<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini.1.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Drama (rūpaka)](https://indike.org/pramana/in.lit.plays) › [Udayana and other classical court plays](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana) › [Mitabhashini](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini) › 1.23

# Mitabhashini 1.23

Mitabhāṣiṇī 1.23

- **Language:** Sanskrit

### [1.23](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini.1.23)

śakuntalā-ṇa eso dhiṭṭho viramadi| aṇṇado gamissaṃ \[na eṣa  
dhṛṣṭo viramati| anyato gamiṣyāmi\]| (padāntare sthitvā  
sadṛṣṭikṣepam) kahaṃ ido vi āacchadi| halā parittāaha maṃ  
imiṇā duvviṇodeṇa mahuareṇa ahihūbvamāṇaṃ \[katham ito'pi  
āgacchati| halā paritrāyethā mām anena durvinītena madhukareṇa  
abhibhūyamānām\]  
ubhe ( sasmitam )—kā vaaṃ parittāduṃ | dusmandaṃ akkanda  
rāarakkhidavvāiṃ tavovaṇāiṃ ṇāma \[kā vaya paritrātum| duṣyantamākranda | rājarakṣitavyāni tapovanāni nāma | \]  
rājā—avasaro'yamātmānaṃ prakāśayitum | na bhetavyam—  
( arddhokte svagatam ) rājabhāvastvabhijñāto bhavet | bhavatu eva'  
tāvadabhidhāsye—  
śakuntalā ( padāntare sthitvā, sadṛṣṭikṣepam )—kahaṃ ido vi  
maṃ aṇusaradi \[ kathamito'pi māmanusarati | \]  
rājā ( śakuntalābhimukho bhūtvā )-api tapo varddhate ?  
(śakuntalā sādhvasādavacanā tiṣṭhati )anasūyā-dāṇiṃ adidhivisesalāheṇa | halā saundale.  
gaccha uḍacaṃ phalamissraṃ agghaṃ uvahara | idaṃ pādodakaṃ bhavissadi | ( idānīm atithiviśeṣalābhena | halā śakuntale,  
gaccha uṭajam, phalamiśram arghamupahara | idaṃ pādodaka  
bhaviṣyati )  
rājā-bhavatīnāṃ sūnṛtayaiva girā kṛtamātithyam  
priyaṃvadā—teṇa hi imassiṃ pacchāasīśralāe mattavaṇṇavediāe muhuttaaṃ upavisitra parissamaviṇodaṃ karedu ajjo \[ tena hi  
asyāṃ pracchāyaśītalāyāṃ saptaparṇavedikāyāṃ muhūrttakamupaviśya  
pariśramavinodaṃ karotu āryyaḥ \]  
rājā—nūnaṃ yūyamapyanena karmaṇā pariśrāntāḥ  
anasūyā—halā saundale, udadaṃ ṇo pajjuvāsaṇaṃ adihīṇaṃ  
ehi ubavimamha \[ halā śakuntale, ucitaṃ naḥ paryupāsanamatithīnām | ehi upaviśāmaḥ \] | (sarve upaviśanti)  
anasūyā—sahi, mama vi atthi kodūhalaṃ | pucchissaṃ dāva  
ṇaṃ \[ sakhi mamāpi asti kautūhalam | prakṣyāmi tāvadenam \]  
(prakāśam ) ajjassa mahurālāpajaṇido vīsambho maṃ maṃttāvedi  
kadamo ajjeṇa rāesivaṃso alaṅkarīyadi kadamo vā virahapajjūsaajaṇo kido deso, kiṃ nimittaṃ vā suumāradaro vi tavovaṇaparimsamassa attā padaṃ uvaṇīdo \[ āryasya madhurālāpajanito  
viśrambhaḥ māṃ mantrayate | katamaḥ āryeṇa rājarṣivaṃśaḥ alaṅkriyate  
katamo vā virahaparyutsukajanaḥ kṛto deśaḥ | kiṃ nimittaṃ vā  
sukumārataro'pi tapovanapariśramasya ātmā padam upanītaḥ \]  
anasūyā—saṇāhmā dāṇiṃ dhammacāriṇo \[sanāthā idānīṃ dharmacāriṇaḥ\]| (śakuntalā śṛṅgāralajjā nāṭayati )  
sakhyau—(ubhayorākāraṃ viditvā janāntikam) ..halā saundale  
jai ettha ajja tādo sannihido bhave (halā śakuntale yadi atra  
adya tātaḥ sannihito bhavet )  
śakuntalā—tadā kiṃ bhave \[ tataḥ kiṃ bhavet \]  
sakhyau—imaṃ jīvidasavvasseṇa vi ahivisesaṃ kidatyaṃ  
karissadi \[ ima jīvitasarvasvenāpi atithiviśeṣaṃ kṛtārthaṃ  
kariṣyati \]  
anasūyā—suṇādu ajjo | atthi ko vi kosiotti gottaṇāmaheo mahāppahāvo rāesī \[ śṛṇotu āryaḥ | asti ko'pi  
kauśika iti gotranāmadheyaḥ mahāprabhāvo rājarṣiḥ \]  
rājā—asti śrūyate  
anasūyā—taṃ ṇo piasahīe pahavaṃ avagaccha | ujjhiāe  
sarīrasaṃvaḍḍhaṇādihiṃ tādakassao se pidā \[tam āvayo priyasakhyā,  
prabhavam avagaccha | ujjhitāyāḥ śarīrasaṃvardhanādibhiḥ tātakāśyapaḥ  
asyāḥ pitā \]  
rājā—ujjhitaśabdena janita me kautūhalam | ā mūlāt  
śrotumicchāmi  
rājā—parastādgamyata eva | sarvvathā apsaraḥsambhavaiṣā  
anasūyā—aha iṃ \[ atha kima \]  
rājā—upapadyate  
mānuṣīṣu kathaṃ vā syādasya rūpasya sambhavaḥ  
na prabhātaralaṃ jyotirudeti vasudhātalāt

### [1.23.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini.1.23.p1)

śakuntalā adhomukhī tiṣṭhati

## Linked texts (1)

- [Devanāgarī recension](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.sakuntala*devanagari.1.22a9_2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini.1.23](https://indike.org/pramana/in.lit.plays.udayana.mitabhasini.1.23) · Pramāṇa
