Pramāṇa · Search · About · API

Prasannaraghava 6

Prasannarāghava 6

Language
Sanskrit

Contents

6.1

rāmaḥ—
saumitre, nanu sevyatāṃ tarutalaṃ caṇḍāṃśurujjṛmbhate
lakṣmaṇaḥ—
caṇḍāṃśorniśi kā kathā raghupate candro'yamunmīlati
rāmaḥ—
vatsaitadviditaṃ kathaṃ nu bhavatā
lakṣmaṇaḥ—
dhatte kuraṅgaṃ yataḥ
rāmaḥ—
kvāsi preyasi hā kuraṅganayane candrānane jānaki

6.2

(punarvilokya |) hanta | saṃtāpena pratārito'smi | kathamayaṃ gaganatalādhirohī rohiṇīhṛdayanandanaścandraḥ | (candraṃ prati |)
rajanikara karāste bāndhavāḥ kairavāṇāṃ
sakalabhuvanaceṣṭājāgarūkā jayanti
na kathayasi kathaṃ tatkutra sā jānakī me
tvamasi mṛgasahāyaḥ kiṃnu naktaṃcaro'si

6.3

lakṣmaṇaḥ—(svagatam |) kathamayamabhiṣaṅgata raṅgata ralī karotyāryamānasam | tadanyato nayāmi | (prakāśam |) ārya, ayamito vilokyatāṃ
capalacañcupuṭācāntaśītakaraśīkaraścakoraḥ
rāmaḥ—(cakoraṃ prati |)
tanme videhatanayāvadanaṃ nivedya
bhrātaścakora kuru māṃ caritārthavṛttim
pītā yadīyakamanīyakapolakāntiḥ
kāntāsakhena bhavatā śaśinaṃ vihāya

6.4

lakṣmaṇaḥ—ārya, iyamito vilokyatāṃ śaratkṛśā niśākarakiraṇānukāritaraṅgā taraṅgiṇī
rāmaḥ—(vilokya |)
kalolini tvamiva sāpi kuraṅganetrā
nūnaṃ kimapyanudinaṃ kṛśimānameti
etāvadasti bhavatīha nisargaśītā
sītā punarvahati kāmapi tāpamudrām

6.5

lakṣmaṇaḥ—ito vilokyatāmanidranīlanalinīvanavilīno'yamalinīnāthaḥ
rāmaḥ—(vilokya |) aye, ko'yaṃ vihaṅgaḥ
unmīlannayanāntakāntilaharīniṣpītayoḥ kevalādāmodādavadhāraṇīyavapuṣoḥ kāntāsakhena kṣaṇam
yatkarṇotpalayoḥ sthitena bhavatā kiṃcitsamudguñjitaṃ
bhrātastiṣṭhati kutra tatkathaya me kāntaṃ priyāyā mukham

6.6

lakṣmaṇaḥ—(sāśaṅkam |) apīmaṃ na vilokayedāryaḥ
rāmaḥ—(vilokya |) aye, ko'yaṃ vihaṅgaḥ
yo'yaṃ bahiḥ kalitakuṅkumareṇurāgamantastu saṃbhṛtadayaṃ hṛdayaṃ dadhānaḥ
pāretaraṅgiṇi muhuḥ karuṇaṃ raṭantīmālokate sahacarīṃ na tu saṃnidhatte

6.7

(vimṛśya |) nūnamayaṃ vallabhāvirahavidāritahṛdayo varākaścakravākaḥ
lakṣmaṇaḥ—aho pramādaḥ
rāmaḥ—nūnamayamekaḥ samaduḥkhatayā samānaśīlo me | athavā kuto'sya mama ca samānaśīlatā
ayamudayati candre viprayogaṃ priyāyāḥ
śrayati tapati sūrye saṅgamaṅgīkaroti
mama tu janakaputrīviprayuktasya yātaṃ
śatamadhikamapīdaṃ candrasūryodayānām

