Pramāṇa · Search · About · API

Karpuramanjari 4

Karpūramañjarī 4

Language
Śaurasenī Prakrit

Contents

4.1

rājā—( tāmanusandhāya | )
dūre kijjadu caṃpaassa kaliā kajjaṃ haliddīya kiṃ
ollolāha tti kaṃcaṇeṇa gaṇaṇā kā ṇāma jacceṇa vi
lāvaṇṇassa ṇauggadiṃdumahuracchāyassa tissā puro
paccaggehi vi kesarassa kusumukkerehi kiṃ kāraṇaṃ

4.2

avi a,—
maragaamaṇigucchā hāralaṭṭhi vva tārā
bhamarakavaliaṃtā mālaīmālia vva
rahasavaliakaṃṭhaṃ tīa diṭṭhī valaṃṭṭhā
sayaṇapahuṇiviṭṭhā māṇasaṃ me paiṭṭhā

4.3

vidūṣakaḥ—bho vaassa ! kiṃ tumaṃ bhajjājido peikha kiṃ pi kiṃ pi
kurukurāaṃto ciṭṭhasi ?
rājā—vaassa ! piaṃ suviṇaaṃ diṭṭhaṃ | taṃ aṇusaṃdhāmi
vidūṣakaḥ—tā kīdisaṃ taṃ kadhedu piavaasso
rājā—
āṇe paṃkaruhāṇaṇā suviṇae maṃ khelisaṅgāgadaṃ
kaṃdoheṇa taḍatti tāḍidumaṇā hatthaṃtare saṃṭhidā
tā phoḍeṇa mae vi jhatti gahidā diṭṭhaṃ gharillaṃcale
taṃ mottūṇa gadaṃ ca tīa sahasā ṇaṭṭhā khu ṇiddā vi me

4.4

vidūṣakaḥ—(svagatam|) bhodu evaṃ dāva | (prakāśam|) bho
vaassa ! ajja gae vi suviṇaaṃ diṭṭhaṃ
rājā—(sapralāpam|) tā kahijjadu kīdisaṃ taṃ suviṇaaṃ
vidūṣakaḥ-ajja ! jāṇe suviṇae surasarisotte sutto mhi
rājā-tado tado ?
vidūṣakaḥ-tā harasirovari diṇṇalīlāvaāe gaṃgāe pakkhālido
mhe toeṇa
rājā-tado tado ?
vidūṣakaḥ-tado saraasamaavarisiṇā jalahareṇa jahicchaṃ pīḍho mhi
rājā-acchariaṃ acchariaṃ, tado tado ?
vidūṣakaḥ-tado cittāṇakvattagade bhaavadi mattaṃḍe taṃbavaṣṇīṇadīsaṃgame samuddṃ gado so mahāmeho | jāṇe ahaṃ pi tassa gabbhaṭṭhido
gacchāmi
rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado so tahi thūlajalaviṃdūhiṃ varisiduṃ paaṭṭo| ahaṃ
ca raaṇāarasuttihiṃ muttāsuttināmadheāhiṃ saṃpuḍaṃ samuppeḍia jalaviṃdūhi samaṃ pīdo mhi| tāṇa ca dasamāsappamāṇaṃ mottāhalaṃ bhavia
gabbhe saṭhido
rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—
tado caussaṭṭisu suttisu ṭṭhido ghaṇaṃviṃdū jidavaṃsaroaṇo
suvattulaṃ ṇiccalamacchamujjalaṃ kameṇa patto ṇavamottiattaṇaṃ

4.5

rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado so haṃ attāṇa tāṇaṃ suttīṇaṃ gabbhagadaṃ muttāhalattaṇeṇa maṇṇemi
rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado pariṇadikāle samudrāo kaḍḍidāo tāo suttio
tāḍidāo a | ahaṃ cadussaṭṭimuttāhalattaṇaṃ gado ṭhido | kīdo ca
ekkeṇa seṭṭhiṇā suvaṇṇalakkhaṃ deia
rājā—aho vicittadā suviṇaassa | tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado teṇa āṇia veaḍiaṃ viddhāvidā mottiā
mama vi īsīsīsi veaṇā samuppaṇṇā
rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado,—
teṇaṃ ca muttāhalamaṃḍaleṇaṃ ekkekadāre dasamāsieṇaṃ
ekkāvalī laṭṭhikameṇa gucchā sā saṃṭhidā koṭisuvaṇṇamullā

