Pramāṇa · Search · About · API

Rupakashatka 2

Rūpakaṣaṭka 2

Language
Sanskrit

Contents

2.1

iti śrīkirātājurnīyo nāma vyāyogaḥ
kavivatsarājaviracitaḥ samāptaḥ
karpūracaritabhāṇaḥ
dāsye'haṃ parirambhaṇāni kitava ! dyūte jitāni tvayā
mithyautsukyamidaṃ yataḥ śatamahorātrāstadīyā'vadhiḥ
ityuktaḥ śivayā niśādivasakṛjjyotirmayākṣikṣayadrāgunmeṣanimeṣakoṭighaṭanavyagro haraḥ pātu vaḥ

2.2

api ca—
smerāḥ kākṣaśatairnivārya nibhṛtaṃ cāturyadhuryāḥ sakhīḥ
sāriṃ sārayato mṛṣā gaṇayataḥ sthānānyatikrāmataḥ
kaṇṭhāśleṣapaṇe durodaravidhau candrārddhacūḍāmaṇerdevīṃ vañcayato jayanti gahanacchadmakramāḥ kelayaḥ

2.2.p1

nāndyante

2.3

sūtradhāraḥ—( saharṣam ) aye ! adya kila nīlakaṇṭhayātrāmahotsavasamāgatairvidagdhasāmājikaiḥ kāliñjarapatermahārājaśrīparamardidevasyāmātyena kavinā vatsarājena viracitaṃ karpūracaritābhidhānaṃ bhāṇamabhinetumādiṣṭo'smi | yasyaikapātraprayojyasyābhinaye suśikṣito me kanīyān bhrātā | pūrvaraṅgamaṅgalamātra eva mamopayogaḥ | ( diśo'valokya saharṣam ) aye ! prāpta evāyamabhinayocitaḥ svabhāvasubhago
vibhātasamayaḥ | samprati hi—
dampatyoḥ smarasaṃsmarotsukyatikare prārabdhasāhāyakakrīḍājāgaraṇotsavena rajanipratyantamāseduṣaḥ
siñjānairnṛpaveśmanirgatacaladvārāṅganānūpuraiḥ
pratyūṣe'pi na dīyate ratipaternidrāvakāśo manāk

2.4

api ca—
ācchidya sadyaḥ pratināyakasya
candrasya mandapratibhasya lakṣmīm
tāṃ śambhalīṃ rātrimapāsya dūre
dhūrtto ravirdyāṃ gaṇikāmupaiti

2.5

(ākāśe karṇaṃ datvā) māruṣa ! kimāttha ? | āḥ kimedaṃ aṇucidaṃ mantīadi
kahiṃ surāsuramahaṇijjamāṇapāaphaṃso bhaavaṃ sūro | kahiṃ māāvaṃcidasalabhuaṇo dhuttajaṇo
(sabhayam) alamalamuccaiḥkāramālāpena | kiṃ na śrutaṃ tvayādivā nirīkṣya vaktavyaṃ rātrau naiva ca naiva ca
sañcaranti mahādhūrttā vaṭe vararuciryathā

2.5.p1

kimāttha ? | kiṃ maṃ bhāesi | ṇatthi me dhuttādo bhaaṃ

2.5.p2

nepathye

2.6

āḥ kṣudra mithyāgariṣṭha ! tiṣṭha tiṣṭha
utsaṅge sindhubharturvasati madhuripurgāḍhamāśliṣya lakṣmīmadhyāste vittanātho nidhinivahamupādāya kailāsaśailam
śakraḥ kalpadrumādīnkanaka śikhariṇo'dhityakāsu nyadhāsīddhūrttairbhyastrāsa mityaṃ dadhati diviṣado mānavāḥ ke varākāḥ

2.6.p1

sūtra0-(śrutvā) aye ! karpūrako nāma dhūrtto'yamitaḥ kruddho'bhyupaiti
tanneha yujyate sthātum