6.8

lakṣmaṇaḥ—ārya, iha tāvanmukulitakamalinīparisarānusāriṇi
kalahaṃse dīyatāṃ dṛṣṭiḥ
rāmaḥ—(vilokya |)
nijanakhaśikhālekhālaḍhasphuratkamalattanīṃ
niratamadhupaśreṇīgītāṃ calankalahaṃsakaḥ
akaruṇaśaśipreṅkhatpādaprahāravimūrcchitāmahaha nalinīṃ klāntaklāntāṃ muhurmuhurīkṣate

6.8.p1

(vimṛśya |) varamevaṃvidhānāmapi sahacarījanānukampayā komalaṃ ceto na tu
nisargakaṭhinasya rāmasya
lakṣmaṇaḥ—(svagatam |) kathamidānīmapyasya cetasi jānakīyamindrajālamunmīlati

6.8.p2

nepathye

6.8.p3

sakhe ratnaśekhara, cirāddṛśyase
lakṣmaṇaḥ—(ākarṇya |) kimetat

6.8.p4

punarnepathye

6.8.p5

vayasya campakāpīḍa, evametat | mayā hīyantaṃ samayamakhilamāyānidhermayanāmno dānavasya putrīṃ nijasahodarīṃ mandodarīmanuvartituṃ laṅkāyāṃ kṛtālayāccitrarūpanāmno dānavātsakalāmindrajālakalāmādadānena sthitam
lakṣmaṇaḥ—nūnamayaṃ kṛtakarṇakautukāmodaḥ kayorapi pathikayoḥ
saṃvādaḥ

6.8.p6

punarnepathye

6.8.p7

sakhe ratnaśekhara, tanme dhārayasi nijakalādarśanamiti

6.8.p8

punarnepathye

6.9

vayasya campakāpīḍa,
asurasuraniśācaroragāṇāmapi narakiṃnarasiddhacāraṇānām
sakalajanavilokanaikacitraṃ sphuṭamiha kasya vijṛmbhate caritram

6.10

athavā kimanyena | laṅkānubhūtameva nūtanaṃ kimapi sarasaramaṇīyaṃ caritamupadarśayāmi te
lakṣmaṇaḥ—ārya, ito'vadhāryatām | nanvidamayatnopanītaṃ prekṣaṇīyam
rāmaḥ—(anākarṇitakena |)
devī tvadīyamaṇinūpurajṛmbhamāṇakolāhalottaralahaṃsakulākulāsu
vaidehi lakṣmaṇapadāmbujalāñchitāsu
godāvarīpulinabhūmiṣu dehi dṛṣṭim

6.11

lakṣmaṇaḥ—kka punariha vaidehī, kva vā godāvarī
rāmaḥ—(vimṛśya |) kathaṃ pratārito'smi mativibhrameṇa | (vicintya |)
athavā kṛtārthīkṛto'smi | anena hi me
godāvarītīratapovaneṣu saumitrisītāparipūrṇapārśvaḥ
mudā nimeṣāniva yānyanaiṣaṃ dināni tānyeva punaḥ smṛtāni

6.12

(punaḥ sapratyāśam |) api nāma
tānyeva pakṣmaladṛśo vacanāmṛtāni
bhūyo'pi karṇaculukairahamāpibeyam
yairmāmadarśayadasau vikacapramodā
godāvarīkamalavīciviceṣṭitāni

6.13

tuha suhaa ukkhivantī taraṅgasiacāmaraṃ rahumiaṅka
dhavalakamalādapattaṃ dhārai golāṇaī sahattheṇa

6.14

rāmaḥ—(saharṣam |) aye, sa evāyaṃ priyatamāyāḥ samālāpaḥ
tathā hi
parimitakamanīyaḥ komalo vāgvilāsaḥ
sarasamadhurakākusvīkṛtā kāpi lekhā
dhvanirapi ca vipañcīpañcamasyānuvādī
śrutirapi kalakaṇṭhī kaṇṭhasaṃvādabhūmiḥ

