<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Drama (rūpaka)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays) › [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other) › Nagananda

# Nagananda (Nāgānanda)

नागानन्द

- **Language:** Sanskrit
- **Author:** [Harṣa](https://indike.org/pramana/person/harsa-3)
- **Extent:** 125 passages, 7,569 words
- **Text:** partly digitised
- **Source:** archiveorg · Naganandam - 2nd ed.; ed. Jibananda Vidyasagara; Sarasvati Yantra; 1886 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

## Contents

- [1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1) — 61 parts
- [2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.2) — 43 parts

## Text

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.1)

nāndī (ga)  
dhyānavyājamupetya cintayasi kāmunmītya cakṣuḥ kṣaṇam  
paśyānaṅgaśarāturaṃ janamimaṃ trātāpi no rakṣasi  
mithyākāruṇiko'si nirghṛṇatarastvattaḥ sa ko'nyaḥ pumān  
seyaṃ māravadhūrbhirityabhihito buddhojinaḥ pātu vaḥ

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.2)

(gha)  
apica,  
kāmenākṛṣṭa cāpaṃ hatapaṭupaṭahāvalgibhirmāravīrairbhūbhaṅgotkampajṛmbhāsmitavalitadṛśā divyanārījanena  
siddhaiḥ prahrottamāṅgaiḥ pulakitavapuṣā vismayād vāsavena  
dhyāyan bodheravāptau na calita iti vaḥ pātu dṛṣṭo munīndraḥ

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.4)

(ṅa)  
sūtradhāraḥ || alamativistareṇa | adyāhaṃ vasantotsave  
sarvvasāmantamāhūya nānādigdeśāgatena rājñā śrīharṣadevasya  
pādapadmopajīvinā(ca) rājasamūhenoktaḥ | yathāsmatsvāminā śrīharṣadevenāpūrvvavasturacanālaṅkṛtaṃ(cha) vidyādharacakravarttipratibaddhaṃ (ja) nāgānandaṃ nāma nāṭakaṃ kṛtamasmābhiḥ  
śrotraparamparayā śrutaṃ na ca prayogato (jha) dṛṣṭam | tattasyaiva  
rājñaḥ sakalajanahṛdayāhlādino (ña) bahumānādasmāsu(ṭa)  
cānugraībujhā yathāvatprayogenātha tvayā nāṭayitavyamiti (ṭha)| tadyāvadidānīṃ nepathyaracanāṃ kṛtvā yathābhilaṣitaṃ sampādayāmi| parikramyāvalokya ca| cāvarjitāni  
(ḍa) ca sakalasāmājikamanāṃsi iti me niścayaḥ| yataḥśrīharṣo nipuṇaḥ kaviḥ pariṣadpyeṣā guṇagrāhiṇī  
loke hāri ca siddharājacaritaṃ nāṭye ca dakṣā vayam  
vastvaikaikamapīha vāñchitaphalaprāpteḥ padaṃ kiṃ punarmadbhāgyopacayādayaṃ samuditaḥ sarvo guṇānāṃ gaṇaḥ ||3||(ḍha)  
tadyāvadahaṃ gṛhaṃ gatvā gṛhiṇī māhūya saṅgītakamanutiṣṭhāmi| parikramya nepathyābhimukhamavalokya| idamasmadgṛhaṃ,  
yāvat praviśāmi, praviśya| ārye ! (ṇa) itastāvat  
praviśya naṭī| sākham | (ta) yajja ! iyamhi mandabhaggā  
āṇavedu ajjautto ko ṇioo aṇuṭṭhiādo padutti|(1)  
sūtra | naṭomavalokya | āyyeṃ! nāgānande nāṭayitavye  
kimidamakāraṇameva rudyate  
naṭo | aja ! kathaṃ ṇa roissaṃ | yado dāva tādo  
pajjāe saha thavirabhāvaṃ jāṇidha adūrajādaṇivve do  
kuḍumbabhāravvahaṇajoggo dāṇīṃ (ya) tumaṃti hiae  
vitakkiya tapovaṇaṃ gado (2)  
sūtra (ra) | sanirvedam (gha) bhaye ! kathaṃ māṃ parityajya tapovanaṃ yātau pitarau tat kimidānīṃ yujyate, vicintya-athavā  
kathamahaṃ gurucaraṇa paricaryyā-sukhaṃ parityajya gṛhe tiṣṭhāmi  
kutaḥ  
pitrorvidhātuṃ śuśrūṣāṃ tyaktaiśvaryyaṃ kramāgatam  
vanaṃ yāmyahamadyaiva yathā jīmūtavāhanaḥ

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.5)

(na)  
iti niṣkrāntau  
prastāvanā (pa)  
tataḥ praviśati nāyako vidūṣakañca  
nāyakaḥ | sanirvedam vayasya paśyeya !  
rāgasyāspadamityavaimi nahi me dhvaṃsīti na pratyayaḥ  
kṛtyākṛtyavicāraṇāsu vimukhaṃ ko vā na vetti kṣitau  
evaṃ nindyamapīdamīrisataphalaprāptyai bhavedyauvanaṃ  
bhaktyā yāti yadītthameva pitarau śuśrūṣamāṇasya me

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.6)

(pha)  
vidū | sarojam bho vayassa ! ṇaṃ ṇivviṣo evva tumaṃ  
ettiaṃ kālaṃ edāṇaṃ jīvantamṛdāṇaṃ kade imaṃ īrisaṃ  
vaṇavāsadukkhaṃ aṇuhavanto | tā pasīda dāṇiṃ pi dāva  
gurucaraṇasussūsānibbandhādo (ba) ṇivattia icchāparibhogaramaṇijjaṃ rajjasuhaṃ aṇuhavīadu (1)  
nāyakaḥ | vayasya ! na samyagabhihitaṃ tvayā | kutaḥ  
tiṣṭhan bhāti pituḥ puro bhuvi yathā siṃhāsane kintathā  
yat saṃvāhayataḥ sukhaṃ tu caraṇau tātasya kiṃ rājake  
kiṃ bhukte bhuvanatraye dhṛtirasau bhuktojjhite yā gurorāyāsaḥ khalu rājyamujjhitagurostatrāsti kaścidguṇaḥ

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.7)

(bha)  
vidū | ātmagatam | aho| se gurugraṇasussūsārāśro  
vicintya | bhoṭu tā edaṃ pi dāva ṇaṇaṃ vippa dāva bhavistaṃ  
prakāśaṃ bho vayasya ṇaktu pahaṃ rajjasoksaṃ jeva kevalaṃ adisiṭṭā evvaṃ bhaṇāmi | aṣṇaṃpi de karaṇīyaṃ atthikhyeva (1)  
nāyakaḥ | vajitam vayasya ! nanu kṛtameva yatkaraṇīṣam  
paśyanyāyye bartmani yojitāḥ prakṛtayaḥ santaḥ sukhaṃ sthāpitā  
nīto bandhujanastathātmasamatāṃ rājye ca rakṣā kṛtā  
datto dattamanīrathādhikaphalaḥ kalpadrumo'pyarthine  
kiṃ kattavyamataḥparaṃ kathaya vā yatte sthitaṃ cetasi

### [1.8](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.8)

(ma)  
vidū | bho vayassa ! cañcalasāhasiyo mahaṅgahadappo de  
paḍivakkho, tacchi' ca samāsaṇṇaṭṭhide de padhāṇāmañcasamadhiṭṭhidaṃpi ṇa tue viṇā rajjaṃ suthiraṃ (ya) ti par̤ibhādi (1)  
nāyakaḥ | dhiṅ‌mūrkha ! mataṅgo rājyaṃ hariṣyatīti  
śaṅkase  
vidū | adhai' (2)  
nāyakaḥ | yadyevaṃ tat kiṃ na syāt | nanu svaśarīrāt  
prabhṛti sarvvaṃ parārthameva mayā paripālyate yattu svayaṃ na dīyate  
tattātabhānurodhāt tat kimanenāvastunā cintitena varaṃ  
tatājñaivānuṣṭhitā ājñāpitañcāsmi tātena | yathā vatsa !  
jīmūtavāhana ! bahudivasaparibhogena kṣīṇatarasamiskuśakusumamupabhuktamūlaphalakandanīvāraprāyamidaṃ khānaṃ varttate  
tadito malayaparvataṃ gatvā kiñcittasmin nivāsayogyamāśramapadaṃ nirūpayeti (ra) | tadehi malayaparvatameva  
gacchāvaḥ  
vidū | jaṃ bhavaṃ āṇavedi | edu bhavaṃ (1) | \[ubhau  
parikrāmataḥ  
vidū | agrato'valokya bho vayassa ! pekkha pekkha eso kkhu  
sarasavasantavaṇṇaloapaṇimilantajalaṇivahaparimo vvisasantaṭuvisavaḍḍajalabharikkhantaviaḍacchijitasisirasīarāsāravāhī paḍhamasaṅgamokkaṇṭhidapiākaṇṭhaggaho vvia magaparirakhamaṃ avaṇaanto romañcedi (la) pivavayassaṃ malayapavvado (2)  
vāyavaḥ | \[vikramya parikramya ca \]| aye ! bhrātaḥ imaṃ vayaṃ malayaparvatam | samantādavalokya | aho ! rāmaṇīyakamasya | tathāhi  
mādyaddiggajagaṇḍabhittikaṣayairbhagnasravaccandanaḥ  
krandatkandaragahvaro jalanidherāsphālito vīcibhiḥ  
pādālaktakaraktamauktikasitaḥ siddhāṅganānāṃ gatairdṛṣṭo'yaṃ malayācalaḥ kimapi me cetaḥ karotyutsukam

### [1.8-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.8-2)

(va)  
tadehāvāruhya vāsayogyaṃ kiñcidāśramapadaṃ nirūpayāvaḥ  
vidū| evaṃ karehma | eśaṃtaḥ khittvā | edu bhavaṃ  
ārūḍhavvaṃ (1) | nāṭayataḥ  
nāyakaḥ | dakṣiṇākṣisyandaṃ sūcayan | aye !  
dakṣiṇa saṃndate cakṣuḥ phalākāṅkṣā na me kvacit  
naca mithyā munivacaḥ kathayiṣyati kiṃ nvidam

### [1.11](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.11)

(ga)  
vidū| bho vayassa ! acakṣamāsannaṃ (gha) de piyaṃ  
nivededi (2)  
nāyakaḥ | evaṃ nāma (sa) yathāha bhavān  
vidū| vilokya | bho vayassa pekkha pekkha | edaṃ kkhu  
savisesadhavalisiddhapādapavisohidaṃ surahirhāvagandhagavabhikuddāmadhūmaviggamaṃ aṇuṭṭhiṇagamuhavisassatāvapagaṇaṃ (i)  
tavovaṇaṃ via lakkhīadi (1)  
nāyakaḥ | samyagupalakṣitam | tapovanamevaitat | kutaḥ  
vāso'thaṃ dayayeva nātipṛthavaḥ kṛttāstarūṇāṃ tvaco  
magnolaṅghyajaratkamaṇḍalurataḥ svacchaṃ payo nairjharam  
dṛśyante truṭitojjhitāśca vaṭubhirmorcyaḥ kvacinmekhalā  
nityākarṇanayā śukena ca padaṃ sāmnāmidampaṭhyate ||10||(ca)  
tadehi praviśya paśyākayāvaḥ | praveśaṃ nāṭayataḥ  
nāyakaḥ | samicāmaṃ vilokya | aho ! nu khalu muditamunijanapravicāryyamāṇasandigdhavedavākyavistarasya paṭhadvaṭucchidyamānādrī samidhastāpasakumārikāpūryyamāṇabālavṛkṣālavālasya praśāntaramaṇīyatā (ka) tapovanasya  
ihahimadhuramiva vadantaḥ svāgataṃ bhṛṅgaśabdairnatimiva phalanamraiḥ kurvvate'mī śirobhiḥ  
mama dadata ivāghryaṃ puṣpavṛṣṭiṃ kirantaḥ  
kathamatithisaparyā śikṣitāḥ śākhino'pi