2.6.p2

iti niṣkrāntaḥ

2.6.p3

prastāvanā

2.6.p4

tataḥ praviśati karpūrakaḥ

2.7

karpūrakaḥ-(sakrodham) api ca | re māruṣa ! sakalalokakāmadughāṃ māyāvidyāṃ dūṣayataḥ kathaṃ na vidīrṇa rasanayā bhavataḥ ? | paśya re paśya !
kathamakṛta raghūṇāmagraṇīrvālibhaṅgaṃ
kathamagamadahalyāmamṛtulyāṃ viḍaujāḥ
balidamanamakārṣīccakrapāṇiḥ kathaṃ vā
na bhavati yadi māyā niṣpradhānaṃ pidhānam

2.8

athavā | alaṃ me khalālāpasamādhānanirbandhena | tadahamidānīmajitārthatīrthapratipādanāya durodaraśālāmeva vrajāmi
yataḥdyūtakrīḍāvihīnasya veśyāsu vimukhasya ca
vidyamānamapi vyaktaṃ dhanaṃ svapnadhanopamam

2.8.p1

ākāśe

2.9

vayasya candanaka ! tiṣṭha tiṣṭha | māmapi pratipālaya | kimāttha ? | sattaṭṭhavāsarāīṃ durodaravirahiṇo ṇa tuha muhaṃ puloīadi1 | (sasmitam) alaṃ me vittaśūnyasya
doṣodbhāvanena | vittaśāṭhyaṃ hi kramātikrame garhitam | kiṃ bravīṣi ? | vilāsavadīdinnahiaassa ṇa kiṃpi te paḍihāadi | (vihasya) vidito'smi vayasyena | evamevaitat
aharaharanubhūtā apyapūrvāyamāṇā
nirupadhimadhurāstāḥ subhruvaḥ premalīlāḥ
kṛtanibiḍasamādhirbhāvayannantarātmā
pariśithilitavṛttirvarttate'nyakriyāsu

2.9.p1

iti sthita eva paṭhati

2.9.p2

ākāśe karṇaṃ datvā

2.9.p3

evaṃ me vayasyo bravīti | suṭṭhu khu me koūhallaṃ tā oppemmalīlāo āaṇṇiduṃ, jāhiṃ saalabhuaṇamohaṇo tumaṃpi mohido| (savrīḍasmitam) kathayāmi
yadi na subhagammanyaṃ manyate vayasyaḥ | ekadā mayi kelikalahāntarite suguptaṃ
saudhapṛṣṭhāvalagne aratibharanirastanidrayā tayā gāthā paṭhitā | seyamutkīrṇeva
manasi varttate
am̐gghai ṇa tattha dhutte vāvāro kovi itaradaīṇa
āṇesu siviṇae taṃ mā ṇidde ṇiddayā hohi

2.9.p4

ityāsīnastathā tathā aratiṃ nāṭayati

2.9.p5

punarākāśe

2.10

kiṃ bravīṣi ? | kimetāṃ vīṇāmutsaṅge dhārayasi ? | satatamiyaṃ tadaṅkadurlalitā seyaṃ māṃ prīṇāti | etayā kila sā bhagavatīṃ bhavānīmupavīṇayati | vipakṣapurato'picchalena madgotrāṅkaṃ geyamupagāyati (iti vīṇāṃ darśayati) | kimāttha ?
taṃ cceya geaṃ attaṇo gāesuṃ | ākarṇayatu me vayasyaḥ
ratiramaṇapriyasuhṛdā śaśāṅkasubhagena nirvṛttikareṇa
karpūreṇa viyogo bhagavati rudrāṇi ! mā bhavatu

2.11

(iti vīṇayā bahuvidhaṃ gāyati | dhyānaṃ nāṭayitvā sorastāḍaṃ pāṇiṃ vidhūya)
kimāttha ? | kiṃ uṇa tumaṃ maulāantaṇetto hiaaṃ tāḍesi, pāṇiṃ
dhuṇesiṃ | (sāsraṃ) vayasya !
sakhīṃ kṛtvā yuktyā sphuratamadanukārapraṇayinīṃ
tayā sārddhaṃ dyūtavyatikaramathārabhya sutanuḥ
muhurjitvā jitvā dṛḍhatarasamāliṅganapaṇaṃ
prahṛṣṭā draṣṭavyā punarapi mayā guptavapuṣā

2.11.p1

śāntam | athavā maraṇameva tadanusmaraṇam | (kṣaṇaṃ vicintya ūrdhvamavalokya bāṣpaṃ
muñcati)

