Pramāṇa · Search · About · API

Rupakashatka 10

Rūpakaṣaṭka 10

Language
Sanskrit

Contents

10.2

sphuṭā0—( sakhedam ) ahaha ! vihivivarīdadāe vaibhavaṃpi vivarīdaphalaṃ
bhodi| taṃcceva caṃdatāvanaarassa ruppamayaṃ pāāraṃ ruppamaāī sohāīṃ edassi
tusāraarasamarammi aitusāradāe aṇatthahalaṃ saṃvṛttaṃ
sarva0—( sphuṭākṣaraṃ dṛṣṭvā sasambhramam ) ayi dauvārikāḥ ! pretaḥ ko'pyayaṃ māmabhyupaiti
sphuṭā0—( sāvegam ) ayi ṇāha ! ṇahu ṇahu ahaṃ pedo bhūo veālo vā
ahaṃ phuḍakkharo devassa caro caṃdatāvavuttantaṃ ṇirūvidaṃ gadomhi| taṃ uṇa maha
avatthāe cceva vinnattaṃ..........e sisireṇa samaro diṭṭho| ṇa kaāva mae eāriso tusārasaṃbhavo aṇubhūdo | tā kiṃpi parittāṇaṃ karedu dāṇavaṇāho

10.17

sarva0—(sakrodham ) eṣa nirdahāmi himadīdhitiṃ himācalaṃ ca | (iti saṃrambhaṃ
nāṭayati )
viśa0—(sapraśrayam ) ayi dānaveśvara ! kṛtaṃ kṛtaṃ saṃrambheṇa
śvayī himāṃśurhimaparvato'pi
triviṣṭapādhīśvaratūnapakṣaḥ
yuddhāya sannahyasi yattayostvaṃ
mandākṣabhāraḥ kathameṣa sahyaḥ ?

10.17.p1

sarva0—tadihastha eva dahanāstraṃ prayuñje | (iti tathā karoti )

10.17.p2

nepathye

10.18

praśamitahimasvedaṃ pāvakāstreṇa yena
kṣaṇamiva puramāmīlatsusthitaṃ cāndratāpam
ahaha ! nibiḍadāhadrāvitadvārasaudhaṃ
prabalarajatapaṅkaistaddahatyāśu daityān

10.18.p1

sarva0—( śrutvā sakrodham ) upasaṃharāmyeṣa āgneyāstram| (iti tathā karoti )
viśa0—ahaha ! sumahānayaṃ saṅkaṭaḥ| āgneyāstraprayoge viyogena śiśirābhibhavaḥ | āgneyāstraṃ ca rajataṃ vilālayati | tadgaccha sphuṭākṣara ! brūhi candratāpaṃ rajatapuramarthanimittaṃ parihṛtya bahiḥ sthīyatāṃ bahiryudhyatām
sphuṭā0—yadā''diśati āryaḥ| (iti niṣkrāmati )
viśa0—(vāmākṣispandanaṃ sūcayitvā) ahaha ! kimetadācaṣṭe spandamānaṃ me vāmaṃ
vilocanam| astu sarvābhyudayabhājanaṃ sarvatāpaḥ| astu cāpratihatatejā daityaguruḥ

10.18.p2

nepathye

10.19

tāvadvastripūrāsurāḥ ! pramṛmaraṃ trailokyajiṅgaibhavaṃ
syūtaḥ paṅkajasambhavena nibiḍastāvadvaraḥ kaṅkaṭaḥ
tatkandarpamahendhanaṃ tribhuvanaploṣapragalbhaṃ kṣaye
yāvannoddhaṭate manāgapi ruṣā tryakṣasya bhālekṣaṇam

10.20

viśa0—( nabho'valokya sasambhramam ) kathamayaṃ kumāro nandisanāthavipulabalaparīvāraḥ samāpatati ! | tathāhi—
taḍidgirmedhairiva vilasaduttālarasanairviśālairvetālairviyati pṛthukolāhalamayaḥ
mudā kekāśabdairgurusubhaṭanāde'pyapihitairmayūraḥ kaumāro mukharayati dik‌cakramaniśam

10.20.p1

ayi dānaveśa ! eṣa kumārastvāṃ saṅgrāmayitumabhyupaiti | gṛhāṇa kārmukam

10.20.p2

tataḥ praviśati yathā nirdiṣṭaḥ kumāraḥ

10.20.p3

sarva0— (sāvajñam ) āḥ ! bālako viśākhaḥ sarvatāpaṃ yodhayiṣyati ?