6.14.p1

tatkutra punaḥ preyasī | (vilokya |) tatkathamayamadṛṣṭacandralekhaścandrālokaḥ

6.14.p2

tataḥ praviśati yathānirūpayiṣyamāṇā jānakī

6.15

rāmaḥ—(sasaṃbhramam |) prāpteyaṃ preyasī | (iti gantumicchati |)
lakṣmaṇaḥ—(rāmaṃ haste dhṛtvā |) alamiha saṃbhrameṇa | vidyādharopanītamindrajālakaṃ khalvetat
rāmaḥ—(nirvarṇya |) aye, ka eṣa saṃniveśaviśeṣaḥ | tathā hi
ekenālambiteyaṃ śithilabhujalatāśobhinā śākhiśākhā
hastenānyena cāyaṃ dinakarakiraṇaklāntakāntiḥ kapolaḥ
eṣa srasto nitambe lulati kucabharastyaktakāñcīkalāpe
netrotsaṅge ca bāṣpastabakanavakaṇaiḥ pakṣmalā pakṣmalekhā

6.16

nūnamiyamaśokaśākhiśākhāṃ sakhīmivāvalambya nidrāmupāyatā | tathā hi
āmīlannavanīlanīraratulāmālambate locanaṃ
śaithilyaṃ navamallikāsahacarairaṅgairapi svīkṛtam
(punarvimṛśya |) nūnamanayā hṛdayapramodadāyī ko'pi svapno dṛṣṭaḥ | tathā hi
ālāpādadharaḥ sphuratkalayati preṅkhatpravālopamāmānandaprabhavāśca bāṣpakaṇikā muktāśriyaṃ bibhrati

6.17

sītā—(unmīlya locane |) haṃddhi haddhi | aṇṇāriso me jīaloo golāṇaī | kahiṃ sā, ṇīluppalasāmalo kahiṃ rāmo, laṅkā kahiṃ,
kahiṃ vā haddhi rāmekajīvidā sīdā | (iti mūrcchati |)
rāmaḥ—ayi vasudhe,
yāṃ vai garbhe trijagadavalāratnabhūtāṃ dadhānā
labdhārthatvājjagati bhavatī ratnagarbhā babhūva
tāmutsaṅge tava vilulitāṃ vīkṣamāṇā ca sītāṃ
drāgdīrṇāsīnna kathamathavā devi sarvaṃsahāsi

6.18

tadenāmabhyarthayāmi tāvadasyāḥ samudbodhanāya | athavā kimabhyarthanayā
nijāmapi sutāṃ sītāṃ neyamudbodhayiṣyati
nije'pyapatye karuṇā kaṭhinaprakṛteḥ kutaḥ

6.19

tadenaṃ tāvadabhyarthayāmi
snigdhāśokadruma nijasakhīṃ tūrṇamudbodhayaināṃ
siktvā siktvā kisalayakarasraṃsinā sīkareṇa
etasyāḥ kiṃ nayanakamalasyandibhiḥ sāndrasāndrairbāṣpotpīḍairanudinamapi tvaṃ na siktālavālaḥ

6.19.p1

kathamanākarṇitakena pratyākhyātamena | aye, kṛtaghnatā palāśinaḥ
(vilokya |) kathaṃ prakṛtipriyaṃvadāyā me priyāyāḥ sakhījano'pi na kaścidiha

6.19.p2

praviśya

6.20

trijaṭā — jānaki, samāśvasihi samāśvasihi
sītā — (samāśvasya |) kahaṃ piasahī me tiaḍā
trijaṭā — sakhi, anayā te madhurayā mukharekhayā tarkayāmi yatkila
priyaṃ kimapi dṛṣṭavatī bhavatī
sītā — atthi dāṇiṃ hi mae siviṇaammi saaṃ golāṇaīe sahatthakalidataraṅgacāmaradhavalakamalāḍhavattāe paricarijjanto ajjautto diṭṭho
trijaṭā — tarhi vardhase | sukhasvapnaḥ khalvasau
sītā — keriso me rāmekkacittāe siviṇaammi vissāso
trijaṭā — tatkiṃ cintāsvapna iti saṃbhāvayasi | nahi | cintāsvapno'pi naivamacumbitāvagāhī bhavati
sītā — kiṃ uṇa acumbidam
trijaṭā — yanna saṃbhāvyate
sītā —
jaṃ ṇahu saṃbhāvīadi taṃ pi halā atthi attha loammi
jaṃ jīvai jaṇaasudā apuloantīvi rāmacandamuham