### [1.12](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.12)

(kha)  
tannivāsayogyamidaṃ tapovanam manye bhaviṣyato'tra vattāmasmākaṃ nirvṛtiḥ (ga)  
vidū | bho vayassa ! kiṃ kkhu ede īsivalitakandharā  
ṇiccalamuhāva sarantadaradaliyadabbhakavalā samunnāmidadikkaikakasā suhaṇimīlidaloyaṇā āyaṇantā viya (gha)  
hariṇā lakkhīanti | (1)  
nāyakaḥ | varṣaṃ datvā | sakhe ! samyagupalacitam  
tathāhi—  
sthānaprāptāvadhānaṃ prakaṭitasamatāmandratāravyavasthānirhrādinyā vipañcyā militamalikuruteneva tantrīsvareṇa  
ete dantāntarālasthitatṛṇakavalacchedaśabdaṃ niyamya  
vyājihvāgrāḥ kuraṅgāḥ sphuṭalalitapadaṅgītamākarṇayanti

### [1.13](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.13)

(ṅa)  
vidū | bho vayassa ! ko uṇa eso tavova  
gāyahi | (1)  
nāyakaḥ | yathaitāḥ komalāṅgulikṣatābhihanyamāna  
sphuṭaṃ kkaṇanti tantrāstathā kākalipradhānameyad gī  
tarkayāmi | anutpannacāpalyo nirdiśya | asminnāyata  
devatāmārādhayantī kāciddivyā yoṣidupavīṇayati (ca)  
vidū | bho vayassa ! ehi amhe vi devadāyada  
pekkhamha | (2)  
nāyakaḥ | vayasya ! sādhūktaṃ khalu bhavatā | vandyāḥ  
khalu devatāḥ | upasarpan yadyattvā sthitvā | vayasya ! kadīcit draṣṭu manarho'yaṃ jano bhavati | tadāvāṃ tamālagulmāntaritau paśyantāvavasaraṃ pratipālayāvaḥ (ka) | tathā kurutaḥ  
tataḥ praviśati bhūmāvupaviṣṭā voṇāṃ vādyantī malayavatī ceṭo ca  
nāyikā | gāyati—  
uttaphullakamalakesaraparāgagauradyute | mama hi gauri !  
abhivāñchitaṃ prasiddhatu bhagavati ! yuṣmatprasādena

### [1.14](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.14)

(kha)  
nāyakaḥ | karṇaṃ datvā | vayasya ! aho ! gītamaho ! (jha)  
vādyam  
vyaktirvyañjanadhātunā daśavidhenāpyatra labdhāmunā  
vispaṣṭo drutamadhyalambitaparicchinnastridhāyaṃ layaḥ  
gopucchapramukhāḥ krameṇa yatayastisro'pi sampāditā  
vyaṃtodyānugatāśca vādyavidhayaḥ samyak trayo darśitāḥ

### [1.16](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.16)

(ja)  
ceṭī| sapraṇavam | bhaṭṭidārie ! ciraṃ kkhu vādaṇantie  
kudo vya parikkhamo agvahatthāṇaṃ (1)  
nāyikā| sādhicepam (ṭa) | hañce ! kudo me devīe  
purado vīṇaṃ vādayantie agdhahatthāṇaṃ parikkhamo (2)  
ceṭī| bhaṭṭhidārie ! ṇaṃ bhaṇāmi kiṃ edāe niṣkavaṇṇāe  
purado vāidena | jā ettiaṃ kālaṃ kakvapāavadukarehiṃ  
viśramovāsaṇehiṃ dhārādhayantīe ajjavi ṇa de pasādaṃ  
daṃsedi (3)  
vidū | avvayā khu esā kiṃ ṇa pekkhamha (1)  
nāyakaḥ | ko doṣaḥ | nirdoṣadarśanāḥ kanyakā  
bhavanti | kintu kadācidasmān dṛṣṭvā bālabhāvasulabhāt  
sādhvasānna ciramiha tiṣṭhet| tadanenaiva tamālajālāntareṇa (ṭha) paśyāvaḥ  
vidū | evvaṃ karehma | ubho paśyataḥ (2)  
vidū | dṛdā avismayam bho vayassa ! pekkha pekkha | añccaḍa  
añccariyaṃ ! ṇa kevalaṃ voṇāvissāviṇeṣvva (ḍa) suhaṃ karedi  
jāva imiyā voṇāvissāṇāhuruveṇa rūveṇavi akkhoṇaṃ  
suhaṃ uppādedi | kā uṇa esā ? | kiṃ dāva devī ?  
āho ṇāmakaṇcā ? | āho vijjāharadāriyā ?  
āho siddhakulasambhavetti ? (3)  
ceṭī| saharṣam | bhaṭṭidārie ! jadi evaṃ| tā  
kīsa siviṇayaṃ imaṃ bhaṇopadi | ṇaṃ hiyayapalido varo  
devīe diṇṇo (1)  
vidū| śrutvā bho vayasya ! avasaro kkhu eso pacchāṇaṃ  
devīdaṃsaṇassa | tā ehi uvasappahmā (2)  
nāyakaḥ | na tāvat praviśāmi  
vidū | anicchantamapi nāyakasahittha balādākṛṣya | upasṛtya sotthi bhodīe | bhodi ! sañcaṃ jevva caturiyā  
bhaṇādi | varo evva so devīe diṇṇo (3)  
nāyikā | sasādhvasalajjitānnī nāyakamuddiśya hañje ! ko  
ṇu kkhu eso ? (4)  
ceṭī | nāyakaṃ nirūpyāpavāryya imāe appaṇassa sarisāe ākidīe eso so bhagavadīe pasādīkidotti takkemi (5)  
nāyikā saspṛhaṃ sablajjañca nāyakamavalokayati  
nāyakaḥ  
tanuriyaṃ taralāyatalocane !  
śvasitakampitapīnaghanastani !  
śramamalaṃ tapasaiva gatā punaḥ  
kimiti saṃbhramakāriṇi ! khidyate

### [1.17](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.17)

(da)  
nāyikā | apavāryya hañje ! atisāhaseṇa ṇa sakkuṇomi  
edassa ahimuhī ṭhāduṃ nāyakaṃ tiryyak sablajjañca paśyantī kiñcit  
parāṅmukhī tiṣṭhati (1)  
ceṭī | bhaddidārie ! kiṃ edaṃ ? (2)  
nāyikā | hañje ! ṇa sakkuṇomi edassa āsaṇe cidviduṃ  
tā ehi asmado gacchahma (3) utthātumicchati  
vidū | bho ! bhāyadi kkhu esā | mama paḍiggavijjāṃ  
vitra muhattayaṃ dhāremi (4)  
nāyakaḥ | ko doṣaḥ ?  
vidū | bhodi ! kiṃ ettha tuhmāṇaṃ tavovaṇe īdiśi  
āāro | jeṇa yadiho āedo vāśāmetteṇa vi ṇa  
sambhāvīyahi (1)  
ceṭī | nāyikāṃ dṛṣṭvā vyātmagatam | aṇurajjadi via ettha  
edāe diṭṭho | bhodu evvaṃ dāva bhaṇissaṃ | prakāśam | bhaṭṭidārie ! juttaṃ bhaṇādi bahmaṇo | uddhado kkhu de adiḍijaṇasakāro | tā kiṃ īdise mahāṇubhāve paḍibattimūr̤hā (dha) ciṭṭhasi ? | ahavā ciṭṭha tumaṃ | ahaṃ evva jahāṇuruvaṃ karaissaṃ | nāyakaṃ nirddiśya | sāmadaṃ ajjassa | āśramapariggaheṇa alaṅkaredu ajjo imaṃ padesaṃ (2)  
vidū | bho vayassa ! sohaṇaṃ esā bhaṇādi | ubavisia ettha muhuttaaṃ vīsamahmā (3)  
nāyakaḥ | yuktamāha bhavān | ubhāvupaviśataḥ  
nāyikā | ceṭṭīhaṭṭia maha parihāsasīle ! mā evvaṃ  
karehi | kadāvi kovi tāvaso pikkhadi | tado maṃ  
aviṇīdetti (na) sambhāvaisladi (1)  
tataḥ praviśati tāpasaḥ  
tāpasaḥ | prājñāpito'smi kulapatinā kauśikena (pa)  
yathā vatsa śāṇḍilya ! piturājñayā siddhayuvarājamitrāvasurbhāviṣyadvidyādharacakravarttinaṃ kumārajīmūtavāhanam ihaiva  
malaye parvvate kvāpi varttamānaṃ bhaginyā malayavatyā varahetordraṣṭumadya gataḥ | tacca pratīkṣamāṇāyā malayavatyāḥ kadācinmadhyāndinasavanavelāvadhiratikāmet | tadenāmāhvayāgaccheti | tat tapovanagauraveādṛṣṭameva gacchāmi | parikramya  
bhūmiṃ nirūpya savismayam | aye ! kasya punariyaṃ pāṃśule bhūpradeśe  
prakāśacakrāṅkitā padapaṃktiḥ (pha)| agrato jīmūtavāhanaṃ nirdiśya  
nūnamasyeveyaṃ mahāpuruṣasya | tathāhi -  
uṣṇīṣaḥ sphuṭa eṣa mūrddhani vibhātyūrṇaiyamantarbhruvo  
ścakṣustāmarasānukāri hariṇā vakṣaḥsthalaṃ sparddhate  
cakrāṅkaśca yathā padadvayamidaṃ manye tathā ko'pyayaṃ  
novidyādharacakravartti padavīmaprāpya visyāsyati

### [1.28](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.28)

(ba)  
athavā kṛtaṃ sandehena | vyaktametenaiva jīmūtavāhanena  
bhavitavyam | malayavatīṃ nirūpya | aye ! iyamapi rājaputrī  
ubhau vilokya | cirāt khalu yuktakārī vidhiḥ syāt | yadi  
yugalakametadanyonyānurūpaṃ ghaṭayet (bha) | upasṛtya nāyakaṃ  
nirdiśya | svasti bhavate  
nāyakaḥ bhagavan ! jīmūtavāhano'bhivādayate | utthātumicchati  
tāpasaḥ | alamalaṃ abhyutthānena (ma) | nanu sarvvasyābhyāyato gururiti bhavānevāsmākaṃ pūjyaḥ| tad yathāsukhaṃ  
sthīyatāṃ  
nāyikā| ajja ! paṇamāmi (1)  
tāpasaḥ| nāyikāṃ nirdiśya | vatse ! anurūpabharttṛgāminī bhūyāḥ| rājaputri ! tvāmāha kulapatiḥ kauśikaḥ  
yathā pratikrāmati madhyandina savanavelā | tat tvaritamāgamyatāmiti  
malayavatī | jaṃ guru āṇavedi ātmagatam | ekatto guruvayaṇaṃ annato daiadaṃsaṇasuhaṃtti gamaṇāgamaṇādhirūḍhaṃ (ya)  
ajjavi maṃ dolaedi hiaaṃ (2)  
utthāya niśvasya salajjaṃ sānurāgañca nāyakaṃ paśyantī tāpasasahitā  
niṣkrāntā  
nāyakaḥ| sotkaṇṭhaṃ niśvasya, nāyikāṃ paśyan  
anayā jaghanābhogabharamantharayātayā  
anyato'pi vrajantyā me hṛdaye nihitaṃ padam

### [1.16-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.16-2)

(ra)  
vidū | bho ! diṭṭhaṃ tuma pekkhidavvaṃ | tā dāṇiṃ majjhaṇasūrakiraṇasantābadiuṇido viya me udarāggī dhamadhamāadi (kha) | tā ehi ṇikkamā| jeṇa bamhamo paḍiho  
bhavia muṇijaṇasañcāsādo laḍehiṃ kandamūlaphalehiṃ pi dāva  
pāṇadhāraṇaṃ karemi | (1)  
nāyakaḥ | ūrddhamavalokya| madhyamadhyāste nabhastalasya bhagavān sahasradīdhitiḥ | tathāhi —  
tāpāt tatkṣaṇaghṛṣṭacandanarasau pāṇḍū kapolau vahan  
saṃsaktairnijakarṇatālapavanaiḥ saṃvījyamānānanaḥ  
sampratyeṣa viśeṣasiktahṛdayo hastojjhitaiḥ śīkaraiḥ  
glāyacchaṅkaṭaduḥkhahāmiva daśāṃ dhatte gajānāṃ patiḥ

