchittvā nijatanūmātrāvaśeṣa eṣo'smi
(vicintya sagarham |) || yuvaterapyardhāṃśukamapahartuṃ yatna eṣavata

8.24

hā ! dhik | sarvāḥ śriyovimṛṣṭāḥ priyāṃ ca sadyovisṛjyate paśya
akaruṇa, śatadhārārasthara, prāṇa, bubhukṣyaho! tvamekākī

8.25

bhavatu | sati vyathā'nubhavaśeṣe satīsi parataḥ katham
ajanādhyuṣitaṃ sthalāmidamapaghanaśeṣaśca kathamahaṃ yāyām
akaravidārya vasanaṃ ka tadupakaraṇañca khaṇḍayitum

8.25.p1

sarvathāyamaśakyapratīkāra eva durvidherāvayoḥ

8.25.p2

dīrghamuṣṇaṃ niśvasanneva punarupaveśanāṭayati

8.26

kaliḥ — upakaraṇābhāvānvasyāḥ parityāge pratyūhaḥ | ṣṇanipātayāmi
cchurikām | (iti yathoktaṃ karoti | )
nāyakaḥ —- (patanadhvaniśriśamya | savismayam |) kathamayasaiva pātyamānasya svanaḥ ! tadyāvat paśyāmi
(kareṇa talamavamṛśanasparśamabhanīya gṛhṇan |) kathamayomayī cchurikā
(saśaṃkam |) atha konvidaṃ nikṣiptavāna kathamidamavasarānagaṇamabhini
pātitam
kiṃ ko'pyatra niśācaraściparidhustāṃ yāpayatyāśumāṃ
kiṃvā'sau sanidhaṃ sapitlasya mema premāṇamanvīkṣitum
naivaitadgadvitayaṃ dhruvaṃ hatavidhisyāhyārpaṇenāpyaho
āvāmadya viyoginau kalayituṃ vispaṣṭaceṣṭāvahaḥ

8.27

āstāṃ yadvā durvidāni nāma daivarahasyāni | tadavalunāmi vasanamamunaiva
lalanāyāḥ | ( iti yathoddiṣṭam | karoti | )
kaliḥ — sādhu re sādhu samāvarjitasaubhāgyamado'si
nāyakaḥ —
( vilūya khaṇḍamādāya paridhāya gantumicchan sakhedamupaviśya nāyikāṃ cumban |)
priye !! || āpṛcchā me vadanasparśo'yaṃ bhavatu yāmi sukhamupe
mā sma mṛtimadhyavasyaḥ sati tava bhāgye sametāsmi

8.27.p1

muhurmuhuḥsabāṣpaṃ mukhamācumbya utthāya diśo'valokya

8.28

ambhasi nimagnasyeva mama tamisrasthasya na kimapi dṛṣṭigocaratāmeti | tatpa
nthāvā kathamadhigamyate ? ( punarupaviśya | sakaruṇam | )
priye || nirmānuṣe nijapadaikagatiṃ kṛśāṃgīṃ
ekākinīmasṛjamityayi māsma kupyaḥ
mā cānyathā cakalathā vipadammamātra
yāto'smyathā'pi tava susthitirastvitīva

8.29

kiñca || madviprayogakalanāvasarodgatāni
bāṣpodabindupaṭalāni piturtikāyye
vakraṃ vilokya sutayoḥ śamayasva kāmaṃ
vāmekṣaṇe, kathamapi svayamāśvasantī

8.30

apica || mākṣairdīvyeti śrutiṃ na gaṇayanyaddyūtamādhāṃ purā
yacca tvāñca hitaṃvadāmadhunavaṃ tadvatsajāmantriṇaḥ
yadvā tvā samamānayaṃ vanamidaṃ yaccaupavastyā bhṛśaṃ
mṛdvaṃgī ca viśoṣitā'si phalitaṃ teṣāṃ viyogaḥ phalam

8.31

kiṃbahunā || tadeṣagacchāmi visṛjya ca tvāṃ
lalāṭalekhāsaraṇirmamaivam
yā hi tvamadyaiva piturniketaṃ
vibhinnabhāgyaḥ khalu jīvalokaḥ