6.21

tā kiṃ imiṇā siviṇaeṇa jīvideṇa vā | uvekkhidahmi ajjauttteṇa
rāmaḥ—śāntaṃ pāpam | ayi priye, hṛdayasthitāpi me kathamajānatī vartase hṛdayavṛttim
sītā—ahavā kiṃti haramuuḍamiaṅke kalaṅkaṃ ārovaissam
jāṇāmi ajjautto ajjavi akalidauttanto me
rāmaḥ—priye, idānīmucitamanusaṃdadhāsi
sītā—(vimṛśya 1) kahaṃ
vāāleṇavi kahidā ṇādaṃ ṇāhassa ṇeuraraeṇa
ahavā vihivihurabalācettaṇavi mūattaṇaṃ pattam

6.21.p1

nepathye

6.21.p2

aye laṅkānivāsinaḥ, sāvadhānamavasthīyatām | nanvitaḥ
prākāramunnatamasīmabalo vilaṅghya
prāpto ruṣāruṇitadṛkkapivīra uccaiḥ

6.21.p3

ubhe ākarṇya trāsaṃ nāṭayataḥ

6.21.p4

punarnepathye

6.22

tatsanmukhaṃ pracalati svayamakṣanāmā
nanveṣa rākṣasapateḥ kupitaḥ kumāraḥ

6.23

sītā—kahaṃ uṇa saha mahīaleṇa vevadi vva asoavaṇam
trijaṭā—(vimṛśya |)
tuhinakaramayūkhairdīptakaṃdarpadarpastapanakulavadhūṭoṃ tvāmayaṃ muktalajjaḥ
ayamayamanunetuṃ rāmacandraikacittāmapi sa vipinavīthīmeti laṅkādhināthaḥ

6.23.p1

sītā trāsaṃ nāṭayati

6.23.p2

tataḥ praviśati rāvaṇaḥ

6.23.p3

sītā parāṅmukhī tiṣṭhati

6.24

rāvaṇaḥ—ayi jānaki,
kaṃdarpajvaravedanāparipatadbāṣpasrutikṣālitaṃ
svargaśrīkucakumbhakuṅkumarajasteyāparādhojjvalam
etattvāṃ suradantidantaśikharollekhāṅkavikhyāpitaprasphūrjaccaturantaviśvavijayaṃ vakṣaḥsthalaṃ yācate

6.25

sītā—(anākarṇitakena |) aṃvi ṇāma puṇovi rāmacandamuhacandaṃ
pulovaissam
trijaṭā—jānaki, evaṃ pralāpini laṅkeśvare karṇavidhānamapi tāvaddehi
rāmaḥ—sādhu trijaṭe, pralāpa ityuktavatyasi
rāvaṇaḥ—
yatsaṃtuṣṭavataḥ purā purabhidaśchandotsavacchedino
na krodhādanamannavoddhataśiraḥśreṇau namantyāmapi
etattaddaśamaṃ śiro mama namannatpādapāthojayoravyājaṃ mithilendraputri bhavatīṃ premāturaṃ yācate

6.26

sītā—(saṃskṛtamāśritya |)
nije pāṇau kṛtvā kamaḷalatikābālamukulaṃ
yayoścakre guñjanmadupamavataṃsaṃ raghupatiḥ
apīmau karṇau me vacanamidamākarṇya na kathaṃ
viśīrṇau yuktaṃ vā caritamidamantaḥ kuṭilayoḥ

6.27

rāvaṇaḥ—ayi jānaki, avalokanamātreṇāpi tāvanmāṃ saṃbhāvaya
sītā—api niśācara, etāvatprārthanābhaṅgalāvavātkathaṃ rāghavādapi
na bibheṣi
rāvaṇaḥ—aye, ka eṣa rāghavo nāma yaṃ kila jano rāma iti jalpati | (vihasya |)
kāmaḥ kiyānasilatānihitaikabāhukrīḍārditatribhuvanasya daśānanasya
rāmastu kevalamayaṃ sumukhi tvadarthe
māṃ hanti hanta na cirānni Camusśitaiḥ śaraughaiḥ