### [1.22.1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.22.1)

(ga)  
iti niṣkrāntāḥ sarve  
iti prathamo'ṅkaḥ  
atha dvitīyo'ṅkaḥ  
tataḥ praviśati ceṭī  
ceṭī| āṇattāhma bhaṭṭhidāriāe malayavadīe jahāhañje! maṇoharie ajja cirāadi me bhāgraro ajjamittāvasū| tā gaṭua jāṇihi kiṃ āgado ṇa vetti| parikrāmati| nepathyābhimukhaṃ dṛṣṭvā kā uṇa esā turitaṃturidaṃ ido  
evva āpacchadi| nirūṣya| kahaṃ caturiā ? (1)  
tataḥ praviśati dvitīyā ceṭī  
prathamā| upasṛtya| halā caturie! kiṃ nimittaṃ uṇa  
maṃ pariharitra evvaṃ turidāe gacchīadi (2)  
dvitīyā| ilā maṇoharie ! āṇattahmi bhaṭṭidāriyāe  
malayavadīe halle caturie ! kusumāvacayaparikkhamaṇīsahaṃ  
me sarīraṃ | saradātavajaṇido viya me santāvo adhikataraṃ  
bādhedi | tā gaccha tumaṃ bālakadalīpattaparikkhitte candaṇaladāgharaṇa candamaṇisilāpalaṃ (ka) sajjokarehitti  
aṇuciṭṭhiaṃ a mae jadhā āṇattaṃ | jāva gaṭua bhaṭṭidāriāe ṇivedemi (3)  
prathamā |' jai evvaṃ tā lahuṃ gaṭua ṇivedehi | jeṇa  
se tahiṃ gadāe uvasayadi santāvo (4)  
evvaṃ uvasamissadi | vicittaramaṇīyaṃ candaṇaladāvaraṇaṃ  
pekkhantīe adhikataro santāvo huvissaditti takkemi  
prakāśam | tā gaccha tumaṃ | ahamvi savvokidaṃ maṇisilāalanti gaṭua bhaṭṭidāriāe ṇivedemi (5)  
iti niṣkrānte  
tataḥ praviśati sotkaṇṭhā malayavatī ceṭī ca  
malayavatī | niḥśvasyātmagatam | hiaa ! tathā ṇāma tassiṃ  
jaṇe jaṃ lajjāe mantharaṃ muhaṃ kaṭṭaa dāṇiṃ tahiṃ pattaṇā  
gadosiṃtti aho ! de appambharittaṇaṃ (kha) prakāśam | hañje  
cadurie ! ādisohi me bhagavadāe āmadaṇaṃ (6)  
ceṭī | ātmagatam | candaṇaladāgharaṃ patthidā bhaṇādi bhagavadie āmadaṇaṃ | prakāśam | candaṇaladāgharaaṃ bhaṭṭidāriā

### [1.22.2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.22.2)

patthidā (7)  
nāyikā | salajjam | hañje ! suṭu sumarāvidaṃ | tā ehi  
tahiṃ evva gacchahma (8)  
ceṭī| edu edu bhaṭṭhidāriyā| (8)  
nāyikā anyato gacchati  
ceṭī| pṛṣṭhato dṛṣṭvā sodvegamātmagatam | aho ! se susahiapañcakhaṃ | kahaṃ taṃ evva devībhavaṇaṃ patthidā| prakāśam  
bhaṭṭidārie ! ṇaṃ ido candaṇaladāgharaaṃ tā ido ido  
ehi (10)  
nāyikā saviksakkhitaṃ (ga) tathā karoti  
ceṭī | idaṃ candaṇaladāgharaṃ | tā pavisia candamaṇisilāṭale upavisia samassasadu bhaṭṭhidāriyā (11) ubheupaviṣṭataḥ  
nāyikā | niḥśvasya ātmagatam | bhaavaṃ kusumāuha ! jeṇa  
tumaṃ ruvasohāe ṇijjidosi | tassa tue ṇa kimpi  
kidaṃ | mama uṇa agavavaddāevi abalotti karia paharanto  
ṇa lajjesi ātmānaṃ nirvaryya madanāvasthāṃ nāṭayantī | prakāśam  
hañce ! kosa uṣṇaṃ ghaṇapallavāniruddhasūrakiraṇaṃ (gha) taṃ evva  
candapaladāgharaṃ ba me ghajjābi santābadukkhaṃ pakabehi (12)  
ceṭī | jāṇāmi pacaṃ etya santāvassa kāraṇaṃ | kiṃ  
uṇa asambhāviṇī bhaddidāriyā va taṃ par̤ibajjissaditti (ṅa | (13)  
nāyikā | ātmagatam | lakkhidā viya ahūṃ edāe  
tahāvi pucchissa prakāśam | hajñe ! kiṃ taṃ jaṃ ṇaṃ par̤ibajjisnadi | tā kahehi dāva | kiṃ taṃ kāraṇaṃ ? (14)  
ceṭī | eso de hiyapadvido varo (15)  
nāyikā | saharṣaṃ sasambhramotthāya dvitrāṇi padāni gatvā kahiṃ  
kahiṃ so ? (16)  
ceṭī | utthāya sasmitam |' bhaṭṭidārie ! so ko ? (17)  
nāyikā | salajjamupaviśya adhomukhī tiṣṭhati  
ceṭī | bhaṭṭidārie ! edaṃmhi vattukāmā | eso de  
diśrapradvido varo evva devīe diṇṇo siviṇake | pacchāvi

### [1.22.3](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.22.3)

kkhaṇaṃ evva parimuktakusumabāṇo viśra (ca) maaraḍao bhaṃṭṭhidāriyāe diṭhṭho | so de imassa santāvassa kāraṇaṃ jeṇa  
edaṃ sahāvasodalampi candaṇaladāgharaaṃ ṇa de santāvadukkhaṃ  
avaṇedi (18)  
nāyikā | caduriśrāe lacchidamahi | sacvaṃ hahce !  
caduriā khu tumaṃ | kiṃ de avaraṃ pacchāīdadi | tā  
kahissaṃ (18)  
ceṭī | bhaṭṭidārie ! dāṇiṃ evva kahidaṃ | kiṃ bahuṇā  
palavideṇa | alaṃ sambhameṇa (ka) | mā santappa | jai ahaṃ  
caturiā tadā sobi bhaddidāricaṃ abekvanto ṇa muhuttamaṃ.  
pi ahiramissadi (ja) | tā edampi mae lakkhidaṃ (20)  
nāyikā | sākham | hañje ! kudo amhāṇaṃ ettiśro  
bhāgdhedho (21)  
ceṭī | bhaddidārie ! mā evvaṃ bhaṇa | kiṃ madhusūśaṇo  
viśra vacchatthaleṇa lacchiṃ aṇavvahanto ṇivvudo bhodi (22)  
nāyikā | kiṃ suśraṇo piyaṃ vajjia aṇṇaṃ bhaṇiduṃ  
jāṇedi | sahi ! adovi me santāvo adhikadaraṃ bādhedi  
jaṃ so mahāṇubhāo vāṅgāmetteṇa vi mae ṇa sambhāvido  
sovi akidapaḍivattī adakkhiṇetti (jha) maṃ sambhāvaissadi (23) iti roditi  
ceṭī | bhaṭṭhidārie ! mā roda | ahavā kahaṃ ṇa roissadi| pahio se hiapassa santāyo adhipadaraṃ bādhedi  
tākiṃ dāṇīṃ ettha karaissaṃ | tā jāva candaṇaladāpallavarasaṃ se hiae dāissaṃ | utthāya candanapallavaṃ gṛhītvā niṣpodya  
hṛdaye dadāti | bhaṭṭhidārie ! ṇaṃ bhaṇāmi mā roda | ayaṃ khu  
īdisī candaṇaraso dūmehiṃ aṇavarapaḍantehiṃ bāhavivindūhiṃ uṇhokido ṇa de hiaassa edaṃ santāva avaṇedi (24)| kadalopalamamādāya vījayati  
nāyikā | hastena nivārayati | sahi ! mā vījehi | uṇho  
kkhu eso kadalodalamārudo (25  
ceṭī | bhaṭṭhidārie ! mā imasm dosaṃ karehi | tumaṃ

### [1.22.4](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.22.4)

viacanda pallavasaṃsaggasaudalaṃ imaṃ ṇīsāsehiṃ papāyanta (a)  
kamalīdalamārudaṃ uṇhaṃ kuṇāsi (26)  
nāyikā| sāsram| sahi| patthi kovi imassa dukkhassa  
uvasamovāo (27)  
ceṭī| bhaṭṭidārie ! patthi jadi so ettha pāvakkhahi (28)  
tataḥ praviśati nāyako vidūṣakaśca  
nāyakaḥ  
vyātṛtyaiva sitāsitekṣaṇarucā tānāśrame śākhinaḥ  
kurvvantyā viṭapāvasaktavilasatkṛṣṇājinaughāniva  
yaddṛṣṭo'smi tayā munerapi purastai naivamabhyāhate  
puṣyeṣo ! bhavatā mudhaiva kimiti kṣipyanta ete śarāḥ || (20) (ṭa)  
vidū| bho vayassa ! kahiṃkhu de gadaṃ taṃ dhīrattaṇaṃ ? (26)  
nāyakaḥ | vayasya ! nanu sudhīra evāsmi, kutaḥ -  
nītāḥ kiṃ na niśāḥ śaśāṅkadhavalāḥ nāghrātamindīvaram  
kiṃ nonmīlitamālatī surabhayaḥ soḍhāḥ pradoṣācdnilāḥ  
jhaṅkāraḥ kamalākare madhulihāṃ kiṃ vā na śruto  
nirvyājaṃ vidhureṣvadhīra iti māṃ yenābhidhatse bhavān ||21||(ṭha  
vicintya | athavā mṛṣā nābhihitaṃ, vayasyāneya ! nanvadhīra evāsmistrīhṛdayena na soḍhāḥ kṣiptāḥ kusumeṣavo'pyanaṅgena  
yenādyaiva purastava vadāmi dhīra iti sa kathamaham

### [1.23](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.23)

(ḍa)  
vidū | ātmagatam| evvamadhaurattaṇaṃ paḍivajjanteṇa ācakvikkho mahānto aṇeṇa hicaassa āvego, tā jāva kahiṃ  
evva idaṃ abvikvevāmi, (ḍha) prakāgam | bho vayassa ! kīsa  
uṇa ajja tumaṃ luhu jevva guruśraṇaṃ sussūsigra iha  
āgado ? (30)  
nāyakaḥ | vayasya ! sthāne praśnaḥ, kasya vānyasyaitat kathanīyam, adya khalu khapne jānāmi-saiva priyatamā| aṅgukhyā  
nirdiśan | atra candanalatāgṭahe candrakāntamaṇi śilāyāmupaviṣṭā praṇayakupitā kimapi māmupālabhamāneva (ṇa)  
rudatī mayāṃ dṛṣṭā, tadicchāmi khapnānubhūtadayitāsamāgamaramye asmiṃścandanalatāgṭahe divasaśeṣaṃ samativāhayitum, tadehi gacchāvaḥ | parikrāmataḥ  
ceṭī| karṇaṃ dattvā sabhbhramam| bhaṭṭidārie ! padasaddo  
vitra (31)  
nāyikā | sasambhra mamātmānaṃ paśyantī | hañje ! mā iṃdisaṃ  
āāraṃ pekkhia kovi me hiacaṃ tujaīssadi (ta) tā  
uṭṭhehi, imiṇā raktāsokapādaveṇa antaridāo pekkhamha  
dāva ko esotti | (32) tathā kṛtaḥ  
vidū | edaṃ candaṇaladāgharaṃ | tā ehi pavisamha (33)  
nāṭyena praviśataḥ  
nāyakaḥ  
candanalatāgṛhamidaṃ sacandramaṇiśilamapi priyaṃ na mama  
candrānanayā rahitaṃ candrikayā mukhamiva niśāyāḥ