8.32

(sabāṣpanirodhammukham mukhe nikṣipya kṣaṇaṃ stambhannāṭayitvā saniśvāsam |)
alaṃ vilambya, kṛtaṃ paridevanena; satvarameśapratiṣṭhe | ( uttiṣṭhati | )
kaliḥ — ahamapi kāñcidākālikīṃ vidyutamiva kāmapi prabhāmudbhāvya
nirvāsayāmyenam
nāyakaḥ — (utthāya parito'valokya |) diṣṭyā kā'pi prabhā prādurbhāvati ( vimṛśya | sāśaṃkam | )
ākālikīṃ rucamimāmacirāṃśukalpāṃ
anyāpraveśyavipine tamaseśca pātam
utpātameva kalaye vipadasta tasmāt
kaṣṭāmamaiva na punaryuvaterbhavantu

8.33

atītaḥ priyāyāḥ suṣuptikālaḥ tadanucitamito'pi vilaṃbnam
( stokaṃ parikramya | sāstraṃ punarnivṛtya priyāmuddiśya | ) priye ! atha pratiṣṭhe asmi
damāpṛcchvā te ( upaviśya mṛdumukhamācumbya sakaruṇam | ) priye ! kāgatimrnda
bhāgyamya
kālaścodayati tyajeti hṛdayaṃ na sthairyamālambate
yātāyātakathaiva cetasi pade'pyārtti prasūte parām
kāntāraśca kathantareyamanaghe! cintāmbudhiṃ vā priye!
gacchāmyeṣakathañcidāpnuhi piturgehaṃ vane mā sma bhūḥ

8.34

( sābhyarthanam | ) kṣemārthaṃ punarāgamārthamabale, harṣādanujñāyatām
(sopālambham |) durdaivānvihi māṃ sudaivamanaghāmārādhyatu preyasīm
( sabhaktyākāśe | ) rakṣāvāṃ karuṇānidhe kalimaladhvaṃsin kapāliprabho ˙
( sāñjalibandham | ) dīnānāthaśaraṇyatāṃ viśadayermītamaheśapriye.

8.34.p1

katicitpadāni parikramya parikṛtya vilokya sabāṣpam

8.35

na sarataḥ purataścaraṇau priye
na ca dhṛtiṃ bhajate hatamānasr
na khalu raśmi vihāya vidaurkiṃtu
nanu tathā'pi nudatyatha ko'pi mām

8.36

kiñca || anyatogacchato'pyasya sarvathā dhuri te sthitiḥ
kvāpi yāto'hamityārye, mudhā mā smātra śīryathāḥ

8.37

apica || pāpaḥ kālavaśāttyajāmi bhavatīṃ kiṃ vā'nyathā prema nau
tattādṛgvirahakṣamañca bhavitetyālocya daivīṃ gatim
ātmanyeva samāśvasihyatha sutāvātmānamapyādarāt
pratyāśākalanādakhaṇḍitamahaṃ tāvatpuṣāṇa priye

8.37.p1

saviṣādamtambham paśyanneva stimitam tiṣṭhati

8.37.p2

kaliḥ — ahamapyetadavalokitunnakṣame | tadanyato gatvā'mya śīghrāpasaraṇopāyamudbhāvayāmi yāvat

8.37.p3

iti niṣkrāntaḥ

8.37.p4

damayantī — (nidrābhaṃgannāṭayantī parivṛtya śete |)
nāyakaḥ — (sabhayasambhramaviṣādam |) taditaḥ kṣaṇamapīha na sthātavyaṃ
yadbuddhyatīva priyā

8.37.p5

ślokamantaraṃ gatvā ākāśe “bhobhūtāni” ityādi paṭhan prasthitaḥ

8.38

(nepathye|) āḥ ! suprabhātamanayaṃ janitaṃ dṛśānnaḥ
prātastanaḥ śiśiravāniha vāti vātaḥ
nirbandhabandhamapahāya saroruhiṇyāḥ
niṣpāṃtukaḥ kathamapīha ravīti bhṛṃgaḥ

8.39

nāyakaḥ — (niśamya |) pathikānāmiva svaraḥ prabhāteva vibhāvarī tadi
to'pi na vilambanīyam
dhṛtimatimmudamapi sārdhametayā
nivartayannahamiha dehamātrataḥ
vanaṃ vrajāmyatha marutāmadhīśvarau
śivāṃvimāmavanamaho! pativratām

8.39.p1

iti sākṣaṃ darśam darśam spṛśyaṃ spṛśyaṃ śvāsaṃ śvāsaṃ niṣkrāntaḥ

8.39.p2

nepathye | sahastatālam |) adya prabhāvasaṃvṛtaṃ adya subhaṃgurahaṃ kṛtakṛtyaḥ
ṛtu prabhāmālokya mādyatyanavarataṃ kulaṭājane