6.28

sītā—satyametat
rāvaṇaḥ—(svagatam |) kathamanyadeva kimapyuktavānasmi | (tadeva viparītaṃ paṭhitvā |) ayi jānaki, tāvanmāṃ jīvaya nayanāmṛtena
sītā—tadā tvāmapi laṅkeśa, vilokayiṣyati jānakī
rāvaṇaḥ—(sapratyāśam |) tatkathaya samayam | ayaṃ hi
mandodarīmapi vimuñcati rājyametadapyunmadaṃ tava padābjatale karoti
kiṃ jalpitena bahunā sumukhi tvadarthe
khānyacchinattyapi śirāṃsi punardaśāsyaḥ

6.28.p1

sītā—api khadyotabhāsāpi samunmīlati padminī
rāvaṇaḥ—(sakrodham |) āḥ pāpe, yāvatkila tapanakhadyotayostāvadevāntaraṃ rāmarāvaṇayoḥ | yadiyaṃ hanyase | (iti khaḍgamutpāṭayati |)
rāmaḥ—
hā jānaki tvamadhunāsi kathaṃ bhavitrī

6.28.p2

savicikitsam

6.28.p3

dhigdaivataṃ tava sudāruṇa eṣa pākaḥ

6.28.p4

sakrodham

6.28.p5

āḥ pāpa rākṣasakulādhama saṃhṛto'si

6.28.p6

sasaṃbhramam

6.29

he vatsa lakṣmaṇa dhanurdhanureṣa kālaḥ

6.30

lakṣmaṇaḥ—ārya, kimidamaindrajālikavilokanādalīkameva saṃbhramyate
rāvaṇaḥ—ayi jānaki, ayamasāvudīrṇakarālakaravālaḥ kālabhujaṅgaḥ
tadidānīmapi daśakaṇṭhabhujāśleṣabheṣajamanujānīhi
sītā—
virama virama rakṣaḥ kiṃ mudhā jalpitena
spṛśati nahi madīyaṃ kaṇṭhasīmānamanyaḥ
raghupatibhujadaṇḍādutpalaśyāmakānterdaśamukha bhavadīyānniṣkṛpādvā kṛpāṇāt

6.31

rāvaṇaḥ—kimataḥ paraṃ kālakṣepeṇa | tadahamidānīmasyāḥ kaṇṭharudhireṇa kālikāmarcayāmi | (iti khaṅgadhārāṃ parāmṛśati |)
rāmaḥ—ahaha
vidhirakaruṇaḥ sphītaṃsphītaṃ tamaḥ parijṛmbhate
jaladhisalile magnaṃ viśvaṃ yugaṃ parivartate
kuvalayadalasraksaṃśleṣotsavaikapade padaṃ
yadayamadayaḥ sītākaṇṭhe karoti kṛpāṇakaḥ

6.32

(punarvibhāvya |) hanta bhoḥ,
cāndrīṃ lekhāṃ daśati daśanairdāruṇaḥ saiṃhikeyo
navyāṃ vallīṃ davadahanakaścāndanīṃ dandahīti
apyunmattaḥ kuvalayamayīṃ mālikāmānunīte
mūlādunmūlayati nalinīṃ duṣṭahastī kareṇa

6.33

sītā—
candrahāsa hara me paritāpaṃ rāmacandravirahānalajātam
tvaṃ hi kāntijitamauktikacūrṇaṃ dhārayā vahasi śītalasambhaḥ