### [1.24](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.24)

(tha)  
ceṭo dṛṣṭvā | bhaṭṭidārie ! dihiṭṭhaā vaḍḍhasi | so evva ṇaṃ  
de hiavavallaho jaṇo (34)  
nāyikā | dṛṣṭvā saharṣa sasādhvasam | hañje ! edaṃ pekkhia  
adisabbhaseṇa ṇa sakkomi iha evva āgado ciṭṭhiduṃ,  
kadāpi eso pekkhadi, tā ehi aṇṇado gacchamha | sotkaṇṭhaṃ  
padaṃ gatvā | hañje ! vevadi me ūrū (35)  
ceṭī| vihassa| adda kādhare ! iha hidaṃ tumaṃ ko  
pekkhadi ? ṇaṃ visumarido de appa rattāsoapāio, tāṃ  
iha evva upavisiya ciṭṭhamha (36)| tathā kurutaḥ  
vidū| nirūpya bho vayassa ! esā sā candamakhisilā ? (37)  
nāyakaḥ| savāṣpa niḥśvasiti  
ceṭī | bhaṭṭidārie ! jāṇāmi siviṇamālābo viya  
tā avahidā dāva suṇamha (38) | ubhe ākarṇayataḥ  
vidū| hastena cālayan | bho vayas ! pāṃ bhaṇāmi esā  
sā candamathisiletti (38)  
nāyakaḥ| savāṣpaṃ niḥśvasya | samyagupalacitam | hastena  
nirddiśya  
śaśimaṇiśilā seyaṃ yasyāṃ vipāṇḍuramānanaṃ  
karakisalaye kṛtvā vāme ghanaśvasitodgamā  
cirayati mayi vyaktākūtā manāk sphuritādharā  
viramitamanomanyurdṛṣṭā mayā rudatī priyā

### [1.26](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.26)

(da)  
nāyakaḥ | vayasya ! jāne tāmevāsyāṃ śilāyāmālikhya  
tayā citragatayā ātmānaṃ vinodayāmīti, tadita eva  
giritaṭāmmanaḥśilāśakalānyādāyāgaccha (pa)  
vidū | jaṃ bhavaṃ āṇavedi | parikramya gṛhītvopasṛtya | bho  
vayassa ! tue eko vaṇṇao āṇatto, mae uṇa iha evva  
sulahapañcarāiṇo vaṇṇaā āṇidotta, ālihadu bhavaṃ (48)  
upanayati  
nāyakaḥ | vayasya ! sādhu kṛtam | gṛhītvā | śilāyāmālikhan saromāñcam | sakhe ! paśya—  
akliṣṭavimbaśobhādharasya nayanotsavasya śaśina iva  
dayitāmukhasya sukhayati rekhāpi prathamadṛṣṭeyam

### [1.27](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.27)

(pha)  
likhati  
vidū | sakautukaṃ nirūpyaṃ | apaccakkhe vi evvaṇāma rūaṃ  
lihīadi, aho accheriyaṃ ! ! (48)  
nāyakaḥ | sasmitam | vayasya !priyā sannihiteveyaṃ saṅkalpasthāpitā puraḥ  
dṛṣṭvā dṛṣṭvā likhāmyenāṃ yadi tat ko'tra vismayaḥ

### [1.28-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.28-2)

(ba)  
nāyikā | sāsram | cadurie ! jāvidaṃ khu kahāvasāṇaṃ,  
tā ehi dāva mittāvasuṃ pekkhamha (50)  
ceṭī | saviṣādamātmagatam | jīvidaṇiravekkho via se  
ullāvo | (bha) prakāśam | bhaṭṭidārie ! ṇaṃ gadā evva tahiṃ  
maṇohāriṇī, tā kadāvi bhaddā mittāvasū iha evva  
āacchadi (51)  
tataḥ praviśati mittāvasuḥ  
mitrā | ājñāpito'smi tātena, yathā vatsa mitrāvaso ! jīmūtavāhano'smābhirihāsmanbhāvāt suparaukṣiso'yaṃ, kuto'pyāyogyo varaḥ, tadasmai vatsā malayavatī  
pratipādyatāmiti, ahantu snehaparādhīnatayā anyadeva  
kimapyavasthāntaramanubhavāmi (ma)| anyacca,  
yadidyādhararājavaṃśatilakaḥ prājñaḥ satāṃ sammato  
rūpeṇāpratimaḥ parākramadhano vidvān vinīto yuvā  
yaccāsūnapi santyajet karuṇayā sattvārtha mabhyudyatastenāsmai dadataḥ svasāramatulāṃ tuṣṭirviṣādaśca me

### [1.26-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.26-2)

(ya)  
śrutaśca, yathā-jīmūtavāhano gauyyāśramasambaddhe candanalatāgṛhe vattaṃta iti, tadetat candanalatāgṛhaṃ yāvat  
praviśāmi| praviśati  
vidū | saśambha mavalokya | bho vayasya ! pacchādehi  
imiṇā kadalīvattāṇa imaṃ cittagahaṃ kastacaṃ, eso kkhu  
siddhajuvarāo mittāvasū iha āgado kadāpi pekkhissadi (52)  
nāyakaḥ | kadalīpatreṇa pracchādayati  
mitrā | praviśya | kumāra ! mitrāvasuḥ praṇamati  
nāyakaḥ | dṛṣṭvā | mitrāvaso ! svāgatam, itaḥsthyatām  
ceṭī | bhaddidārie ! āgado bhaṭṭā mittāvasū (53)  
nāyikā | hañje ! piyaṃ me (54)  
nāyakaḥ | mitrāvaso ! api kuśalī siddharājo  
viśvāvasuḥ ?  
mitrā | kuśalo tātasandeśenāsmi tvatsakāśamāgataḥ  
nāyakaḥ | kimāha tatrabhavān ?  
nāyikā | suṇissaṃ dāva—kiṃ tādeṇa kusalaṃ  
saṃdiṭṭhaṃ tti (55) !  
mitrā | sāstraṃ | idamāha | tāta, asti me malayavatī  
nāma kanyā jīvitāmavāsya sarvasyaiva siddharājānvayasya,  
sā mayā tubhyaṃ pratipādyate | pratigṛhyatāmiti  
ceṭī| vihasya| bhaṭṭidārie ! kiṃ ṇā kuppasi dāṇīṃ (56)  
nāyikā | sasmitaṃ salajjañca adhomukhī sthitā| hañje ! mā  
hasa, kiṃ visumāridaṃ de edassa aṇahippavattaṇaṃ (57)  
nāyakaḥ | apavārya | vayasya | saṅkaṭe patitāḥ smaḥ  
vidū | apavārya | bho ! jāṇāmi, ṇā taṃ vajjia de  
aṇṇahiṃ cittaṃ ahiramedi, jadhā tathā jaṃ kimpi bhaṇia  
visajjīadū eso 58)  
nāyikā | saroṣamātmagatam | hadāsa ! ko vā edaṃ ṇā  
jāṇādi (56)  
nāyakaḥ | ka iha neccheda bhavadbhiḥ saha ślāghyamīdṛśaṃ  
sambandham, kintu na śakyate cittamanyataḥ pravṛttamanyataḥ  
pravarttayituṃ, tato nāhamenāṃ pratigrahītumatsahe  
nāyikā | mūrcchā nāṭayati  
ceṭī | samassasadu samassasadu bhaṭṭidāriā (60)  
vidū | bho ! parādhīṇo kkhu eso, kiṃ ediṇā abbhatthideṇa, tā guruaṇaṃ se gadraa abbhaṭṭhehi (61)  
mitrā| ātmagatam | sādhūktam, nāyaṃ gurujanamatikrāmati eṣa gururapyasminneva gauryyāśrame prativasati, tad  
yāvadgatvā asya pitrā malayavatīṃ grāhayāmi  
nāyikā | samāśvasiti  
mitrā | evaṃ niveditātmano'smān pratyācakṣāṇaḥ (2)  
kumāra eva bahutaraṃ jānāti  
nāyikā | sagarbhaṃ vihasya | kahaṃ paccākkhāṇalahū  
mittāvas puṇovi mantedi (62)  
mitrāvasurniṣkrāntaḥ  
nāyikā | ātmagatam sāsramātmānaṃ paśyantī | kiṃ mama  
ediṇā dohaggakalaṅkamaileṇa accantadukkhabhāiṇā ajjavi  
sarīreṇa dhārideṇa, tā iha jjeva amovapādave imāe  
adimuttaladāe uvvandhia attāṇaṃ vāvādissaṃ, tā edaṃ  
evvaṃ dāva | prakāśaṃ vihvalitena | hañje ! pekkha dāva  
mittāvas gado ṇa vetti jeṇa ahampi ido gamissaṃ (63)  
ceṭā | kāṃticit padāni gatvā avalokya ātmagatam  
accārisaṃ se hiaaṃ pekkhāmi, tā ṇa gamissaṃ | iha  
jjevva ovāridā pekkhāmi kiṃ esā paḍivajjhaditti (64)  
nāyikā | diśo'valokya pāśaṃ gṛhītvā sāsram | bhagavati  
gorie ! tue iha ṇa kirdā (kha) tā aṇṇammimpi  
jaṇmantare jahā ṇa iṃdiso dukkhabhāiṇī homi tathā  
karesi (65) | ityabhidhāya kaṇṭhe pāśamarpayati  
ceṭī | dṛṣṭvā sasambhramamupasṛtya | parittāadu parittāadu  
ajjo, esā bhaṭṭidāriā uvvaṃndhiya attāṇamaṃ vāvādedi (66)  
nāyakaḥ | sasambhramamupasṛtya | kvāsau ? kvāsau ?  
ceṭī | iyaṃ asogapādave (67)  
nāyakaḥ | saharṣamavalokya | saiveyamasmanmanorathabhūmiḥ  
nāyikāṃ pāṇau gṛhītvā latāpāśamākṣipati  
na khalu na khalu mugdhe ! sāhasaṃ kāryyamīdṛk  
vyapanaya karametaṃ pallavābhaṃ latāyāḥ  
kusumamapi vicetuṃ yo na manye samarthaḥ,  
kalayati sa kathante pāśamudbandhanāya

### [1.30](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.30)

(va)  
nāyikā | sasādhvasam | haddhī ! ko uṇa eso ? | nirūpya  
saroṣaṃ hastamākṣeptumicchati | muñca muñca pramāityama, ko tumaṃ  
ṇivāreduṃ | maraṇevi kiṃ tumaṃ jjevva ablaṭṭhaṇīo (68) | (śa)  
nāyakaḥ  
kaṇṭhe hāralatāyogye yena pāśastvayārpitaḥ  
gṛhītaḥ sāparādho'yaṃ kathante mucyate karaḥ

