Rupakashatka 10
Rūpakaṣaṭka 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.17 — 2 parts
- 10.18 — 2 parts
- 10.20 — 6 parts
- 10.24 — 5 parts
- 10.26 — 2 parts
- 10.27 — 2 parts
- 10.28 — 4 parts
10.2
sphuṭā0—( sakhedam ) ahaha ! vihivivarīdadāe vaibhavaṃpi vivarīdaphalaṃ
bhodi| taṃcceva caṃdatāvanaarassa ruppamayaṃ pāāraṃ ruppamaāī sohāīṃ edassi
tusāraarasamarammi aitusāradāe aṇatthahalaṃ saṃvṛttaṃ
sarva0—( sphuṭākṣaraṃ dṛṣṭvā sasambhramam ) ayi dauvārikāḥ ! pretaḥ ko'pyayaṃ māmabhyupaiti
sphuṭā0—( sāvegam ) ayi ṇāha ! ṇahu ṇahu ahaṃ pedo bhūo veālo vā
ahaṃ phuḍakkharo devassa caro caṃdatāvavuttantaṃ ṇirūvidaṃ gadomhi| taṃ uṇa maha
avatthāe cceva vinnattaṃ..........e sisireṇa samaro diṭṭho| ṇa kaāva mae eāriso tusārasaṃbhavo aṇubhūdo | tā kiṃpi parittāṇaṃ karedu dāṇavaṇāho
10.17
sarva0—(sakrodham ) eṣa nirdahāmi himadīdhitiṃ himācalaṃ ca | (iti saṃrambhaṃ
nāṭayati )
viśa0—(sapraśrayam ) ayi dānaveśvara ! kṛtaṃ kṛtaṃ saṃrambheṇa
śvayī himāṃśurhimaparvato'pi
triviṣṭapādhīśvaratūnapakṣaḥ
yuddhāya sannahyasi yattayostvaṃ
mandākṣabhāraḥ kathameṣa sahyaḥ ?
10.17.p1
sarva0—tadihastha eva dahanāstraṃ prayuñje | (iti tathā karoti )
10.17.p2
nepathye
10.18
praśamitahimasvedaṃ pāvakāstreṇa yena
kṣaṇamiva puramāmīlatsusthitaṃ cāndratāpam
ahaha ! nibiḍadāhadrāvitadvārasaudhaṃ
prabalarajatapaṅkaistaddahatyāśu daityān
10.18.p1
sarva0—( śrutvā sakrodham ) upasaṃharāmyeṣa āgneyāstram| (iti tathā karoti )
viśa0—ahaha ! sumahānayaṃ saṅkaṭaḥ| āgneyāstraprayoge viyogena śiśirābhibhavaḥ | āgneyāstraṃ ca rajataṃ vilālayati | tadgaccha sphuṭākṣara ! brūhi candratāpaṃ rajatapuramarthanimittaṃ parihṛtya bahiḥ sthīyatāṃ bahiryudhyatām
sphuṭā0—yadā''diśati āryaḥ| (iti niṣkrāmati )
viśa0—(vāmākṣispandanaṃ sūcayitvā) ahaha ! kimetadācaṣṭe spandamānaṃ me vāmaṃ
vilocanam| astu sarvābhyudayabhājanaṃ sarvatāpaḥ| astu cāpratihatatejā daityaguruḥ
10.18.p2
nepathye
10.19
tāvadvastripūrāsurāḥ ! pramṛmaraṃ trailokyajiṅgaibhavaṃ
syūtaḥ paṅkajasambhavena nibiḍastāvadvaraḥ kaṅkaṭaḥ
tatkandarpamahendhanaṃ tribhuvanaploṣapragalbhaṃ kṣaye
yāvannoddhaṭate manāgapi ruṣā tryakṣasya bhālekṣaṇam
10.20
viśa0—( nabho'valokya sasambhramam ) kathamayaṃ kumāro nandisanāthavipulabalaparīvāraḥ samāpatati ! | tathāhi—
taḍidgirmedhairiva vilasaduttālarasanairviśālairvetālairviyati pṛthukolāhalamayaḥ
mudā kekāśabdairgurusubhaṭanāde'pyapihitairmayūraḥ kaumāro mukharayati dikcakramaniśam
10.20.p1
ayi dānaveśa ! eṣa kumārastvāṃ saṅgrāmayitumabhyupaiti | gṛhāṇa kārmukam
10.20.p2
tataḥ praviśati yathā nirdiṣṭaḥ kumāraḥ
10.20.p3
sarva0— (sāvajñam ) āḥ ! bālako viśākhaḥ sarvatāpaṃ yodhayiṣyati ?