6.34

rāvaṇaḥ—kaḥ ko'tra bhoḥ | satvaraṃ mama kare kapālapātramarpyatāṃ
yenāsyāḥ kaṇṭharudhiraṃ pratīcchāmi | (ityaśokaviṭapāntarāle hastaṃ prasārya |)
kathaṃ nyastameva kenāpi mama karatale kapālam | (vilokya | sacamatkāram |)
aye, na kapālametat | kiṃ tvaśastracchinnaṃ śira eva kasyāpi
(vimṛśya |) kasya punaridam | nūnamakṣakumārasya | (iti mūrcchitaḥ patati |)
trijaṭā—ayi laṅkeśvara, samāśvasihi samāśvasihi
rāvaṇaḥ—(samāśvasya |) nūnamidaṃ tasya duṣṭakapervijṛmbhitam
tena tameva tāvadagrataḥ pātayāmi | (iti niṣkrāntaḥ |)
rāmalakṣmaṇau—(saharṣam |) aho saṃvidhānavaidagdhī
trijaṭā—(sītāmāliṅgya |) sakhi, puṇyena jīvitāsi
sītā—apuṇṇeṇeti bhaṇijja
trijaṭā—kathamiva
sītā—kahaṃ uṇa taṃ apuṇṇaṃ hoi jaṃ kira rāmacandavirahatāvaṇṇivvāpaṇīe candahāsadhārāe uvekkhidamhi | tā kiṃ imiṇā jīvideṇa | iha dārusaṃcaammi aggiṃ pajjālehi jattha imāī aṅgāī
sīalaammi
trijaṭā—śāntaṃ pāpam | nanvacirādeva nijāṅgakānāṃ
himakarakiraṇakarambitamarakatamayapīnapaṭṭakapratime
malayajaparāga rajasi rāmorasi tāpamapaharasi

6.35

sītā—halā, kiṃ imiṇā alīajappideṇa | savvaṃ jevva
aṇalapaveseṇa vivasidamhi | tā uvaṇehi me aṅgālakhaṇḍaam
rāmaḥ—hanta bhoḥ, kathamapi śārdūlamukhānmuktāyāḥ punarapi śabaravāgurāmavatīrṇāyāḥ kuraṅgavadhvā bhaṅgīmaṅgīkṛtavatī jānakī
trijaṭā—(nirgatya praviśya ca |) asulabhānalo'yaṃ pradeśaḥ
rāmaḥ—(saharṣam |) trijaṭe, diṣṭyā rakṣitastvayā rāmaḥ
sītā—(saṃskṛtamāśritya | aśokaṃ prati |)
kuru sakaruṇaṃ cetaḥ śrīmannaśokavanaspate
dahanakaṇikāmekāṃ tāvanmama prakaṭīkuru
nanu virahiṇāṃ saṃtāpāya sphuṭīkurute bhavānnavakisalayaśreṇīvyājātkṛśānuśikhāvalim

6.36

(vilokya | saharṣam |) ham̐lā, pekkha pekkha | ṇivaḍidaṃ dāva imassa siṃharādo aṅgālakhaṇḍaam | (ityupasṛtya grahitumicchati |)
rāmaḥ—
aye kathamaśoko'pi mamāyaṃ śokattāṃ gataḥ
lakṣmaṇaḥ—ārya, anupapannamidaṃ yatkila taruśikha ramaṅgārakhaṇḍakamudgirati
rāmaḥ—
kiṃ na saṃpādayedūtsa rāmasya vidhivaidhurī

6.36.p1

sītāṅgārakhaṇḍaṃ hastenādatte

6.36.p2

rāmaḥ—
anala nalinakomale kare'syāḥ
sphuradaruṇotpalakuḍmalopamaḥ syāḥ

6.36.p3

vimṛśya

6.37

caritamucitamasti vā kutaste
nanu bhuvane vidito'si kṛṣṇavartmā

6.38

sītā—(haste gṛhītvā | saviṣādam |) kaṃhaṃ maha apuṣṇeṇa aggīvisīalo saṃvṛtto | (nipuṇaṃ nirūpya | sacamatkāram |) aye, aṅgālakhaṇḍaaṃ ṇa
hu edaṃ | avi uṇa pammarāaraaṇakhaṇḍaam
trijaṭā—aye, puṇyavatāmagnireva ratnaṃ bhavatīti pravādaḥ satya eva
saṃvṛttaḥ
sītā—(punarvilokya |) kaṃhaṃ sā imā raaṇamuddiā | (punaḥ saṃskṛtamāśritya | mudrikāṃ prati |)
yā śaiśavāvadhi manoramarāmacandrahastāṅgulipraṇayinī subhagā suvṛttā
anyeva sā janakarājasutā kathaṃ nu
laṅkāmupāgatavatī maṇimudrikeyam

6.38.p1

(punaḥ sādaram | karāṅgulikisalayena lālayantī |) ae raaṇaṅgulīa, avidāva kusalaṃ salakkhaṇāṇaṃ rāmacandacalaṇāṇaṃ