8.39.p3

iti yathoktaṃ karoti

8.40

damayantī — ( parityatya | prabodhannāṭayantī | mīlitākṣameva sāñjalibandham | )
aviyogadaśāviśeṣavijñaṃ
akucāśleṣasukhāśamakṣatoṣṭham
atitṛptamakhaṇḍamodamādyaṃ
amalaṃ vastu mude'stu me'rdhajāni

8.41

apica || saccitsukhātmakamakhaṇḍatapo'dhigamyaṃ
pāretamaḥpravilasattaruṇāruṇābham
yadbrajramudyadiva bhūtasamūhabhīmaṃ
bhaimaṃ mahastadiha naḥ kuśalāya bhūyāt

8.42

( dhyānāmiva nāṭayantī sagadgadam ) hā ! bhagavan bhavānīpate ! kimevamāvayo
īdṛśāmeva phalasi, tadyathā nanu paśyasi
kṣoṇīmivānupamitāṃ śriyamapyameyāṃ
prāṇādapi priyatamau tanayau ca hitvā
jāyāpatī kathamapīha śarīravṛttiṃ
kurvaḥ śiveha vidhṛtaikapaṭaccarāgrau

8.43

kiñca ||na śṛṃgārakrīḍā na ca yuvatibhūṣāvidhividhā
ya visraṃbhālāpānnaca rucimadāsvādyamathavā
na vā nirvyāpāraṃ sukhaśayitamārttiharaṇa !
prabho ! yātrāpīḍāpralapanamayaṃ sarvamiha nau

8.4-2

apica ||yaṃ draṣṭuṃ cirataḥ prapannanagaradvārādharājānayaḥ
yasyāḥ saumyakaṭākṣavīkṣaṇaryuje dikpāśca yatnānadhuḥ
adyaivaṃ saca sā ca śaṃkaraguro ! kāntāragarbha gatau
pānthairapyavagaṇyamānavapuṣau vartāvahe vīkṣyatām

8.45

etacca || yadakhilajagatīśaśreṇikoṭīrakoṭīucitakusumamālonmṛṣṭacūlījiṭānam
tadiha śitaśilāgre kānane kliśyamāśivaśiva ! śiva, paśya prāpitaṃ kānnvavasthām

8.46

( karaṃsavyenānyataśca prasārya | sāśaṃkaṃ dṛśamunmīlya | savitarkam | svagatam )
aho kāryaputro'pi pracalitaḥ ?
kinnidrāvaśataḥ kvacilluṭhitavān kiṃ vā kutaścin sthitaḥ
kiṃ vā''ste puraeva me ghanatamastvānmdṛnvīkṣyayā
kiṃ vā khannagihatyahiṃsranivahaiḥ kṛṣṭaḥ kacitceṣṭate
sarva tatsphuṭayāmi ( prakāśam ) hā ! priyatama prāṇeśvara kābhyaho

8.47

( kṣaṇaṃviramya sa bhayātivāim | svagatam | ) āḥ ! kāgatiḥ ! hādhik !
kimāryaputro'pi viyojito'dhunā
kathaṃ sayātaḥ paratodigaṃbaraḥ | ( vasanamavamṛśya | saṃnirṇayam | )
ha hā ! hatā'smyasti nikṛttamambaraṃ
viraktaeva kvacidadravatprabhuḥ

8.48

kiñcidiva parikramya paśyāmi tāvat | ( sahasotthāya satvaraṃ parikramya kuhyanāḍa
mabhinīma savyatham | sthitvā sāstram | ) dhigidantamaḥ yanmama daurbhāgyamiva pratikṣaṇaṃ bahulībhavati | tatkathamahamamumadhunā vicinuyām | athavā kimasya vicayena | yataḥ
niśīthe nidrāṇāṃ jahadatha vikhaṇḍyāpi vasanaṃ
prayāto'sau premṇā kimu punarupaitā mama dhuram | ( vicintya | sonmukhyam | )
vimucyaivaṃ yāto'pyanuśayadhurā kinnu na bhaven
pathi stabdhastasmātkathamapi ca sadyovicinuyām