2.11.p2

ākāśe

2.12

kimāttha ? | kiṃ uṇa tumaṃ sahasaccia bāhacchohapakkharāvilamuho saṃvutto3 ?
vayasya ! paśyāmīva puratastamadya saudhaśikharaṃ, yatrāhaṃ premaviprahlānutāpaparavatyā candrātapopaḍhaukitayā svayameva tayā praṇayena kṛtārthīkṛto'smi
prathamaṃ hi sā tatra ghanasāraparāgapaṭalaniculitasphaṭikaśilādhiśāyinī sakhījanābhimukhyena māṃ śrāvayantī candraṃ pratītthamuktavatīihāsti nūnaṃ tuhināṃśubimbe
kalaṅkadhūmānumito hutāśaḥ
ānaya svapne taṃ mā nidre nirdayā bhava
asyāṃśupūraḥ kathamanyathā'sau
jvālāvalīḍambaramātanoti

2.13

tato'haṃ tadantika evānākarṇitakena sthitaḥ svayameva tayā viluptavrīḍamutthāyāvarjito'smi
anyonyaṃ karatāḍanena hasatu svacchandamālījanastyaktā mānakathā kṛtā'ñjalirisāvaṅgīkṛtaṃ lāghavam
āgaḥśalyaparamparāḥ subhaga yāścitte mama tvatkṛtāḥ
sarvāstāḥ śaśibimbacumbakaśilālokena dūrīkṛtāḥ

2.13.p1

nepathyābhimukhamavalokya sāśaṅkamākāśe

2.14

kiṃ punārvihasitamukhaḥ priyavayasyaḥ ? | na khalu māmupahasati bhavān | kimāttha ? | jai eriso kaatthīkaakusumaśaro paropparamaṇurāabandho, tā kīsa
tumaṃ tissā dūdībhavia gahidapāhuḍo paḍibhuaṃgaṃ maṃjīraamaṇusaṃdhiduṃ gadosi tti
hāseṇa phuṭidomhiṃ' | vayasya evaṃ mā hāsyo vaideśikaḥ | kāryācāryakathāsu kinna
śrutaṃ tvayā—
garvormibhirahāryāṇāṃ kāryakauśalaśālinām
nyakkāro'pi śubhodarkaḥ spṛhaṇīyaḥ kvacidbhavet

2.15

tattvāṃ phalasampattirevārādhayiṣyati | ( ākāśe karṇaṃ datvā ) kimāttha ? | suṭu
khu me koūhalaṃ, tā kahesu me vitthareṇa ṇiadūattaṇaṃ | ākarṇayatu me vayasyaḥ
gato'haṃ madanodyāne pānagoṣṭhīgatasya mañjīrakasya pārśvam | ( iti hāsaṃ nāṭayitvā )
evamāha bhavān | kiṃ uṇa āraṃbha eva hāseṇa viluṭhadi bhavaṃ
vayasya ! tacceṣṭaceṣṭānusmaraṇena hāsaparyākulo'smi | kimāttha ? | tā maha
purado taṃ cceva paaḍesuṃ
kiṃ na kathayāmi vayasyāya ?
vakro jūṭaḥ khala iva sadā karṇadeśāvalagnaḥ
kṣīṇaḥ kūrco bhaṭa iva muhurlaṅghalohaprasaṅgaḥ
haste śastrī śramiśatakarī lāsikeva pragalbhā
vāksaṃrodhī gada iva mukhe kiñca tāmbūlagolaḥ

2.15.p1

api ca—
uccairgāthāpaṭhanamaśubhaṃ śrotrayorātmagītaṃ
hastāghātairurāsa taralairmaurajī vādyavidyā
bhūyo bhūyaḥ kararuhapadotsaṅgite dṛṣṭiraṅge