### [1.32](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.32)

(ṣa)  
vidū | bhodu, kiṃ uṇa se imassa maraṇavvavasāyassa (sa)  
kāraṇaṃ ? (66)  
ceṭī | ṇaṃ eso evva te piyavayasso (70)  
nāyakaḥ | kathamahamevāsyā maraṇakāraṇam, na khalvavagacchāmi  
vidū | bhodi ! kahaṃ vitra (71)  
ceṭī | sākūtam | jā sā piyavayasse ṇa de kāvi hiaavallahā silāgrale ālihidā, tāe pakvaṇādiṇā  
edeṇa paḍivādayataskhavi mittāvasuṇo ṇāhaṃ pīīcchidetti jādaṇivve dāe imāe evvaṃ vvavasidaṃ (72) | (hra)  
nāyakaḥ | saharṣamātmagatam | kathamiyamevāsau viśvāvasorduhitā malayavatī, athavā ratnākarāhate kutaścandralekhāyāḥ  
prasūtiḥ, hā ! kathaṃ vañcito'smi anayā  
vidū | bhodi ! jadi evvaṃ tā aṇavaradvo dāṇoṃ piyavayasso | ahavā jar̤a mama ṇa pattiyāgrāsi | tadā saya  
jjaivva silāphala gaṃdupa pekvadu bhodī (73)  
nāyikā | saharṣa savajjaśca nāyakaṃ paśyantī hastamākarṣati  
nāyakaḥ | sasmitam | na tāvanmuñcāmi yāvanmama hṛdayavallabhāṃ śilāyāmālekhyagatāṃ na paśyasi  
sarve parikrāmanti  
vidū | kadalīpatnamapanīya | bhodi ! pekkha pekkha edaṃ se  
hipraavallahaṃ jaṇaṃ (74)  
nāyikā | nirūpya apavāryya sasmitam | cadurie ! ahaṃ  
vitra ālihidā (75)  
ceṭī | cittākṛtiṃ nirvarṇya | bhaṭṭidārie ! kiṃ bhaṇāsi  
ahaṃ vitra ālihidetti | irisaṃ sosāricchaṃ (ca) | jeṇa  
ṇa jāṇīadi kiṃ dāva iha jjaiva silāale bhaṭṭidāriāe  
paḍibimbaṃ saṃkantaṃ | uda tumaṃ ālihidetti (76)  
nāyakā | vihasya | hañje ! dujjaṇokadamhi imiṇā maṃ  
cittagadaṃ daṃsayanteṇa (77)  
vidū | ṇivvatto dāṇiṃ de gandhavvo vivāho (ka) | tā  
muñca dāva se agaṃ hatthaṃ | esā kkhu kāvi turidaturidāṃ  
iha evva āgacchadi (78)  
nāyakaḥ | suṣṭūtaṃ  
tataḥ praviśati ceṭī  
ceṭī | saharṣam | bhaṭṭidārie ! diṭṭhiyā vaḍḍhasi  
paḍicchidā kkhu tumaṃ bhaṭṭiṇo jīmūtavāhaṇassa  
guruhiṃ (76)  
vidū | nadan | hī hī-bho sampuṇṇā maṇorahā  
piyavayassassa | athavā ṇahi ṇahi | bhodīe malayavadīe | athavā ṇa edāṇaṃ | bhojanamabhinandan | mama jevva  
ekassa bahmaṇassa (80)  
ceṭī | nāyikāmaddiśya | āṇattamhi juvarājamittāvasuṇā jaha ajja jevva malayavadīe vivāho tā  
lahū taṃ geṇhia āgacchetti | tā ehi gacchamha (81)  
vidū| gadā kva turmaṃ dāsīe dhīe edaṃ geṇhia  
vaasseṇa kiṃ idha evva bhavvidavvaṃ 1| (82)  
ceṭī| hadāsa ! mā tuvara tuvara| tumhhāṇaṃpi  
ṇhappakaṃ (kha) āāgadaṃ evva (83)  
nāyikā | sānurāgaṃ salajjañca nāyakaṃ paśyantī saparivārā  
niṣkrāntā  
nepathye vaitālikaḥ paṭhati  
vṛddhyā piṣṭātakasya dyutimiha malaye merutulyāṃ dadhānaḥ  
sadyaḥ sindūradhūlīkṛtādavasasamārambhasamdhyātapaśroḥ  
udgītairaṅganānāmaruṇamaṇiraṇannūpurārāvaṛdyairudvāhasnānavelāṃ kathayati bhavataḥ siddhaye siddhalokaḥ| (31) (ga)  
vidū | ākrarṇya ! bho vayassa! diṭṭhiyā pāgadaṃ  
‘ṇhavaṇṇatraṃ (84)  
nāyakaḥ | saharṣam | yadyevaṃ kimidānīmiha sthitena | āgaccha tātaṃ namaskṛtya snānabhūmimeva gacchāvaḥ  
iti niṣkrāntāḥ sarve  
dvitīyo'ṅkaḥ  
tataḥ praviśati matto vividhavibhramaśekharakahasto  
viṭaḥ kanyāropasukumāramaṇḍanośca (ka)  
viṭaḥ  
ṇiccaṃ jo pivai suraṃ jaṇassa piyamaṅgamañca jo kuṇai  
acchaṃ te do ṇiccaṃ devā baladevo kāmadevo ya

### [1.33](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.33)

(kha)  
ghūrvvan | saphalaṃ kkhu me seharaassa (ga) jīvaaṃ  
vacchatthalamhi daiā ṇoluppalavāsiyā muhe maddarā  
sīsammi a seharao ṇiccaṃ vitra cer̤iā jassa

### [1.64](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.64)

(gha)  
praskhalan | are ! ko maṃ cāledi ? | saharṣam | avassaṃ  
ṇomāliā maṃ parihasadi (1)  
ceṭaḥ | bhaṭṭhaka ! ṇa a dāva sā ajjavi ihāgacchadi (2)  
viṭaḥ | saroṣam | par̤hamapahare jjeva malayavadīe  
vivāhamaṅgalaṃ ṇivvuttaṃ, tā kīsa sā dāsī pabhādevi  
ṇāgacchadi | vicintya saharṣam | pahavā vivāhamahossave  
sabbo evva pivavapañcīyajaṇasaṇāho siddhavijjādharaloyo  
kusumāakhajjāṇe āpāṇaṣasokkamaṇubhavissadinti (ṅa)  
takkemi tahiṃ jevva ṇeāmāliṣāmaṃ pavekkhamāṇā ciṭṭhadi  
tā tahiṃ jevva gamissaṃ| kīdiso ṇomāliāe viṇā  
seharayo (3)  
prasaṅgalaniṣkrāmati  
ceṭaḥ| edu edu bhaṭṭake! edaṃ kusumāparajjāṇaṃ| tā  
pavisadu bhaṭṭake ! (4)| ubhau praveśaṃ nāṭayataḥ  
ta  
badībandhujaṇeṇa jāmātuprasatta badharūvotti kaṭupa sabaṅgamāṇaṃ vakkakehiṃ vivicattidomahi | santāṇakusumaseharayaṃ ca  
mama sīse piṇaddhaṃ | so khvu eso paccāgraro aṇatyībhūdo  
kiṃ dāṇiṃ etyaṃ karissaṃsaṃ | athavā edeṇa jjevva malaprabadīsapāsādo laheṇaṃ rattaṃsupajugaleṇa ityitravesaṃ viddhina  
uttarīyakaśrāvaguṇṭhaṇaṃ gamissraṃ | pecchāmi dāva kiṃ  
dāsīe puttā madhuarā karaissanti ? (5) | tathā karoti  
viṭaḥ | nirūpya saharṣam | are ceḍā ! aṅgulyā nirdiśya  
saharṣam | esā kkhu ṇomāligrā āgadā | maṃ pekkhitra  
cirassa āgradotti kubidā avaguṇṭhaṇaṃ kaṭupa śraṇadī  
gacchadi | tā kaṇṭhe gehitra pasādemi ṇaṃ (6) | vasumrobasyatya kaṇṭhe gṛhītvā mukhe tāmbūlaṃ dātumicchati  
vidū| madyagandhaṃ sūcayan nāsikāṃ gṛhītvā parāṅmu khaḥ sthitvā  
kahaṃ ekāṇaṃ mahuarāṇaṃ saāsādo paribbhaṭṭho dāṇiṃ  
aṇṇassa duṭṭhamahuarassa muhe paḍidamahni (7)  
viṭaḥ | kahaṃ koveṇa parammu hī bhūdā ? praṇāmaṃ kurvvan vidūṣakasya caraṇamātmanaḥ śirasi kṛtvā | pasīda ṇeomālie !  
pasīda (8)  
tataḥ praviśati ceṭī  
ceṭī | āṇattāmhi bhaṭṭidāriāe | hañje ṇomālie !  
kusumāarujjāṇaṃ gaṭua ujjāṇapāliaṃ pallaviaṃ bhaṇāhi  
ajja ! savisesaṃ tamālavīhiaṃ sajjīkarehi | malayavadīsahideṇa jāmāukeṇa tattha gantavvaṃti | āṇattā mae  
pallaviā| tā jāva raaṇīvirahavaḍḍidukkaṇṭhaṃ piyavayassaaṃ seharaaṃ aṇṇesāmi | dṛṣṭvā | eso seharao | saroṣam  
kahaṃ yasa' kammi dūtthiyaṃ pasādedi | tā iha ṭṭhidā evva  
āṇāmi kā esetti (6)  
ceṭaḥ | saharṣam  
hariharapidāmahāṇaṃ pi gabbido jo ṇa jāṇai pamiduṃ  
so seharayo calaṇesu tujjha pomālie ! par̤ai