4.6

rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado taṃ karaṃḍiāe kadua sāaradatto ṇāma vāṇio
gado paṃcālāhivassa sirivajjāuhassa ṇaaraṃ kaṇaṇaujjaṃ ṇāma | tahiṃ
ca sā vikiṇīdā koḍīe suvaṇṇassa
rājā—tado tado ?
vidūṣakaḥ—tado a,—
daṭṭūṇa thoratthaṇatuṃgimāṇaṃ ekāvalīe taha caṃgimāṇaṃ
sā teṇa diṇṇā daiāi kaṃṭhe rajjaṃti cheā samasaṃgamammi

4.9

avi a,—
ṇahabahalidajoṇhāṇibbhare rattimajjhe
kusumasarapahārattāsasaṃmīlidāṇaṃ
vidūṣakaḥ—bho, devīgade paṇaappakhḍhe vi pemme kiṃ ṇu kappūramaṃjariṃ savvaṃgavitthārialoaṇo piaṃto via ¹paloesi ? kiṃ tatto
parihīamāṇaguṇā devī ?
rājā—mā evaṃ bhaṇa,—
kīe vi saṃghaḍadi kassa vi pemmagaṃṭhī
emea ittha ṇa hu kāraṇamatthi rūaṃ
caṃgattaṇaṃ puṇu mahijjadi jaṃ tahiṃ pi
taṃ dijjae pisuṇaloamuhesu muddā

4.11

vidūṣakaḥ—bho vaassa ! kiṃ puṇa edaṃ pemmaṃ pemmaṃ ti bhaṇaṃti ?
rājā—
jāṇaṃ sahāapasaraṃtasaloladiṭṭhīperaṃtaluṃṭhiamaṇāṇa paroppareṇa
vaḍḍhaṃtavammahaviiṇṇarasappasāro
tāṇaṃ pathāsai lahū vi sa 'cittameo

4.12

avi a,—
aṃto ṇiviṭṭhamaṇavibbhamaḍaṃvaro jo
so bhaṇṇae maaṇamaṃḍaṇamettha pemmaṃ
dullakkhaaṃ pi paḍaṭei jaṇo jaammi
taṃ jāṇimo suvahulaṃ maaṇeṃdajālaṃ

4.15

- vidūṣakaḥ- kiṃ ca, jadi cittagadaṃ pemmaṃ aṇurāaṃ uppādedi, ta
kiṃ kijjadi maṃḍaṇāḍaṃvaraviḍaṃbaṇāe ?
jāṇe sirīa jai kijjadi ko vi 'bhedo
māṇikkabhūsaṇaṇiaṃsaṇakuṃkumehiṃ

4.16

avi a,kiṃ loaṇehiṃ taralehiṃ kimāṇaṇeṇa
caṃdovameṇa 'sihiṇehiṃ kimuṇṇaehiṃ
tā kiṃ pi aṇṇamiha bhūvalae ṇimittaṃ
jeṇaṃgaṇāu hiaāhi ṇa osaraṃti

4.19

vidūṣakaḥ-evaṃ ṇedaṃ | kiṃ puṇa aṇṇaṃ pi me kadhesu, jaṃ kumārattaṇe māṇusassa ṇaṃ maṇojjaṃ tassa vi tāruṇṇaeṇa kiṃ pi caṃgattaṇaṃ caṃḍadi
tathā a,–
aṃgaṃ lāvaṇṇapuṇṇaṃ savaṇaparisare loaṇe phoratāre
vacchaṃ thoratthaṇillaṃ tivalivalaiaṃ muṭṭigejjhaṃ ca majjhaṃ
cakkārāśe ṇiaṃbo taruṇimasamae kiṃ ṇu aṇṇeṇa kajjaṃ
paṃcehiṃ cea bālā maaṇajaamahāvejaaṃtīu hoṃti

4.19.p1

nepathye

4.20

sahi kuraṃgie! imiṇā sisirovaāreṇa ṇaliṇi vva kāmaṃ ^3kilissāmi
visa vva visakaṃdalī visahara vva hāracchaḍā
vaassasiva attaṇo kiradi tālaviṃtāṇilo
tahā a karaṇiggaaṃ jalai jaṃtadhārājalaṃ
ṇa caṃdaṇamahosahaṃ harai dehadāhaṃ ca me