10.20.p4
ākāśe lakṣyaṃ baddhvā
10.20.p5
dhanyo dhanvā pinākaḥ kaṭupaṭugatayo hetayaḥ śūlamukhyāścaṇḍāste bāhudaṇḍāḥ pravaṇaśikhiśikhābhīṣaṇaṃ bhālacakṣuḥ
bālaṃ durlālanīyaṃ kimiti paśupate ! prāhiṇoḥ saṅgarārthaṃ
10.20.p6
sopahāsam
10.21
vīrāṇāṃ yuddhakelivyatikaramaraṇe kaḥ kramo'tikramo vā
10.22
kumāraḥ—(sopahāsam ) aye tātena sārddhaṃ yuddhaśraddhālurdānavādhamaḥ
ayi vīra !
kiṃ tvāṃ bhasmīkaromi smaramiva sahasā kiṃ nu te bāhudaṇḍastambhaṃ jambhasya śatroriva yudhi vivṛdhe śveḍaṣaktiṃ gilāmi
chatrābhaṃ śaktidaṇḍagrathitamatha karomyandhakasyeva te'ṅgaṃ
kīdṛkte tāta ! yuddhaṃ sukhayati danujaśreṣṭha ! tādṛgviddhyām
10.23
sarva0—ayi kumāra ! bālako'si | tvāmanukampe | yadi satyaṃ saṅgare
niṣkamyo'si tadāviṣkuru kārmukakarmaṭhatvam
tvāṃ na kṣiṇomi śikhivāhanamandaśaktiṃ
yuddhāmbudhau sugahane nahi tārako'ham
tasmiṃstadā śaravaṇe jananistavāsīdasminyudhaḥ śaravaṇe maraṇaṃ bhajasva
10.24
kumāraḥ—(sasambhramam)
śaktirgataiva tava dānava ! śaktiyogaḥ
śaktyā bhaviṣyati mayā hṛdi muktayā te
tvadvigrahagrahitatā na bhaviṣyatītyaṃ
bāṇairmamāśu bhavitāsi parāsureva
10.24.p1
iti bāṇavarṣaṃ nāṭayati
10.24.p2
sarva0—(sāvajñaṃ vihasya) ayi viśākha ! sukhayati māṃ kutūhalinaṃ tava bālasya dhāṣṭaryaṃ, tannāhaṃ tvayi dhanuḥ sajjaṃ kariṣye | khelatu bhavānyathākāmaṃ manye
nandī—( apavārya ) kumāra ! viriśvivaradānena kevalya amarā eva tripurāsurāstadalasanena sārddhaṃ mudhā yuddhāyāsena | balamevāsya vidalaya bāṇavarṣaiḥ
10.24.p3
kumāraḥ tathā karoti
10.24.p4
nandī—( saharṣa sollāsam ) vijayatāṃ kumāraḥ | itastvayā bāṇagaṇairvetālaiśca vidlitā eva dānavāḥ
kumāraḥ—ayi śilādasūno ! kathaṃ ya eva dānavā nihatāsta eva pratijīvitā udāyudhāḥ samāyānti ? | tatkimetat ?
viśa0—re re daityavīrāḥ ! samaroparatānvīrānamṛtakuṇḍe majjayata yathā
pratyujjīvitāḥ samadhikabalaṃ yudhyante
10.24.p5
nepathye
10.25
kriyatta evaitat | kiñca paśyatyamātyastathaiva balamakṣayam
kumāraḥ—( sollāsam ) ayi sarvatāpa !