6.38.p2

paṭākṣepeṇa praviśya

6.39

hanūmān—kuśalaṃ devi, kuśalam
sītā—1amiamuha, ko si tumam
hanūmān—
tārāpateranucaro raghunandanasya
dūtaḥ suto'smi marutaḥ prathito hanūmān
tvāṃ hantumudyatavato daśakaṃdharasya
nyastaṃ kare nibhṛtamakṣaśiro mayaiva

6.40

rāmaḥ—aho, kathamidaṃ hanūmannāmadheyasya mahābandhavasya vilasitametat
lakṣmaṇaḥ—aho, sacamatkāratā saṃvidhānasya
sītā—2ai bhaddamuha, ko uṇa imo tārāvaī
hanūmān—
yo vālinaḥ śauryanidheramitraṃ trailokyabandhostapanasya sūnuḥ
rāmasya pādābjatalābhivartī sugrīvanāmā kapicakravartī

6.41

sītā—3keṇam̐ uṇa naravāṇarāṇaṃ erisaṃ sakhittaṇaṃ ṇimmidam
hanūmān—rāmabāṇenaiva
vāline visṛjatā dhanuraṅgaṃ nākalokalalanākucakeliḥ
tārayā samamadīyata cāsmai vānarendrapadavīmaṇimauliḥ

6.42

sītā—4kam̐hehi dāva | avi ṇāma mae mandabhāiṇīe kide dubbalo
dāṇiṃ kiṃpi raghuṇāho
hanūmān—kimapīti kimucyate | idānīṃ hi
bahulapakṣaśaśīva dine dine raghupatiḥ kṛśatāmupayāti saḥ
sītā—heddhi haddhi
hanūmān—
kuvalayapratimadyutirasya tu pravikasatyanubhāvavaśaṃvadā

6.43

sītā—doṃṇīṃ kimapi ujjīvidahmi
hanūmān—ayi devi, ākarṇaya tāvadyatsaṃdiṣṭaṃ devena devyāḥ
himāṃśuścaṇḍāṃśurnavajaladharo dāvadahanaḥ
saridvīcīvātaḥ kupitaphaṇiniśvāsapavanaḥ
navā mallī bhallīkuvalayavanaṃ kuntagahanaṃ
mama tvadviśleṣātsumukhi viparītaṃ jagadidam

6.44

api ca
kasyākhyāya vyatikaramimaṃ muktaduḥkho bhaveyaṃ
ko jānīte nibhṛtamubhayorāvayoḥ snehasāram
jānātyekaṃ śaśadharamukhi prematattvaṃ mano me
tvāmevaitacciramanugataṃ tatpriye kiṃ karomi

6.44.p1

sītā lajjate

6.45

trijaṭā—sakhi, tvamapi raghupateḥ kimapi saṃdeśaṃ pratyabhijñānaṃ ca
samarpaya
sītā—im̐mo me paḍisaṃdeso
bahalagalantaṇaaṇajalaṇijjharapajjāulāvi maha diṭṭhī
tuha suhaa vaaṇasasaharalāvaṇṇarasaṃ pipāsedi

6.46

( cūḍāratnamākṛṣya hanūmataḥ kare samarpayantī |) ai cūḍāraaṇa,
vicchālaa ṇiamaṅgaṃ raaṇīaradiṭṭhipaṃsupaṃsuliam
rahuvaipaaṇimmalaṇaharaaṇīarajohṇanīraṇiarammi

6.47

hanūmān—devi, anujānīhi | tvarayati māṃ rāmacandracaraṇadarśanotkaṇṭhā
sītā—(sabāṣpagadgadam |) ai akāraṇasiṇiddha, paḍigade tumha puṇovi ko maha kahissadi raghuṇāhassa pauttim
hanūmān—ayi devi, diṣṭyā smārito'smi | nanvidaṃ te saṃdiṣṭaṃ
devena devyāḥ
mā tāmya tāmarasapatraviśālanetre
vikhyāpyate punarapi tvayi madpravṛttiḥ
saumitrikārmukaguṇadhvanibhirgabhīrai -
staiḥ kiṃ ca rākṣasavadhūruditairadhīraiḥ