### [1.35](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.35)

(10)  
vidū | dāmīe puttā ! mattabālabā ! kudo ettha ṣomāliyā (11)  
ceṭo | nirūpya sasmitam | kahaṃ maṃ ti karia madaparavvaseṇa sehareṇa ajjaatteyo pasādīyadi | tā jāva palīakovaṃ karia duvevi ede parihasissaṃ (12)  
ceṭaḥ | ceṭīṃ dṛṣṭvā śekharakaṃ hastena cālayan | bhaṭṭakā ! muñca  
edaṃ, ṇa bhodi esā ṇomāliā, esā uṇa rosārattehiṃ  
loaṇehiṃ pekkhantī āgadā (13)  
ceṭī | upasṛtya | seharaa ! kā uṇa esā pasādīadi ? (14)  
vidū | anagurāṭanabhavataḥ yaṃ | bhodi ! kovi bamhaṇo ahaṃ  
mandabhāgadheo paḍatto (15)  
viṭaḥ | vidūṣakaṃ nihnūya | are kalimaṃkaḍuśrā (ca)  
'tumampi seharaaṃ padāresi ? are ceḍā ! geṇha edaṃ, jāva  
ṇomāliaṃ pasādemi (16)  
ceṭaḥ | jaṃ bhaṭṭake āṇavedi (17)  
viṭaḥ | vidūṣakaṃ muktā beṭyāḥ pādayoḥ patati | pasīda  
ṇomālie ! pasīda (18)  
vidū | ātmagatam | eso me abakkamiduṃ avasaro (18)  
palāyitumīhate  
ceṭaḥ | vidūṣakaṃ yajñopavīte gṛhṇāti yajñopavītaṃ truṭyati  
kahiṃ kahiṃ kaṭṭilamaṃkaḍuśrā palāśrasi (20) | taduttarīyaścaiva  
galake baddhvā karṣati  
vidū | bhodi ṇomālie ! pasīda muñcāvehi maṃ (21)  
ceṭī | vihasya | jai bhūmīe sīsaṃ ṇivesitra pādesu  
me par̤asi (22)  
vidū | saroṣaṃ sakampañca | bho ! gandhavvarāamitto bamhaṇo  
bhavia dāsīe dhīāe pādesu par̤aissaṃ (23)  
ceṭī | aṅgulyā tarjayantī sasmitam | dāṇiṃ pār̤aissaṃ,  
seharaa ! uṭṭhehi, pasannā de ahraṃ | kaṇṭhe gṛhṇāti | eso  
uṇa jāmāukassa piavayasso tue khalīkado, eñcaśca  
suṇia kadāpi bhaṭṭhā mittāvasū tava kuppai, tā ādareṇa  
sammāṇehi ṇaṃ (24)  
viṭaḥ | jaṃ ṇomāliā āṇavedi | vidūṣakaṃ kaṇṭhe gṛhītvā  
ajja ! tumaṃ mae sambandhikotti karia parihasido  
ghūrṇan | kiṃ saccakaṃ jevva seharao kiṃ kado parihāso ?  
uttarīyaṃ varttulīkṛtya āsanaṃ dadāti | iha ubavisadu sambandhiko (25)  
vidū | svagatam | diṭṭhiā avagado via se madā  
vego (26) | upaviśati  
viṭaḥ | ṇeāmālie ! ubabisa tumampi edassa pāse,  
jeṇa duvevi tumhe samaṃ evva sambhāṇaistaṃ (27)  
ceṭo | vidūṣakopaviśati  
viṭaḥ | caṣakamādāya | are ceḍā ! surbhāradaṃ kkhu edaṃ  
karehi casakaṃ surāe (28)  
ceṭaḥ | nāṭacena caṣakabharaṇaṃ karoti  
viṭaḥ | svaśiraḥśekharāt (ka) puṣpāṇi gṛhītvā caṣake nikṣipya  
jānubhyāṃ sthitvā navamālikāyai upanayati | ṇemālie !  
cākkasya dehi edaṃ edasm (29)  
ceṭo | sasmitam | jaṃ seharaco bhaṇādi (30) | tathā  
kṛtvā viṭasyārpayati  
viṭaḥ | vidūṣakasya caṣakamarpayati | edaṃ ṇemāliāmuhasaṃsaggasavisesavāsiarasaṃ seharaaṇyeṇa keṇavi aṇāsādidapuruvvaṃ, tā pibehi edaṃ, kiṃ taṃ adība avaraṃ  
sambhāṇaṃ karaissaṃ (31)  
vidū | savevvañcāstitaṃ kṛtvā | seḍaraka ! bamhaṇo kkhu  
ahaṃ (32)  
viṭaḥ | jadi tumaṃ bamhaṇo, tā kahiṃ te ṇavasuttaṃ (33) | (ja)  
vidū | taṃ kkhu me imiṇā cer̤eṇa kaṭṭīamāṇaṃ chiṇṇaṃ (34)  
ceṭo | vihasya | jai evvaṃ, tā vedakkharāimpi dāva  
kativi udāhara (35)  
vidū | bhodi ! imiṇā sīdhugandheṇa kahiṃ vedakkharāi, ahavā kiṃ mama bhodīe samaṃ vivādeṇa, eso de  
bamhaṇo pādesu par̤adi (36) | iti pādayoḥ patitumicchati  
ceṭo | hastābhyāṃ nivārya | mā kkhu evvaṃ karedu ajjo,  
seḍaraa ! osara, osara, bamhaṇo kkhu eso | vidūṣakasya pādayoḥ  
patati | ajja ! ṇā tue kupidavvaṃ, sambandhikānurūvo kkhu  
eso mae parihāsī kado (37)  
ceṭaḥ| ahamvi ṇaṃ pasādemi| pādayornipatya| marisedu marisedu ajjo, jaṃ mae madaparavvaseṇa savvaradvaṃ, jeṇa  
ahaṃ ṇomāliāe saha āvāṇayaṃ gamissaṃ (38)  
vidū| marisīdaṃ mae, gaccha tumhe, ahamvi piyavayassaṃ  
pekkhāmi (36)  
niṣkrāntau viṭaceṭā saha cedaśca  
vidū| padikanto bamhaṇassa akālāmattū, tā jāva  
ahampi mattavālaprasaṅgadū‌sidaṃ iha digvikāe ṇhāissaṃ| tathā karoti| nepathyābhimukhamavalokya | eso piyavayassovi ḷakiṇoṃ viya haro malayavadīṃ avalambiya idoevva āpracchadi, tā jāva pāsaparivattī homi (40)  
tataḥ praviśati gṛhītovaranepathyo nāyako malayavatī  
vibhavataśca parivāraḥ  
nāyakaḥ | malayavatīmavalokayan saharṣam  
dṛṣṭā dṛṣṭimadho dadāti kurute nālāpamābhāṣitā  
śayyāyāṃ parivṛtya tiṣṭhati balādāliṅgitā vepate  
niryāntīṣu sakhīṣu vāsabhavanānnirgantumevehate  
yātā vāmatayaiva me'dya sutarāṃ prītyai navor̤hā priyā

### [1.36](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.36)

(pha)  
malayavatīṃ paśyan | priye malayavati !  
huṅkāraṃ dadatā mayā prativaco yanmaunamāsevitaṃ  
yadvāvānaladīptibhistanuriyaṃ candrātapaiḥ snāpitā  
dhyātaṃ yat sudṛḍhantananyamanasā naktandināni priye !  
tasyaitat tapasaḥ phalaṃ sukhamidaṃ paśyāmi yatte'dhunā

### [1.37](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.37)

(ṣa)  
nāyikā | apavāryya | hañje caturie ! ṇa kevalaṃ daṃsa  
ṇīo, piampi bhaṇiduṃ jāṇādi jjevva (41)  
ceṭī | vihasya | padivakkhavādiṇi sañcaṃ jjevva edaṃ, (ṭa)  
kiṃ ettha piabavaṇaṃ 42)  
nāyakaḥ | caturike ! āvedya mārgaṃ kusumākarodyānasya  
ceṭī | edu edu bhaṭṭā (43)  
nāyakaḥ | parikramya nāyikāṃ nirvarṇya | svaraṃ svaramāgacchatu bhavatī  
khedāya stanabhāra eva kimu te madhyasya hāro'paraḥ  
śrāmyatyūruyugaṃ nitambabharataḥ kāñcyānayā kiṃ punaḥ  
śaktiḥ pādayugasya noruyugalaṃ voḍhuṃ kuto nūpurau  
svāṅgairava vibhūṣitāsi vahasi kleśāya kiṃ maṇḍanam

### [1.37.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.37.p1)

ṭha

### [1.37-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.37-2)

ceṭī | edaṃ kkhu taṃ kusumāarujjāṇaṃ, tā pavisadu  
bhaṭṭā (44)  
sarve praviśanti  
nāyakaḥ | vilokya | aho tu kusumākarodyānasya (ḍha)  
parā śrīḥ | iha hi—  
niṣyandaścandanānāṃ śiśirayati latāmaṇḍapaṃ kuṭṭimānāṃ  
tāraṃ dhārāgṛhāṇāṃ dhvanimamṛtanute tāṇḍavaṃ nīlakaṇṭhaḥ  
yantronmuktaśca vegād galati viṭapināṃ pūrayannālavālān  
āpātotpīḍahelāhṛtakusumarajaḥpiñjaro'yaṃ jalaughaḥ

### [1.38](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.38)

apica—  
amī gītārambhairmukharitalatāmaṇḍapabhuvaḥ  
parāgaiḥ puṣpāṇāṃ prakaṭapaṭavāsavyatikarāḥ  
pibantaḥ paryāptaṃ saha sahacarībhirmadhurasaṃ  
samantādāpānotsavamanubhavantīva madhupāḥ

### [1.40](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.40)

(ṇa)  
vidū | upasṛtya | jedu jedu bhavaṃ | sotthi bhodoe (45)  
nāyakaḥ | vayasya ! cirāddṛṣṭo'si  
vidū | bho vayassa ! lahuṃ evva āadomhi | kiṃ uṇa  
vivāhamaṅgasavanimidasiddhavijjāharāṇaṃ āpāṇadaṃsaṇakodūhaleṇa paribbhamanto ettiaṃ velaṃ ciṭṭhidomhi | tā tumampi  
dāva pekkha (46)  
nāyakaḥ | evaṃ yathāttha bhavān | samantādavalokayan  
vayasy ! paśya paśya—  
snigdhāṅgā haricandanena dadhataḥ santānakānāṃ srajo  
māṇikyābharaṇaprabhāṣyatikaraiścitrīkṛtācchāṃśukāḥ  
sārddha siddhajanairmadhūni dayitāpītāvaśiṣṭānyamī  
mitrībhūya pivanti candanatarucchāyāsu vidyādharāḥ

### [1.41](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.41)

(ta)  
tadehi vayamapi tāṃ tamālavīthiṃ gacchāmaḥ | parikrāmati  
vidū | esā kakhu tamālavohiyā, edaṃ sañcarantī dāvaparikhiddidā viya bhodī dīsai,tā iha evva phalihamaṇisilāale upavisia vosamamha ||41)  
nāyakaḥ | vayasya ! samyagupalakṣitam—  
'etanmukhaṃ priyāyāḥ śramitaṃ citvā kapolayoḥ kāntyā  
tāpānuraktamadhunā kamalaṃ dhruvamīhate jetum

### [1.42](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.42)

(tha)  
nāyikāṃ haste gṛhītvā | priye ! ihopaviśāmaḥ  
nāyikā | jaṃ ajjautto āṇavedi (48)  
sarve upaviśanti  
nāyakaḥ | nāyikāyā mukhamanubhavan paśyan | priye ! vṛthaiva  
tvamasmābhiḥ kusumākarodyānakutūhalibhiḥ kheditā | kutaḥ  
etatte bhrūlatodbhāsi pāṭalādharapallavam  
mukhaṃ nandanamudyānamato'nyat kevalaṃ vanam

### [1.43](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.43)

(da)  
ceṭī | sasmitaṃ vidūṣakaṃ nirdiśya | sudaṃ tue bhaṭṭidāriṇa'  
kahaṃ vaṇṇidi | ajja uṇa ahaṃ tumaṃ vaṇṇemi (49)  
vidū | saharṣam | bhodi ! jīvidomhi | tā karetu  
bhodī pasādaṃ | jeṇa eso (dha) maṃ puṇoviṇa bhaṇādi  
sahā tumaṃ īdiso | tādiso kavalimaṃkaḍāyārotti 50  
ceṭī | ajja ! tumaṃ mae vivāhajāgaraṇe ṇijjāpramāṇaṇimīliacakkho sohaṇo diṭṭho | tā taha evva ciṭṭha jeṇa  
vaṇṇemi (51)  
vidū | tathā karoti  
ceṭī | svagatam | jāva eso ṇimīliacakkho ciṭṭhadi,  
tāva ṇīlarasānuāriṇā tamālapallavaraseṇa muhaṃ kālīkarissaṃ (52) | utthāya tamālapallavaṃ niṣpīḍya vidūṣakasya mukhaṃ  
kālīkaroti  
nāyako nāyikā ca vidūṣakaṃ paśyataḥ  
nāyakaḥ | vayasya ! dhanyaḥ khalvasi, yo'smāsu tiṣṭhatsu  
bhavānitthaṃ varṇyate  
nāyikā | nāyakasya mukhaṃ dṛṣṭvā smitaṃ karoti  
nāyakaḥ | nāyikāmukhaṃ dṛṣṭvā  
smitapuṣpodgamo'yante dṛśyate'dharapallave  
phalaṃ tvanyatra mugdhākṣi ! cakṣuṣormema paśyataḥ

### [1.44](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.44)

(na)  
vidū | bhodi ! kiṃ tae kidaṃ ? (53)  
ceṭī | ṇaṃ vaṇiṇadosi (54)  
vidū | hastena mukhaṃ pramṛjya dṛṣṭā saropaṃ daṇḍakāṣṭhamudyamya  
āḥ dāsīe dhīe ! rāaulaṃ kvu edaṃ | kiṃ tava karaissaṃ | nāyakaṃ nirdiśya | bho tumhāṇaṃ purado ahaṃ dāsīe  
dhīāe khalīkado | tā kiṃ mama iha dviṭṭheṇa | aṇṇado  
gamissaṃ (55)  
niṣkrāmati  
ceṭī | kuvido me ajjaattao, jāva ṇaṃ gadupa  
pasādaissaṃ (56)  
nāyikā | hañje caturie ! kiṃ maṃ eāiṇiṃ ujjhia  
gacchasi ? (57)  
ceṭī | nāyakaṃ nirdiśya sasmitam | evaṃ eāiṇī ciraṃ  
hohi (58)  
iti niṣkrāntā  
nāyakaḥ | nāyikāyā mukhaṃ paśyan  
dinakarakarairmṛṣṭaṃ bibhrat dyutiṃ paripāṭalāṃ  
daśanakiraṇaiḥ saṃsarpadbhiḥ sphuṭīkṛtakesaram  
yadi mukhamidaṃ mugdhe ! satyaṃ samaṃ kamalena te  
madhu madhu lihaḥ kiñcaitasmin piban pravibhāvyate

### [1.45](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.45)

(pa)  
nāyikā | vihasya mukhamanyato nayati  
nāyakaḥ | tadeva paṭhati  
praviśya paṭākṣepeṇa (pha)  
ceṭī | upasṛtya | eso kvu pajjamittāvasū kajjeṇa  
keṇavi kumāraaṃ pekkhidumicchadi (56)  
nāyakaḥ | priye ! gaccha tmātmano gṛham, ahamapi  
mitrāvasuṃ dṛṣṭvā tvaritamāgata eva  
nāyikā | ceṭyā saha niṣkrāntā  
tataḥ praviśati mitrāvasuḥ  
mitrā | anitya taṃ sapatnaṃ kathamiva jīmūtavāhanasyāham  
kathayiṣyāmi hataṃ tava rājyaṃ ripuṇeti nirlajjaḥ

### [1.45.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.45.p1)

(ba)  
anivedya ca na yuktaṃ gantumiti nivedya gacchāmi,  
kumāra ! mitrāvasuḥ praṇamati  
nāyakaḥ | mitrāvasuṃ dṛṣṭvā | mitrāvaso ! ita āsyatām  
mitrā | nirūpya upaviśati  
nāyakaḥ | nirūpya | mitrāvaso ! saṃrabdha iva lakṣyase ?