10.20.p4

ākāśe lakṣyaṃ baddhvā

10.20.p5

dhanyo dhanvā pinākaḥ kaṭupaṭugatayo hetayaḥ śūlamukhyāścaṇḍāste bāhudaṇḍāḥ pravaṇaśikhiśikhābhīṣaṇaṃ bhālacakṣuḥ
bālaṃ durlālanīyaṃ kimiti paśupate ! prāhiṇoḥ saṅgarārthaṃ

10.20.p6

sopahāsam

10.21

vīrāṇāṃ yuddhakelivyatikaramaraṇe kaḥ kramo'tikramo vā

10.22

kumāraḥ—(sopahāsam ) aye tātena sārddhaṃ yuddhaśraddhālurdānavādhamaḥ
ayi vīra !
kiṃ tvāṃ bhasmīkaromi smaramiva sahasā kiṃ nu te bāhudaṇḍastambhaṃ jambhasya śatroriva yudhi vivṛdhe śveḍaṣaktiṃ gilāmi
chatrābhaṃ śaktidaṇḍagrathitamatha karomyandhakasyeva te'ṅgaṃ
kīdṛkte tāta ! yuddhaṃ sukhayati danujaśreṣṭha ! tādṛgviddhyām

10.23

sarva0—ayi kumāra ! bālako'si | tvāmanukampe | yadi satyaṃ saṅgare
niṣkamyo'si tadāviṣkuru kārmukakarmaṭhatvam
tvāṃ na kṣiṇomi śikhivāhanamandaśaktiṃ
yuddhāmbudhau sugahane nahi tārako'ham
tasmiṃstadā śaravaṇe jananistavāsīdasminyudhaḥ śaravaṇe maraṇaṃ bhajasva

10.24

kumāraḥ—(sasambhramam)
śaktirgataiva tava dānava ! śaktiyogaḥ
śaktyā bhaviṣyati mayā hṛdi muktayā te
tvadvigrahagrahitatā na bhaviṣyatītyaṃ
bāṇairmamāśu bhavitāsi parāsureva

10.24.p1

iti bāṇavarṣaṃ nāṭayati

10.24.p2

sarva0—(sāvajñaṃ vihasya) ayi viśākha ! sukhayati māṃ kutūhalinaṃ tava bālasya dhāṣṭaryaṃ, tannāhaṃ tvayi dhanuḥ sajjaṃ kariṣye | khelatu bhavānyathākāmaṃ manye
nandī—( apavārya ) kumāra ! viriśvivaradānena kevalya amarā eva tripurāsurāstadalasanena sārddhaṃ mudhā yuddhāyāsena | balamevāsya vidalaya bāṇavarṣaiḥ

10.24.p3

kumāraḥ tathā karoti

10.24.p4

nandī—( saharṣa sollāsam ) vijayatāṃ kumāraḥ | itastvayā bāṇagaṇairvetālaiśca vidlitā eva dānavāḥ
kumāraḥ—ayi śilādasūno ! kathaṃ ya eva dānavā nihatāsta eva pratijīvitā udāyudhāḥ samāyānti ? | tatkimetat ?
viśa0—re re daityavīrāḥ ! samaroparatānvīrānamṛtakuṇḍe majjayata yathā
pratyujjīvitāḥ samadhikabalaṃ yudhyante

10.24.p5

nepathye

10.25

kriyatta evaitat | kiñca paśyatyamātyastathaiva balamakṣayam
kumāraḥ—( sollāsam ) ayi sarvatāpa !
satatamamṛtakuṇḍaṃ varddhatāṃ varddhatāṃ te
samaranihatavīrā yena jīvanti bhūyaḥ
viratamaraṇaśaṅkaistvadbhavairyudhyamānairbhavati mama yato'yaṃ yuddhakāmaḥ kṛtārthaḥ

10.26

nandī—( apavārya ) ayi kumāra ! āgneyabāṇalūnaiḥ svarṇaprākārakhaṇḍaiḥ
pūrayāmṛta
kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ vinaṣṭaiḥ kathamiva samare dānavairjīvitavyaṃ
tatpūrvo'yaṃ praviṣṭaḥ prasamamapacayaḥ sarvatāpasya sainye