satatamamṛtakuṇḍaṃ varddhatāṃ varddhatāṃ te
samaranihatavīrā yena jīvanti bhūyaḥ
viratamaraṇaśaṅkaistvadbhavairyudhyamānairbhavati mama yato'yaṃ yuddhakāmaḥ kṛtārthaḥ
10.26
nandī—( apavārya ) ayi kumāra ! āgneyabāṇalūnaiḥ svarṇaprākārakhaṇḍaiḥ
pūrayāmṛta
kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ vinaṣṭaiḥ kathamiva samare dānavairjīvitavyaṃ
tatpūrvo'yaṃ praviṣṭaḥ prasamamapacayaḥ sarvatāpasya sainye
10.26.p1
viśa0—(samarṣam ) ayi kātarāḥ ! keyamākulatā ! | nandati bhṛgunandane
kva dānavānāmapacayaḥ ? | ayi dānaveśa sarvatāpa ! cintaya bhārgavaṃ bhagavantam
ahamapi cintayāmi | ( ubhau cintāṃ nāṭayataḥ)
10.26.p2
tataḥ praviśati bhārgavaḥ
10.27
bhārgavaḥ—(sagarvam )
aśoṣyo'hamapeyo'hamahāryo'hamanaśvaraḥ
māyāmṛte ca daityānāṃ mṛtyorabhibhavaḥ kutaḥ
10.27.p1
tāṃ pratijīvitā dānavāḥ kṣapayantu devavāhinīṃ, rakṣaṇīyaḥ paramayaṃ mama
bhrātā kumāraḥ | ahaṃ hi bhagavatā bhargeṇa putraḥ parikalpito'smi
nandī—(sakhedam ) aye bhārgavaḥ samprāptaḥ | anena hi devadevādeva mṛtasaṃjīvanī vidyā samāsāditā | tadidānīmāyā saikaphalo danujaiḥ saha samarasaṃmardaḥ | na ca me maheśa nideśamantareṇa yujyate samarādapāyartayituṃ kumāraḥ
10.27.p2
tataḥ praviśati nāradaḥ
10.28
nāradaḥ—(saharṣam ) aho jagatprabhoḥ śambhormayi parihāso, yadahamayi
kalipriya ! vāraya kumārasarvatāpayoḥ samarasammardūmiti vihasya preṣito'smi | mamāpi na tādṛgidānīṃ kalahāvalokanakutūhalitvam | yadahaṃ lohapurasamarasammardasaṃdarśanenārddhatṛpto rajatapurakavanāvalokanena sutarāṃ sutṛptaḥ saṃvṛttaḥ
ahaha ! kimucyate lohapuraśoṣaṇena pavanapāvakayoḥ śaurye himāṃśorhimavataśca nīhārabhāreṇa rajatapurapūraṇam | ubhayatrāpi nirgatvarāsurasārthabandhane pāśapāṇerlaghuhastatā | tāvatāmapi jīvitāpaharaṇe kiṃ varṇayāmi samarasāmarthyam | tadidānīṃ
tvaritamapavartayāmi samarataḥ kārtikeyam | ( puro'valokya saharṣāścaryam ) kathamayaṃ
kārtikeyo viṣṇupadamabhivarṣati śarāsāram | ahaha—
nāyaṃ mukhenaiva piturmaheśātparākrameṇāpyadhikaḥ ṣaḍāsyaḥ
yaḥ pūjyate vismṛtaśambhuśauryairmandāradāmaprakareṇa siddhaiḥ
10.28.p1
(tadupasṛtya vārayāmi | upasṛtya ) ayi kumāra ! ayi śilādasno ! samādiśati vo bhagavānbhargaḥ | ayaṃ hi bhārgavo mayā putratvena sambhāvitastatkimetanparigṛhītaṃ sarvatāpaṃ dānavamabhitāpayanmāṃ vyethayasi
nandī—( svagatam) asmadabhimatamevopakrāntametena | ( prakāśam ) yathā''diśati devadevaḥ | ( kārtikeyaṃ prati) āyuṣmannanullaṅghyaḥ pitṛnideśastadāstāṃ tāvadyuddham
kumāraḥ—( svagataṃ sakhedam ) aho me mandabhāgyatā, yadetasya nidāsāditasyāhavamahotsavasya pratyūhaḥ samāpatitaḥ | ( prakāśam ) ( niḥśvasya ) yathā''diśanti tātapādāḥ | ( iti saparivārā niṣkrāmanti )
śukraḥ— ( saharṣaṃ svagatam ) aho ! dānaveṣu kruddhasyāpi bhagavato vṛṣabhadhvajasya mayi navaṃ navaṃ sanmānam ( prakāśam ) ayi dānaveśa ! sarvatāpa ! ayi
vatsa viśadāśaya ! ita āgamyatāṃ sambhāvayāmaḥ samarapīḍitānasurān
10.28.p2
iti niṣkrāntāḥ sarve
10.28.p3
tṛtīyo'ṅkaḥ
caturtho'ṅkaḥ
10.28.p4
nepathye