### [1.45.p2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.45.p2)

bha

### [1.48](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.48)

mitrā | kaḥ khalu mataṅgahataka saṃrambhaḥ ? (ma)  
nāyakaḥ | kiṃ kṛtaṃ mataṅgena ?  
mitrā | svanāgrāya kila yuṣmadīyaṃ rājyamākrāntam  
nāyakaḥ | saharṣamātmagatam | api nāma satyametat  
syāt ?  
mitrā | atastaducchittaye ājñāṃ dātumarhati kumāraḥ  
kiṃ bahunāsaṃsarpadbhiḥ samantāt kṣatasakalaviyatsādhyayānairvimānaiḥ  
kurvāṇāḥ prāvṛṣeva sthagitaravirucaḥ śyāmatāṃ vāsarasya  
ete yātāśca sadyastava bacanamitaḥ prāpya yuddhāya siddhāḥ  
siddhañca  
nāyakaḥ | ātmagatam karṇī vidhāya | ahaha ! dāruṇamabhihitam, athavā evaṃ tāvat | prakāśam | mitrāvaso !  
kiyadetat, bahutaramapi bāhuśālini (kha) tvayi sambhāvyate | kintu –  
svaśarīramapi parārthe yaḥ khalu dadyādayācitaḥ kapayā  
rājyasya kṛte sa kathaṃ prāṇivadhakrauryyama numanye

### [1.48-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.48-2)

(va)  
apica | kreśān vihāya mama śatrubuddhireva nānyatra  
yadi tvamasmatpriyaṃ karttumīhase, tadanukampyatāmamī kleśadāsīkṛto rājyasya kṛte rājyasya tapasvī (ma)  
mitrā | sāmarṣam | kathaṃ nānukampanīya (pa) īdṛśo'smākamupakārī kṛpaṇaśca  
nāyakaḥ | svagatam | anivārthyasaṃrambhaḥ (sa) kopākṣiptacetā na tāvadayaṃ śakyataṃ nivarttayitum, tadevaṃ tāvat  
prakāśam mitrāvaso ! uttiṣṭha, abhyantarameva praviśāvaḥ,  
tatraiva tāvat tvāṃ bodhayiṣyāmi, samprati pariṇatamahaḥ,  
tathāhi  
nidrāmudrāvyavasthāvyatikaramaniśaṃ padmakośādapāsyan  
āyāpūraikakarmapravaṇanijakaraprāṇitāśeṣaviśvaḥ  
dṛṣṭaḥ siddhaiḥ prasaktastutimukharamukhairastamapyeṣa gacchan  
ekaḥ ślāghyo vivasvān parahitakaraṇāyaiva yasya prasādaḥ

### [1.48-2.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.48-2.p1)

ha

### [1.50](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.50)

iti niṣkrāntāḥ sarve  
iti tṛtīyo'ṅkaḥ  
tataḥ praviśati kañcukī (ka) gṛhītaraktavastrayugalaḥ pratīhāraśca  
kañcukī | antaḥpurāṇāṃ vihitavyavasthaḥ  
pade pade saṃskhalitāni paśyan  
jarāturaḥ samprati daṇḍanītyā  
sarvo nṛsyānukaromi vṛttima

### [1.51](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.51)

(kha)  
pratī | prāye vasubhadra ! kva nu khalu bhavān prasthitaḥ ?  
kañcukī | ādiṣṭo'smi devyā mitrāvasujananya, kañcukin ! dṛgarāvaṃ tvayā yāvanmalayavatyā jāmātuśca raktā  
vāsāṃsi netavyāni, duhitā ca śvaśurakule varttate | jīmūtavāhano'pi yuvarājena saha samudravelāṃ draṣṭumadya gata iti  
śrūyate, tanna jāne, kiṃ rājaputrāḥ sakāśaṃ gacchāmi,  
athavā jāmāturiti  
tataḥ praviśati jīmūtavāhano mitrāvasuśca  
nāyakaḥ  
śayyā śādvalamāsanaṃ śuci śilā sadma drumāṇāmadhaḥ  
śītaṃ nirbharavāri pānamaśanaṃ kandāḥ sahāyā mṛgāḥ  
ityaprārthitalabhyasarvvavibhave doṣo'yameko vane  
duṣprāpārthini yat parārthaghaṭanābandhyairvṛthā sthīyate

### [1.51.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.51.p1)

gha

### [1.52](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.52)

mitrā| ūrddhamavalokya | kumāra ! tvaryyatāṃ tvaryyatām,  
samayo'yaṃ calitumamburāśeḥ  
nāyakaḥ | ākarṇya | samyagupalakṣitam  
unmajjajjalakuñjarendrarabhasāsphālānubandhoddhataḥ  
sarvāḥ parvatakandarodarabhuvaḥ kurvan pratidhvānitāḥ  
uccairuccarati dhvaniḥ śrutipathonmāthī yathāyantathā  
prāyaḥ preṅkhadasaṃkhyaśaṅkhadhavalā velevamāgacchati

### [1.53](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.53)

(ṅa)  
mitrā | nanviyamāgateva, paśya  
kavalitalavaṅgapallavakarimakaroṅgārasurabhiṇā payasā  
eṣā samudravelā ratnadyutirañjitā bhāti

### [1.54](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.54)

(ca)  
nāyakaḥ | mitrāvaso ! paśya paśya, śaratsamayapāṇḍubhiḥ  
payodapaṭalaiḥ prāvṛtāḥ prāleyācalaśikharaśriyamuddahantyete  
malayasānavaḥ (ka)  
mitrā | naivāmī malayasānavaḥ, nāgānāmasthisaṃghātāḥ (ja) khalvamī  
nāyakaḥ | sodvegam | kaṣṭam kiṃ nimittamamī saṃghātamṛtyavo jātāḥ (jha)  
mitrā | kumāra ! naivāmī saṃghātamṛtyavaḥ, śrūyatāṃ  
yathaitat, iha kila svapakṣapavanāpāstasamastasāgaratalapūraṃ  
rasātalāduddhṛtya pratidinamekaikaṃ nāgamāhārayati vainateyaḥ (ña)  
nāyakaḥ | sodvegam | kaṣṭamatiduṣkaraṃ karoti, tatastataḥ  
mitrā | tataḥ sakalanāgavināśyāśaṅkinā vāsukinā  
garutmān prārthitaḥ  
nāyakaḥ | sādaram | kiṃ māṃ prathamaṃ bhakṣayeti ?  
mitrā | nahi nahi  
nāyakaḥ | kimanyat ?  
mitrā | idamuktam-tvadabhipātasantrāsāt sahasraśaḥ  
sravanti bhujaṅgamānāṃ garbhāḥ, śiśavaśca pañcatvamupayānti,  
evañca santativicchedo'smākam, tava caivaṃ svārthahāniḥ (ṭa)  
tat yadarthamabhipatati bhavān nāgalokaṃ tāniha nāgamekaikamanudinaṃ preṣayāmi  
nāyakaḥ | kathaṃ rakṣitā nāgarājena (ṭha) pannagāḥ ?  
jihvāsahasradvitayasya madhye  
naikāpi sā tasya kimasti jihvā  
ekāhirakṣārthamahiṃndipekṣya  
datto mayātmāta yayā bravīti

### [1.55](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.55)

(ḍa)  
jnitā | pratipacaṃ tat (ḍha) pacirājena -  
ityeṣa bhogipatinā vihitavyavastho  
yān bhakṣayatyahipatīn patagādhirājaḥ  
yāsyanti yānti ca gatāśca dine viśaddhaṃ  
teṣāmamī tuhinaśailaruco'sthikūṭāḥ

### [1.56](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.56)

(ṇa)  
nāyakaḥ | pāścaryyam ! ! !  
sarvāśacinidhānasya kṛtaghnasya vināśinaḥ  
śarīrakasyāpi kṛte mūḍhāḥ pāpāni kurvate

### [1.15](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.15)

(ta)  
aho ! kaṣṭaparyyavasāneyaṃ (tha) vipattirnāgānām | svātmagatam | api śaknu yāmahaṃ svaśarīrasamarpaṇena ekasya nāgasya  
prāṇaparirakṣāṃ karttum  
tataḥ praviśati pratīhāraḥ  
pratī | bhārūḍho'smi giriśikharam, yāvanmitrāvasumnviṣyāmi | parikramya | ayaṃ mivvāvasurmātuḥ samīpe  
tiṣṭhati | upasṛtya | vijayatāṃ kumārau  
mitrā | sunanda ! kiṃ nimittamihāgamanam ?  
pratī | karṇe kathayati  
mitrā | kumāra ! tāto māmāhvayati  
nāyakaḥ | gamyatām  
mitrā | kumāreṇāpi bahupratyavāye (da) 'smin pradeśe na  
ciraṃ sthātavyam | iti niṣkrāntaḥ  
nāyakaḥ | yāvadahamapyasmādgiriśikharādavatīrya samudrataṭamavalokayāmi | parikrāmati  
nepathye | hā puttaa sakhacūḍa ! kahaṃ vāvādiyamāṇo  
ajja kina tumaṃ mae pekkhidavvo ? (1) !  
nāyakaḥ | ākarṇya | aye ! yoṣita ivārttapralāpaḥ, kathaṃ,  
kuto vāsyā bhayamiti sphuṭokariṣye | parikrāmati  
tataḥ praviśati vṛddhyā vṛddhayā nugamyamānaḥ śaṅkhacūḍo  
gopāyitavastrayugalaśca (dha) kañcukī  
vṛddhā | sāśram | hā puttaa saṅkhacūr̤a ! haṃ vāvādiyamāṇo ajja kila tumaṃ mae pekkhidavvo | cibukaṃ spṛṣṭvā  
imiṇā muhacandeṇa virahithaṃ dāyīṃ andhakārobhavissadi  
pāpālaṃ (2)  
śaṅkha | amba ! kimiti vaiklavyena ? (na) sutarāṃ naḥ  
pīḍayasi  
vṛddhā | nirdayavayaṃ putrasyāṅgāni spṛśantī| hā putta ! kahaṃ de  
adiṭṭhasūrakiraṇaṃ sūumārasarīraṃ ṇigghiṇio (pa) garuḍo  
āhārahassadi (3) | kaṇṭhe gṛhītvā roditi  
śaṅkha | amba ! alaṃ paridevanena, paśya  
kroḍīkaroti prathamaṃ yadā jātamanityatā  
dhātrīva janano paścāttadā śokasya kaḥ kramaḥ ?