2.15.p2

iti tathā tathā'bhinayaṃ darśayitvā

2.16

kartuṃ śaktaḥ ka iva yadi vā tasya duśceṣṭitāni

2.17

vijñaptaścāsau mayā katicitpārśvasthalaṭakasahacaraślāghābhirutkandharaḥ
(sapraśrayam) āutta maṃjīraa ! pesidamhi tuha saāsaṃ attāe kalāvadīe| bhaṇidaṃ ca tīe
putra mañjīraka ! tāvakīyaṃ vilāsavatī, kāhamasyāḥ kṛpāyām | kiṃ tu
tvadviyogadahanena vipannāyāmasyāṃ tvameko me tanayaḥ kalaṅkakaluṣo bhaviṣyasīti
vepate me hṛdayam | samprati hi—
harahimakaralekhādurbalā dehavallī
śvasitapavanayātrāmātra evodyamo'pi
tava subhaga ! viyoge viklavāmitthametāmapi virahavirodhī śocate pañcabāṇaḥ

2.18

tatastenoktam | astyevamambāyā hṛdayaṃ, vilāsavatyāstu karpūrakāsaktacetasaḥ ke vayam | tato mayā'bhihitam | ṇatthi evaṃ ṇatthi
tataḥ sa māmabhyadhāt | bhadra ! navāgamanatvādanabhijño bhavān
adyāmbā kalahāyitā saha mayā kāryaṃ mayādya vrataṃ
bādhante'dya mamāṅgakāni nṛpaternāṭye niyogo'dya me
itthaṃ matpratiṣedhavaṅ‍manasatastasyāḥ prabhūtāruceḥ
sphūrtiḥ kāpi vijṛmbhate navanavyājoktiyuktikrame

2.19

api ca—
mayyārabdhakathe sakhījanamabhiprastauti vārttāntaraṃ
sākūtaṃ kurute muhurmama samasyā'nyasya garhāgraham
maddijñānakalāsu kūṇitamukhī maunaṃ samālambate
nidrāṃ nāṭayate karoti ca punarvyaktiṃ purāṇāgasām

2.20

kimākhyātaiḥ ? | vyaktameva kiṃ nādarśi tvayā vilāsavatyāḥ keligṛhe karpūrakālekhyaṃ yatrāyamālikhitaḥ śloko'sti—
vācālatvaṃ padālagno mañjīraḥ kurutāṃ cirāt
karpūra eva sarvāṅgasaṅgasaubhāgyabhājanam

2.21

tannāmasāmyaprītyā ca śiśire'pi karpūreṇa sarvāṅgāni cchurayati | ( karṇaṃ
datvā ) kimāttha ?
aho de dhannattaṇaṃ jaṃ paḍivakkhamuhādo ṇiasohaggaṃ ṇisuṇidaṃ | ( vrīḍāmabhinīya ) priyavayasya ! samagraṃ tāvadākarṇaya | tatastadvacanamākarṇya karṇau pidhāyābhyadhāyi mayā
kalahāido āutto evaṃ jaṃpedi| śiviṇaevi ṇa edaṃ saṃbhāvīadi| saṃpadaṃ khu,
sā rāabhariahiaā asarisarūassa saalasuaṇammi
tuh viggahassa viradiṃ ahilasai aṇṇaṇavāvāro
kimāttha ? | kiṃ teṇa vinnādaṃ vivarīdatthaṃ tuh edaṃ vaaṇaṃ2 ? | ( vihasya )
kudo vinnādaṃ ? | anenaiva vacanopanyāsena parituṣṭena gṛhītaṃ tāmbūlacandananavīnāṃśukādiprābhṛtakam | uktosmi ca saparitoṣam | bhadra nipuṇaka ! gaccha gaccha
tenāsmadaṅgulīyakābhijñānena grahīṣyasi pāritoṣikamasmadgehe dīnārasahasram
vayamapyāgataprāyā eva | ( nepathyābhimukhamākarṇanābhinayaṃ kṛtvā saparitoṣamākāśe )
vayasya candanaka ! ākarṇaya ākarṇaya evamihodyujyate | evaṃvidhabuddherevaṃvidhameva phalaṃ yujyate | yadyanena dagdhamañjīrekeṇa gaṇikāyāścandrasenāyāḥ parimuṣitaṃ vastu tatkimeṣa tvadīyārcīnāṃśukaśṛṅgāritaḥ suvyaktaṃ paryaṭati catvareṣu
tadidānīmasya rājakārāgārakīlitasya kaḥ pratīkāraḥ? | arthasañcayo'pyasya kenāpi
chalakalitāṅgulīyakābhimānena sarva evāpahṛtaḥ | kimāttha ? | kiṃ tae gaṇiāe
caṃdaseṇāe parisusiūṇa taṃ tae cīṇaṃśubhaṃ kavaḍapāhuḍe maṃjīraassa diṇṇaṃ ?
(saharṣam ) vayasya ! atha kim ? | (punarākāśe) evamāha bhavān
sāhu vaassa sāhu | pāvidaṃ mae tuha mittīe addhaṃ phalaṃ jaṃ tae caṃdaseṇāe
parimusidaṃ savvassaṃ | ahaṃ khu tīe haāsāe hāradattadinnahiaāe ṇiddhaṇīkadomhi | taiā uṇa samaggaṃ phalaṃ bhaṇidavvaṃ jaiā hāradatto tae kahiṃpi
saṃkaḍe pāḍidavvo
vayasya ! pratipālaya kiyantamapi kālam | tadapi kalpitaprāyam | (punarākāśe)
evamāha bhavān
paramaṃ khu edaṃ paharisaṭṭhāṇaṃ tā vitthareṇa ṇivedehi | jahā tae caṃdaseṇā
parimusidatti
ākarṇayatu me vayasyaḥ | upaḍhaukito mayā hāradattahārastasyai | uktaṃ ca
sāmiṇi diṭṭhiā vaḍḍhasi | jidaṃ jūammi sāmiṇā hāradatteṇa saalajūdaarasavvassaṃ | ahaṃ khu tumaṃ vaddhāviduṃ pesidomhi | tataśca sākimayamamṛtavāpyāṃ snānakeliprasaṅgo
ghaṭayati kimu vṛṣṭiṃ mākarandīṃ vasantaḥ
kimu samupagatā'haṃ vaiśravīṃ rājadhānīmiti hṛdi hariṇākṣī hāramāmucya mene