4.20.p1

vidūṣakaḥ-sudaṃ piavaasseṇa | bhariā kaṇṇā pīusagaṃḍūseṇa
tā kiṃ ajja vi uvekkhīadi ghaṇaghammeṇa kimmaṃtī muṇāliā, gāḍhakaḍhiadūsaheṇa salileṇa siṃcijjatī kelikuṃkumapeñcaliā chammāsiamuttiāṇaṃ taḍitti phuḍaṃtī ekāvalī, gaṃṭhivaṇṇakeāriā lḍijaṃtī
gaṃdhehariṇaehiṃ | tā saccaṃ suviṇaaṃ te saṃpaṇṇaṃ | ehi, pavisamha
ulmijjadu maaraddhaapaḍāaṃ | paaṭṭadu kaṃṇṇakuharammi paṃcamahuṃkārāṇāṃ
riṃcholī | thakkaṃtu bāhappavāhā | maṃtharijjaṃtu ṇīsāsappasarā | lahadu
lāvaṇṇaṃ puṇaṇṇavabhāvaṃ | tā ehi | khaḍakkiāduāreṇa pavisamha
( iti siḍakikodghāṭanaṃ nāṭayanti, tataḥ praviśati nāyikā kuraṅgikā ca |)
nāyikā-( sasādhvasa svagatam |) ammo, kiṃ eso sahasā gaaṇaṃgaṇādo avaiṇṇo puṇṇimāhariṇako ? ki vā tuṭṭeṇa ṇīlakaṃṭeṇa ṇiadehaṃ laṃbhido maṇohao ? kiṃ vā hiaassa dujjaṇo ṇaaṇāṇa sajjaṇo
maṃ saṃbhāvedi ? (prakāśam |) sahi kuraṃgie ! idaṃ iṃdajālaṃ via
pekkhāmi
vidūṣakaḥ—( rājānaṃ haste gṛhītvā | ) bhodi ! saccaṃ iṃdajālaṃ saṃpaṇṇaṃ

4.20.p2

nāyikā lajjate

4.20.p3

kuraṅgikā—sahi kappūramaṃjari ! abbhuṭṭhāṇeṇa saṃbhāvehi bhaṭṭāraaṃ

4.20.p4

nāyikā utthātumicchati

4.21

rājā—( haste gṛhītvā |)
uṭṭhiūṇa thaṇabhārabhaṃguraṃ mā miaṃkamuhi ! bhaṃja majjhaaṃ
tujjha iṃdisaṇivesadaṃsaṇe loaṇāṇa maaṇo pasīdadu

4.22

avi a,—
jissā puro heradi ṇo hariālalacchī
rosāṇiaṃ ṇa kaṇaaṃ ṇa a caṃpaāīṃ
tāhaṃ suvaṇṇakusumehiṃ viloaṇāiṃ
accemi jehiṃ hariṇacchi ! tumaṃ si diṭṭhā

4.22.p1

vidūṣakaḥ—gabbhagaharavāseṇa seasalilasittagattā saṃbhūdā tattabhodī
kappūramaṃjarī| tā imaṃ sicaaṃcaleṇa vijjissaṃ dāva| (tathā kurvan|) hā
hā, kahaṃ celillapavaṇeṇa ṇivvāṇo padīvo| (vicintya svagatam|) bhodu,
līlaujjāṇaṃ jjeva gacchamha| (prakāśam|) bho, aṃdhaāraṇacidaṃ vahnidi
tā ṇikkamamha suraṃgāmāheṇa jjeva pamadujjāṇaṃ dāva

4.22.p2

sarve niṣkramaṇaṃ nāṭayanti

4.23

rājā—(karpūramañjarīṃ kare dhṛtvā|)
majjha hatthaṭhidapāṇipallavā īsi saṃcaraṇaceṃcurā bhava
jaṃ cirāa kalahaṃsamaṃḍalī bhodu keligamaṇammi dūhayā

4.23.p1

sparśasukhamabhinīya

4.24

je ṇayassa tausassa phaṃṭaā je kadaṃbakusumassa kesarā
ajja tujjha karaphaṃsasakiraṇo te havaṃtu maha agaṇijjidā

4.24.p1

nepathye

4.25

vaitālikaḥ—suhaṇibaṃdhaṇo bhodu devassa caṃdujjoo
bhūgole timirāṇuvaṃdhamaliṇe bhūmīhare vva ṭṭhide
saṃjādā ṇavabhujjapiṃjaramuhī joṇhāiṃ puvvā disā
muṃcaṃto mucukuṃdakesarasihāsohāṇukāre kare
caṃdo ekkakalākrameṇa a gado saṃpuṇṇavibbattaṇaṃ

4.26

avi a,—
akuṃkumamacaṃdaṇaṃ dasadisāvahūmaṃḍaṇaṃ
akaṃkaṇamakuṃḍalaṃ bhuvaṇamaṃḍalībhūsaṇaṃ
asosaṇamamohaṇaṃ maaralaṃchaṇassāuhaṃ
miaṃkakiraṇāvalī ṇahaalammi puṃjijjadi

4.26.p1

vidūṣakaḥ—bho, esā kaṃcaṇacaṃḍeṇa vaṇṇidā cadujjoalacchī| tā
saṃpadaṃ māṇikkacaṃḍassāvasaro

