<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.86 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Drama (rūpaka)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays) › [Abhijñānaśākuntala](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala) › [Abhijnanashakuntalatika](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta) › 10.5.86

# The Recognition of Śakuntalā 10.5.86

Abhijñānaśakuntalaṭīkā 10.5.86

- **Language:** Sanskrit

### [10.5.86](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.86)

saṃcinoti karoti| “tapaścāndrāyaṇādau syāddharme lokottare'pi ca” iti viśvaḥ | cāraṇānāṃ dvandvaṃ strīpuruṣayugalam | “strīpuṃsau mithunaṃ dvandvam” ityamaraḥ | tena gīta iti viśeṣaṇamanuvādyam | cāraṇalakṣaṇaṃ ratnākare— “kiṃkiṇīvādyavedī ca vṛto vikaṭanartakaiḥ | marmajñaḥ sarvarāgeṣu caturaścāraṇo mataḥ” iti | kevalaṃ rājaparvo muniriti śabdaḥ | rājarṣirityarthaḥ | yāṃ svargaṃ spṛśati | “dyauḥ svargasuravartmanoḥ” iti viśvaḥ | śleṣo vyatirekaśca | balabhitsakhaḥ | anena vakṣyamāṇavighnāpasāraṇakṣamatvaṃ dhvanyate | naitaditi | udadhiśyāmasīmāmityukta ekadeśe'pi tatsaṃbhavātkṛtsnāmityuktam | nagarapedenātyantadairghyaṃ dhvanitam | parigho'rgalaḥ | “parigho yogabhede'stre mudgare 'rgalaghātayoḥ” iti viśvaḥ | tadvatprāṃśū dīrghau bāhū yasya saḥ| anena bhujasahāyena sarve śatravo hatā iti kāraṇe vaktavye samastorvījayalakṣaṇaṃ kāryamevoktamiti paryāyoktālaṃkāraḥ | surayuvataya iti yuvatigrahaṇaṃ tāsāmatibhīrutvāddūndīduḥkhādyanubhavātstrītvena yuddhābhimānādyabhāvācca | prathamasya dhanuṣo grahaṇādasyaiva prādhānyaṃ dyotyate | paurahūte ca vajra iti paścādupadeśādvrauṇatvaṃ dhvanyate | āśaṃsanta iti “śasi icchāyām” ityasyedito rūpam | “śaṃsa stutihiṃsanayoḥ” ityasya tu śaṃsatīti | tathāsāveva raghau—“ityāśaśaṃse karaṇairabāhyaiḥ” iti | vṛttyanuprāsaḥ samuccayālaṃkāraḥ | vajradhanuṣordvayyoḥ samuccitatvāt | naitaccitramityarthaṃ pratyuttarārdhavākyārthasya hiśabdena hetutvopādānātkāvyaliṅgamapamā ca | ubhayormandākrāntāvrṛttam | ābhyāṃ yuddhavīro dhvanyate |

- [Previous: 10.5.85](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.85)
- [Next: 10.5.87](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.87)
- [Up: 10.5](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5)

## Linked texts (1)

- [Abhijñānaśākuntala](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala.2.15) — Kālidāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.86](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala!raghava-bhatta.10.5.86) · Pramāṇa