2.22

pravṛttaśca tadgṛhe hāradattāgamana iva hāramātrāgamane'pi mahotsavaḥ
uktāsmi tadambayā māyāvatyā | vatsa ! vatsa ! amhāṇaṃ khu ajja mairāparāhīṇo pariaṇo | edaṃ amha savvassaṃ tuha vyeva | to appamatteṇa bhodavvaṃ
tato mayā'bhyadhāyi
ṇatthi pattha saṃdeho | appamattoyyeva ciṭṭhāmi"
athāhaṃ tadgṛhe mattasuptaparijane assvāmika iva prakāmaṃ sarvasvamādāyāpakrānto'smi | (punarākāśe)
vayasya candanaka ! kimevaṃ kupyasi ?
kīsa tae maha paḍivakvassa hāradattassa pesaṇaṃ kadaṃ 1
prasīda prasīda | nahi nahi mayā tatpreṣyaitadadhyavasitam | ākarṇaya
ākarṇaya | ( sopahāsam) jānātyeva tadā bhavān
granthicchaṭāvikaṭajīrṇapaṭaikavittaḥ
skandhāpirtadviguṇabāhuyugottarīyaḥ
krodhopabhuktakaṭhinīdhavalodharaśrīrdhūtaprabhorahamabhūvamatiprasādī

2.23

tādṛgvidhaceṣṭitaścāhaṃ gato māṇibhadrasyāyatanam | evamāttha ? | kiṃ tuha
jṛdaarassa māṇibhaddeṇeṃ• ?
vayasya maivam
rūpāntaraṃ purārāteḥ pratyarthidalanodhuraḥ
vinidrayati bhadrāṇi māṇibhadraḥ sadaiva naḥ

2.24

upālabdhaśca mayā daurgatyopataptena bhagavānmāṇibhadraḥ
pūjopahāraviniyogaparamparābhirāyāsayanti ca dhanāni ca saṃharanti
āśāmayaṃ dṛḍhamapi draḍhayanti pāśaṃ
viśvapralambhanaparā hi sadaiva devāḥ

2.24.p1

tanmamarpaya prāgarpitapūjopahārān | māṇibhadra ! dṛṣṭā tvayā madīyā
bhaktiḥ | abhaktirapīdānīṃ dṛśyatām | iti paruṣākṣaramudīrya viśrānte ca mayi