4.26.p2

nepathye

4.27

dvitīyo vaitālikaḥ—
ḍajjhaṃtāgurudhūvavaṭṭivalaā dijjaṃtadīvujjalā
laṃbijjatavicittamottialadā mujjhaṃtapārāvaā
sajjijjaṃtamaṇojjakelisaaṇā japattadūhasaā
sejucchaṃgavalattamāṇiṇijaṇā vahnaṃti līlāharā

4.28

vidūṣaka—
bho, [eṣā] kāñcanacaṇḍena varṇitā candroddyotanlakṣmīḥ| tatsāmprataṃ māṇikyacaṇḍasyāvasaraḥ
dvitīyo cetālika—
dahyamānāguru dhūpavartikalikā dīyamānadīpojjvalā
lambyamānavicitramauktiklatā mudhyamānapārāvatā
sajjīkriyamāṇamanojñakeliśayanā jaḍapaṅktīgatā
śayyotsaṅgavalanmāninījanā vahanta līlāgṛhā
avi a,—
deṃtā kappūrapūracchuraṇamiva disāsuṃdarīṇaṃ muhesuṃ
laṇhaṃ joṇhaṃ kiraṃtā bhuaṇajaṇamaṇāṇaṃdaṇaṃ caṃdaṇaṃ ca
juṇṇaṃ kaṃdappakaṃdaṃ tihuaṇakalaṇākaṃdalillaṃ kuṇaṃto
jādā paṇaṃkapādā seraajalaharammukkadhārāṇukārā

4.29

vidūṣakaḥ—
$3$disavayaaṃso ṇahasarahaṃso
ṇihuaṇakaṃdo caṃṭṭai caṃdo

4.30

kuraṅgikā—
sasahararaīamaraṭṭo māṇiṇimāṇagharaṭṭo
ṇavacaṃpaakoaṃḍo maaṇo jaai pacaṃḍo

4.30.p1

(karpūramañjarīṃ prati |) piasahi ! tae kadaṃ caṃdavaṇṇaṇaṃ mahārāassa
purado paḍhissaṃ

4.30.p2

karpūramañjarī lajjate | kuraṅgikā paṭhati

4.31

maṃḍale sasaharassa gorae daṃtapaṃjaravilāsacorae
bhādi lāṃchaṇamao phuraṃtao kelikoilatulaṃ dharaṃtao

4.32

rājā—aho, kappūramaṃjarīe ahiṇavaatthadaṃsaṇaṃ, uktivicittattaṇaṃ
ramaṇīo saddo, rasaṇissaṃdo a | (tāṃ prati |)
mā kahiṃ pi vaaṇeṇa vibbhamo hohi itti tuha ṇūṇamiṃduṇā
laṃchaṇacchalamasīvisesao pekkha biṃbavalae ṇid kadao

4.33

kiṃ ca,—
'paṃḍuraṃgi ! jai rajjae muhaṃ komalaṃgi ! khaḍikāraseṇa de
dijjae puṇa kavolakajjalaṃ tā lahejja sasiṇo viḍaṃbaṇaṃ

4.33.p1

candramuddiśya

4.34

mukkasaṃka ! hariṇaṃ ka ! kiṃ tuvaṃ suṃdarīparisareṇa hiṃḍase
1goragaṃḍaparipāṃḍurattaṇaṃ peccha diṇṇamimiṇā muheṇa de

4.34.p1

nepathye mahānkalakalaḥ | sarve ākarṇayanti

4.34.p2

rājā—kiṃ puṇa eso mahākolāhalo ?
karpūramañjarī—(sasādhvasam |) piasahi ! edaṃ avagamia āgaccha

4.34.p3

kuraṅgikā niṣkramya praviśati

4.34.p4

vidūṣakaḥ—devīe piavaassassa vaṃcaṇā kidetti takkemi
kuraṅgikā—piasahi ! iṃdaṃ jeva piavaassassa baṃcaṇā gadaṃ
avagamia oacchadi | tā kuñjavāmavakirādavarisagharasovidalaṇaṃ
esa halbolo
karpūramañjarī-(sabhayam |) tā maṃ pesedu mahārāo jeṇa ahaṃ
imiṇā suraṃgāmuheṇa jjeva pavisia rakkhāgharaṃ gacchāmi | jāva devī
mahārāeṇa saha saṃgamaṃ ṇa jāṇādi

4.34.p5

iti niṣkrāntāḥ sarve

4.34.p6

iti tṛtīyaṃ javanikāntaram
caturthe javanikāntaram

4.34.p7

tataḥ praviśati rājā vidūṣakaśca

Commentaries (1)

Discussed in (1)