### [1.58](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.58)

(pha)  
gantumucchati  
vṛddhā | puttaya ! ciṭṭha muhuttaaṃ, jāva de vacaṇaṃ  
pekkhāmi 4  
vidruraḥ | ehi kumāla saṅghacūḍa ! kiṃ te edāe  
bhaṇantīe, puttasiṇehamohidā kkhu esā, ṇa pāṇedi  
rāakajjaṃ ? (5)  
śaṅkha | ayamāgacchāmi  
viduraḥ | ātmagatam apato'valokya | āṇido kkhu  
eso mae bajjhasilāsabhīve, tā bajjhaciṇhaṃ dāissa ṃ (6)  
nāyakaḥ | iyamasau yoṣit | śaṅkhacūḍaṃ dṛṣṭvā | nūnamanenāsyāḥ sutena bhavitavyam, tat kimākrandati ?| samantādavalokya | na khalvasyā bhayakāraṇaṃ kiñcit paśyāmi, kuto'syā bhayamiti, yāvadupasarpāmi, prasakta evāyameteṣāmālāpaḥ, kadācidata evāsyābhivyakti(ba)rbhaviṣyati, taddiṭapāntaritastāvacchṛṇomi  
viduraḥ | sāstraṃ kṛtāñjaliḥ | kumāla saṃkhacūḍa eso sāmiṇo ādesotti karia īdisaṃ ṇiṭṭhuraṃ mantoṣadi (7)  
śaṅkha | bhadra ! kathaya (bha)  
kikūraḥ | nāgalācā vāsuī āṇavedi (8)  
śaṅkha | śirasyañjaliṃ baddhvā sādaram | kimājñāpayati devaḥ ?  
kiṅkaraḥ | edaṃ lattaṃsugra jutralaṃ paridvipa āluha vajjhasilaṃ, jeṇa lattaṃsugra ubalāṃkhitra garur̤o āhārassadinti (8)  
nāyakaḥ | śrutvā | kathamasau vāsukinā parityaktaḥ ?  
kiṅkaraḥ | kumāla ! geṇha edaṃ vasaṇajutralaṃ | (10) ityarpayati  
śaṅkha | sādaram | upanaya | gṛhītvā | śirasi svāmyādeśaḥ  
vṛddhā | putrasya haste vāsaso dṛṣṭvā, sorastār̤am | hā vaccha !  
edaṃ kkhu vajjapār̤asannibhaṃ sambhāveoparbhāda (11) | mohaṃ gatā  
kiṅkaraḥ | āsaṇṇā galuḍassa āgamaṇṇavelā, tā lahuṃ  
gacchāmi (12) | iti niṣkrāntaḥ  
śaṅkha | amba ! samāśvasihi  
vṛddhā | samāśvasya sāsram | hā puttaka ! hā maṇoraha saṃpalaha ! kahiṃ puṇo tumaṃ pekkhissa (13) | kaṇṭhe gṛhṇāti  
nāyakaḥ | aho ! nairghṛṇyaṃ (ma)| garur̤asya api ca—  
mūr̤hāyā muharaśrusantatimucaḥ kṛtvā pralāpān bahūn  
kastrātā tava putraketi kṛpaṇaṃ dikṣu kṣipantyā dṛśam  
aṅke māturavasthitaṃ viśuśimaṃ tyaktvā ghṛṇāmagrataḥ  
khañjanpeṇa khagādhipasya hṛdayaṃ vajreṇa manye kṛtam

### [1.58-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.58-2)

(ya)  
śaṅkha | ātmāno'pi nivārayan | amba ! kimabhivaikavyena ? nanu samāśvasihi  
vṛddhā | bācchra ! kaha samāsissaṃ, kiṃ ekaputtakotti  
kaṭhupa sāṇukampeṇa ṇāarāeṇa pesidosi, hā kahaṃ avicchitte jīvaloe mama puttako sumarado (ra) savvathā ahaṃ  
mhi mandabhaggā (14) : rodīti  
nāyakaḥ | sakaruṇam  
ārtta kaṇṭhagataprāyaṃ parityaktaṃ svabandhubhiḥ  
vāye naivaṃ yadi tataḥ kaḥ śarīreṇa me guṇaḥ ?

### [1.60](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.60)

(kha)  
tad yāvadupasarpāmi  
śaṅkha | amba ! saṃstambhayātmānam (ga)  
vṛddhā | hā puttaśra ! jadā ṇāaloarakkhaeṇa vāsuiṇā parittattosi, tadā ko de avvaro parittāṇaṃ karissadi ? (15)  
nāyakaḥ | upasṛtya | nanvahamaham  
vṛddhā | nāyakaṃ dṛṣṭvā samabhra mamantarauyeṇa putrakamācchādya nāyakamupasṛtya janubhyāṃ sthitā | viṇadāṇandaṇa ! vāvādehi maṃ  
ahaṃ de ṇāarāeṇa āhārāṇimittaṃ parikappidā (16)  
nāyakaḥ | sāsram | aho ! putravātsalyam ! ! !  
asyā vilokya manye putrasnehena viklavatvamidam  
akaruṇahṛdayaḥ karuṇāṃ kariṣyati bhujaṅgamaśatrurapi

### [1.61](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.61)

(ga)  
śaṅkha | amba ! alaṃ trāsena, na nāgaśatruḥ, paśya—  
mahāhi mastiṣkavibhedamūktaraktacchaṭācarcitacaṇḍacañcuḥ  
kvāsau garutmān kva ca nāma saumyasvabhāvarūpākṛtireṣa sādhuḥ

### [1.62](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.62)

(gha)  
vṛddhā | ahaṃ kahu tujjha maraṇabhīā savvaṃ evva loaṃ  
garuḍamaaṃ pekkhāmi (17)  
nāyakaḥ | amba ! kiṃ punaḥpunarabhihitena ? nanu karmaṇaiva  
sampādayāmi (sa)  
vṛddhā | śirasyañjaliṃ baddhvā | puttaa ! ciraṃ jīva (18)  
nāyakaḥ| mamaitadampārya vadhyacihnaṃ  
prāvṛtya yāvadvinatātmajāya  
putrasya te jīvitarakṣaṇāya  
khagendramāhārayituṃ dadāmi

### [1.63](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.63)

(ka)  
vṛddhā | karṇau pidhāya | paḍihadaṃ kkhu edaṃ, tumampi  
saṅkhacūḍaṇibvisemo putto, ahavā saṅkhacūḍādobi ahiaaro, jo evvaṃ bandhujaṇaparittattaṃ vi puttakaṃ me sarīrappadāṇeṇa rakkhidumicchasi (16)  
śaṅkaḥ| aho ! ! jagadviparītamasya mahāsattvasya (kha)  
cetaḥ, kutaḥ  
viśvāmitraḥ śvamāṃsaṃ śvapaca iva purābhakṣayad yannimittaṃ  
nāḍījaṅgho nijaghne kṛtatadupakṛtiryatkṛte gautamena  
putro'yaṃ kaśyapasya pratidinamuragānatti tākṣyo yadarthe  
prāṇāṃstāneva sādhustṛṇamiva kṛpayā yaḥ parārthe dadāti

### [1.63.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.63.p1)

ka

### [1.64-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.64-2)

jāyante ca mriyante ca madvidhāḥ kṣudrajantavaḥ  
parārthe baddhakakṣāṇāṃ tvādṛśāmudbhavaḥ kutaḥ ?

### [1.56-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.56-2)

(ga)  
parārthasampādanāmorathasyāntarāyaṃ kartumahaṃsi, tadalaṃ  
vikalpena (ṅa) dīyatāmetad badhyacihnam  
śaṅka | bho mahāsattva ! kimanena vṛthāprayāsena ? na  
khalu śaṅkhadhavalaṃ śaṅkhapālakulaṃ śaṅkhacūr̤o malinokariṣyati,  
yadi te vayamanukampanīyāḥ, tadā iyamasmaddipattivikkavā  
mā yathā jīvitaṃ jahāt (ca) tathābhyupāyaścintyatām  
nāyakaḥ | kimatra cintyate ?  
niyate mriyamāṇe yā tvayi jīvati jovati  
tāṃ yadicchasi jīvantīṃ rakṣātmānaṃ mamāsubhiḥ

### [1.66](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.66)

(cha)  
apyamabhyu pāyaḥ (ja) tadarpaya tvaritaṃ badhyacihnam, yāvadanenātmānaṃ pracchādya badhyaśilasamārohāmi, tvamapi jananīṃ  
puraskṛtya asmāddeśānnivarttasva, kadācidambā ālokya  
ghātasthānaṃ sannikṛṣṭa' strosvabhāvakātaratvena jīvitaṃ jahāt,  
kiṃ na paśyati bhavānidaṃ viṣayapavamānekasaṅghulasaṃkulaṃ (ka)  
mahāśmaśānam ? tathā hi,  
cañcaccañcukṣatacyutapiśitalavagrāsasaṃlaṅghagardhairgṛdhrairābaddhapakṣahatividhutibhirbaddhasāndrāndhakāre  
vaktoddhāntāḥ patantyaḥ śamitaśikhiśikhāśreṇayo'smin śivānāṃ  
asrasrotasvajasrasrutibahalavasā vāsavise khananti

### [1.67](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.67)

(kha)  
pratidinamahināhāreṇa vināyakāṅkitaprīti  
śaśidhavalāsthikapālaṃ vapuriva raudraṃ śmaśānamadam

### [1.98](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2.1.98)

(ṭa)  
śāryyā| vacchaeḍ ! tadbhavaṃ, kimeti sāmovakhāse ? (ṭha)  
gaṅga | vāyasaḥ (ḍa) khalu navaraṅgāgamanasannaḍaḥ| pārvarayato jātuyāṃ silā| pañja ! tamapi ṇivattaṃ jedānaum  
samutsaṅgāmaṅge mātaryasyāṃ gatā vayam  
tasyāṃ tasyāṃ priyasrute ! mātā bhūyāstameva naḥ ||18||(ḍha)  
vṛddhā| sāsama| kahaṃ apacchimavayaṇaṃ (ṇa) puttaya ! ga  
kkha, tumaṃ ujjhia me pādā anado vahanti, tā iha evva  
tue saha viṭṭhissaṃ (20)  
cakṣu | utthāya | javāddaṇḍamapi catūre bhagavantaṃ dakṣiṇagokarṇa pradākṣiṇīkṛtya svāmaprādeśamanutiṣṭhāmi (ta)| ubho  
niṣkrāntau  
nāyakaḥ | dṛṣṭā vakṣaḥsthalamātmagatam | diṣṭyā siddhamabhiprepsitam anena pratarkitopanatena (tha) raktāṃśukayugalena  
praviśya  
kañcukī | idaṃ vāsoyugaṃ devyā mitrāvasujananya| kumārāya preṣitam, tadetat paridhattāṃ kumāraḥ  
nāyakaḥ | sādaram | upanaya  
kañcukī | upanayati  
nāyakaḥ | gṛhītvā ātmagatam| saphalībhūto me malayavatyāḥ pāṇigrahaḥ | prakāśam | kañcukin ! gamyatāṃ, madacanādabhivādanīyā devī  
kañcukī | yadājñāpayati kumāraḥ | iti niṣkrāntaḥ  
nāyakaḥ | vāsoyugamidaṃ raktaṃ prāpte kāle samāgatam  
mahatīṃ prītimādhatte parārthe dehamutsṛjataḥ

_First 68 of 128 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2)_

## See also: more in [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other)

- [Manmathavijaya (Venkataraghava) (Manmathavijaya (Veṅkaṭarāghava))](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.manmathavijaya-venkataraghava) — Sanskrit; partly digitised
- [Adbhutapanjara (Adbhutapañjara)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.adbhutapanjara) — Sanskrit; partly digitised
- [Madhavavilasa (Mādhavavilāsa)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.madhavavilasa) — Sanskrit; partly digitised
- [Subalavajratunda (Subālāvajratuṇḍa)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.subalavajratunda) — Sanskrit; partly digitised
- [Karnabharananataka (Karṇabharaṇanāṭaka)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.karnabharananataka) — Sanskrit; partly digitised

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.other.nagananda-2) · Pramāṇa