10.26.p1

viśa0—(samarṣam ) ayi kātarāḥ ! keyamākulatā ! | nandati bhṛgunandane
kva dānavānāmapacayaḥ ? | ayi dānaveśa sarvatāpa ! cintaya bhārgavaṃ bhagavantam
ahamapi cintayāmi | ( ubhau cintāṃ nāṭayataḥ)

10.26.p2

tataḥ praviśati bhārgavaḥ

10.27

bhārgavaḥ—(sagarvam )
aśoṣyo'hamapeyo'hamahāryo'hamanaśvaraḥ
māyāmṛte ca daityānāṃ mṛtyorabhibhavaḥ kutaḥ

10.27.p1

tāṃ pratijīvitā dānavāḥ kṣapayantu devavāhinīṃ, rakṣaṇīyaḥ paramayaṃ mama
bhrātā kumāraḥ | ahaṃ hi bhagavatā bhargeṇa putraḥ parikalpito'smi
nandī—(sakhedam ) aye bhārgavaḥ samprāptaḥ | anena hi devadevādeva mṛtasaṃjīvanī vidyā samāsāditā | tadidānīmāyā saikaphalo danujaiḥ saha samarasaṃmardaḥ | na ca me maheśa nideśamantareṇa yujyate samarādapāyartayituṃ kumāraḥ

10.27.p2

tataḥ praviśati nāradaḥ

10.28

nāradaḥ—(saharṣam ) aho jagatprabhoḥ śambhormayi parihāso, yadahamayi
kalipriya ! vāraya kumārasarvatāpayoḥ samarasammardūmiti vihasya preṣito'smi | mamāpi na tādṛgidānīṃ kalahāvalokanakutūhalitvam | yadahaṃ lohapurasamarasammardasaṃdarśanenārddhatṛpto rajatapurakavanāvalokanena sutarāṃ sutṛptaḥ saṃvṛttaḥ
ahaha ! kimucyate lohapuraśoṣaṇena pavanapāvakayoḥ śaurye himāṃśorhimavataśca nīhārabhāreṇa rajatapurapūraṇam | ubhayatrāpi nirgatvarāsurasārthabandhane pāśapāṇerlaghuhastatā | tāvatāmapi jīvitāpaharaṇe kiṃ varṇayāmi samarasāmarthyam | tadidānīṃ
tvaritamapavartayāmi samarataḥ kārtikeyam | ( puro'valokya saharṣāścaryam ) kathamayaṃ
kārtikeyo viṣṇupadamabhivarṣati śarāsāram | ahaha—
nāyaṃ mukhenaiva piturmaheśātparākrameṇāpyadhikaḥ ṣaḍāsyaḥ
yaḥ pūjyate vismṛtaśambhuśauryairmandāradāmaprakareṇa siddhaiḥ

10.28.p1

(tadupasṛtya vārayāmi | upasṛtya ) ayi kumāra ! ayi śilādasno ! samādiśati vo bhagavānbhargaḥ | ayaṃ hi bhārgavo mayā putratvena sambhāvitastatkimetanparigṛhītaṃ sarvatāpaṃ dānavamabhitāpayanmāṃ vyethayasi
nandī—( svagatam) asmadabhimatamevopakrāntametena | ( prakāśam ) yathā''diśati devadevaḥ | ( kārtikeyaṃ prati) āyuṣmannanullaṅghyaḥ pitṛnideśastadāstāṃ tāvadyuddham
kumāraḥ—( svagataṃ sakhedam ) aho me mandabhāgyatā, yadetasya nidāsāditasyāhavamahotsavasya pratyūhaḥ samāpatitaḥ | ( prakāśam ) ( niḥśvasya ) yathā''diśanti tātapādāḥ | ( iti saparivārā niṣkrāmanti )
śukraḥ— ( saharṣaṃ svagatam ) aho ! dānaveṣu kruddhasyāpi bhagavato vṛṣabhadhvajasya mayi navaṃ navaṃ sanmānam ( prakāśam ) ayi dānaveśa ! sarvatāpa ! ayi
vatsa viśadāśaya ! ita āgamyatāṃ sambhāvayāmaḥ samarapīḍitānasurān

10.28.p2

iti niṣkrāntāḥ sarve

10.28.p3

tṛtīyo'ṅkaḥ
caturtho'ṅkaḥ

10.28.p4

nepathye