8.49

(puraḥprasāritakaratalamavanatapūrvakaṃ vicityaṃ nāṭayantī | saviṣādam | )
vīkṣe padāṃkamiti cenna talaṃ sudarśaṃ
śabdāpayeyamiti cedrasanā nirundhe
dhvānte gate vicinuyāmiti cetprayātā
labdhā kvacitsahati cedbhramatīha cetaḥ

8.50

kiñca || kiṃ saukhyamapi sudṛśaṃ mahatā priyeṇa
kiṃ bāṣpalaṃbhi vidhinā padu hiṃsatā''pām
kiṃ vaikṣi māṃ janayatā janakena vā'tra
kiṃ vāntvabhāvi ca mayā'pyuta janmabhājā

8.51

pratyuta || ādāvasya guṇaśrutivyasanitā kleśastataḥ prāptaye
paścāttatsuradūtyatastadanu taddveṣādvyadikpālataḥ
śāryakṣādatha niṣkramātparamaṭavyāṃseratho'smāditi
kleśāṃyaiva kṛtodayā'smi dhigidaṃ bhīmātmajāyājanuḥ

8.52

āḥ ! kaḥ karmaparipākamapyanyathayitumīṣṭe ! hanta ! hā ! dhik !
dhikpraktakarma satataṃ sukhitaikamāthi
dhigvedhasaṃ kuṭilalekhanabaddhadīkṣam
dhigdaivamārtajanatārtikaraṃ punaśca
dhiṅgaṃgjanma dhigidaṃ jananaṃ vadhūnām

8.53

tatrāpi sarvathā dhiṅgama jananam | (socchvāsamūrdhvamavalokya) hanta ! tamasi na
lakṣyate kimapi
devāḥ kvāsti mama priyodigadhipāḥ kvāste va āśīrvidhiḥ
śaṃbho, māmava haimavatyayi patiṃ dehyadya me vallabham
dhātarbrūhi kimevameva bhavitāsmyatyantamekākinī
brūtainaṃ vanadevatāḥ sakaruṇaṃ rundhaṃ priyaṃ rodasī

8.54

(kṣaṇaṃ viramya saniśvāsam |) na kimapi prativacaḥ athavā sthāne khalvidam
yataḥ || krīḍājāgaraśoṇakoṇamapi me netraṃ nirīkṣyaiva yo
manmānodayaśaṃkayā paṭutaraṃ cāṭūktikāraḥ purā
hitvā kvāpi saeva dūramagamaddevāḥ pare kiṃpunaḥ
māmāśvāsayituṃ na ko'pi mama taddyaurbhāgyadhānnaḥ phalam

8.54.p1

bhavatu vicinuyām | (maṇḍapāvatāraṃ nāṭayaṃtī sparśamabhinīya | saharṣam |) aye kiṃ
mapyatiśītasparśamasumaṃdaṃgamiva lakṣyate | (kaṃcukamavamṛśya | saharṣollāsam |)
āryaputra, lagno'si hi sahaiva vāsasā | api māṃ rodayitumevamavatīrya ma
ṇḍapamaśritalamatinibhṛtameva śeṣe | (dorbhyāṃ sasnehānurāgamāligantyeva | vimṛśya
(sasādhvasam |) hahāvāhasaḥ ! vāhasaḥ !

8.54.p2

tilippaḥ -- mukhaṃ vyādāya pādau dṛḍhaṃ kavalayati

8.54.p3

damayantī --hādhik ? hanta ? abrahmaṇyam ? atisaṃhitā'smi śayunā ;
hāhatā'smi hā anāthā'smi, kvāsi priya ! paritrāyasva ! pāhi nīla
kaṇṭha pāhi ( iti krośati |)

8.54.p4

tilippaḥ - vapugākarṣan bilamupasarpati

8.54.p5

damayantī - etaita devāḥ ajagaro'jagaraḥ !! aśaraṇāyāśśaraṇaṃ śara
ṇaṃ, hanta hanta ? bilamayammāṃ nayati, śubhamāryaputrāya śivāyonamaḥ

8.54.p6

iti tilipsena kṛṣyamāṇaiva bilapraveśaṃ nāṭayantyeva niṣkrāntā

8.54.p7

iti śrīmaddaṇḍapāṇḍitanārāyaṇamudarśanīye
kalibidhūnananāṭake vipralaṃbhonāma caturthoṅkaḥ śivāyāṃnamaḥ
atha pañcamoṃkaḥ

8.54.p8

tataḥ praviśati lajjānāṭayannelāpatraḥ