6.47.p1

nepathye

6.48

hatvā kathaṃcidapi rājakumāramakṣaṃ
re vānarāpasada kutra palāyito'si
tvāṃ hantumicchati daśānanaśāsanena
darpoddhato dhṛtadhanurnanu meghanādaḥ

6.48.p1

hanūmān—devi, kṛtakāryo'smi | tadalamataḥparamātmāpalāpena | tadidaṃ praṇamyase āpṛcchase ca
sītā—ae pavaṇaṇandaṇa, aṇāāseṇa imaṃ duṇṇisāarasāaraṃ
adikkamehi
hanūmān—ayaṃ mūrdhni gṛhīto devyāḥ prasādaḥ | (iti niṣkrāntaḥ |)
sītā—ham̐lā tiaḍe, khearī bhavia pekkha dāva imassa uttantam
trijaṭā—tathā | (iti niṣkrāntā |)

6.48.p2

nepathye

6.48.p3

bāṇaughānekavīraḥ kalayati ca ruṣā meghanādena muktān

6.48.p4

sarve harṣaṃ nāṭayanti

6.48.p5

punarnepathye

6.48.p6

baddho'yaṃ rākṣasena jvaladanalaśikhādīptapucchaḥ kṛtaśca

6.48.p7

sarve viṣādaṃ nāṭayanti

6.48.p8

punarnepathye

6.48.p9

krāmannaṭṭālikānāmupari kṛtapado dandahītyeṣa laṅkāṃ

6.48.p10

sarve harṣaviṣādau nāṭayanti

6.48.p11

punarnepathye

6.49

akrānto'yaṃ payodheḥ payasi śamayati svāṅgasaṅgaṃ kṛśānum

6.49.p1

sarve harṣaṃ nāṭayanti

6.49.p2

punarnepathye

6.50

aho āścaryamāścaryam
velādrerasya helākramaṇapariṇatastuṅgamākramya śṛṅgaṃ
mauliṃ pūrvācalasya dyumaṇiriva nabho laṅghayatyamburāśim
vegaprodhūtavātapratihatasalilonmuktagambhīragarbhavyaktībhūttoragendrastutiśatavikasatkīrtihāro hanūmān

6.50.p1

sītā—(nepathyābhimukhamavalokya |) haṃlā tiaḍe, avatiṇṇāsi mahīalam | tā piavaṃdāe tuha āliṅgemi aṅgāiṃ | (iti niṣkrāntā |)
rāmaḥ—priye, māmapi pratīkṣasva
lakṣmaṇaḥ—ārya, kimidaṃ laṅkāvṛttāntānusāriṇi vidyādharapraṇīte
mahendrajāle punaḥ saṃbhramyate
rāmaḥ—tarhi diṣṭyāsmābhirnijavikramakathāparāṅmukhasyāpi hanūmataścaritarahasyamākalitam

6.50.p2

nepathye

6.51

aye raghunātha, ayamasau
darpoddhataṃ dadhimukhaṃ tarasā nipīḍya
pītvā ciraṃ madhuvane svarasaṃ madhūni
draṣṭuṃ sameti bhavataḥ padapadmalīlāṃ
nīlāṅgadaprabhṛtibhiḥ sahito hanūmān

6.51.p1

rāmaḥ—vatsa, ākarṇitam | tadāgaccha | kṛtakāryaṃ hanūmantaṃ pratyudgacchāvaḥ

6.51.p2

iti niṣkrāntāḥ sarve

6.51.p3

iti ṣaṣṭho'ṅkaḥ

6.51.p4

tataḥ praviśati pulastyaśiṣyaḥ

6.51.p5

pulastyaśiṣyaḥ- (parito vilokya |) aparīśīlitasaṃniveśo'smi
tatkathaṃ pṛcchāmi tasya bhavanam | (punarvilokya |) kathamayaṃ laṅkeśvaramahāmantriṇo mālyavataḥ paricārakaḥ karālakaḥ | (uccaiḥ |) sakhe karālaka,
ita itaḥ

6.51.p6

praviśya

Linked texts (3)