2.24.p2

ityardhoktau dīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasya vaiklavyaṃ nāṭayati

2.24.p3

punarākāśe

2.25

vayasya candanaka ! kimāttha ? | kiṃ uṇaṃ tumaṃ yyeva evaṃ vihvalosim̐
vayasya smaraṇamapi sudāruṇaṃ tādṛgdaśāyāḥ | tathāhi—
nidānaṃ rāgāṇāmajani rajanīpūrvasamayo
jajṛmbhe sā hṛdyā madhuramadirāgandhalahariḥ
udīrṇā sā yūnāṃ sahajasubhagā gītasaraṇirmamāsīdāmantraṃ yamanagaradauvārikavacaḥ

2.26

atha puruṣaḥ saharṣaṃ kaścidabhyetya bhagavantaṃ māṇibhadramabhyadhāt | bhaavaṃ
māṇibhadda ! ṇamo de| saalovi esa tuha pahāvo jaṃ me sāmī hāradatto jūammi
jaalacchīvallaho | tā geṇha edaṃ pūovahāraṃ | avia | jai me kaṇidvabhāduo ṇiuṇao deśāntarapavāsido āgamissadi, tā eso ahaṃ caturao
savvasseṇa vi tumaṃ paritosiissaṃ1
ityākarṇya ca mayā bhavitavyamasmādasmākaṃ kiyatāpyabhisamādhāneneti
kṛtaniścayena sa caturako nirgacchannupagataḥ
atha sa caturakaḥ parimalāhṛtarolambacakravālaṃkṛtanīlatiraskaraṇīvibhramaṃ viveśa śauṇḍikāgāram | atha tadaṅgaṇāddūrataḥ sthitena prārabhe mayā
karuṇasvaraṃ kapaṭaśokābhinayaḥ | yathā kila sāhu bhaṇidaṃ khu keṇa vi subhāduassaṇṇueṇa edaṃ2
deśe deśe kalatrāṇi deśe deśe ca bāndhavāḥ
taṃ tu deśaṃ na paśyāmi yatra bhrātā sahodaraḥ

2.26.p1

haddhī haddhī | aho me duṭṭajīvidassa sudiḍhattaṇaṃ, jaṃ tārisassa subhāduassa caturaassa vi viraheṇa ṇa ṇīharadi3
atha tena madrālāpasamuddīpinasamadhikakaruṇāīhṛdayena sasambhramamabhyetyābhihito'smi
bhadda ṇa tumaṃ maha kaṇidvabhāduo ṇiuṇao
atha mayā sāśraṇa tūṣṇīmeva sa caraṇayorgṛhītaḥ| tato'haṃ tena bhrātṛviyogaduḥkhabharavijṛmbhamāṇatārākranditena kaṇṭhe gṛhīto'smi
atha mayā'bhyadhāyi
muṃcadu muṃcadu maṃ ajjo | aliabhāduo khu ahaṃ | saṅghayeva ajjassa
dukkhamuppādemiṃ

2.26.p2

punarākāśe

2.27

evaṃ vihasati bhavān
aho de aliaṇiuṇaassa vi vaṃkavaaṇammi sacaṃ ṇiuṇattaṇaṃ 2
vayasya candanaka ! kiṃ vacanena ? | paśya me kārya eva naipuṇam | śṛṇu tāvadagrataḥ
atha sa caturakeṇa samadhikāramahotsavena śauṇḍiko'bhyadhāyi
tumaṃ khu me dhammapidā| dehi me avaraṃ mairaṃ | māṇaissaṃ mahūsavaṃ | milido
me cirappavāsido kaṇidṛbhāduo ṇiuṇao| edaṃ khu hāradattapesidaṃ hāraṃ samappiaṃ jaṃ caṃdaseṇāe saāsādo pāvissaṃ tatte samappissaṃ 3
atha mayā jaradambaragranthitaḥ samunmocya samupanītaṃ tasya hiraṇyaśakalam | uktaṃ ca mayāayya caturaa ! geṇha edaṃ | mae khu tuha pahāveṇaṃ cceva bahudaraṃ ajjidaṃ
kiṃ uṇa corāvavhārādo edaṃ cceva uccaridaṃ | atha tenoktam | vatsa ! aṇucidaṃ khu
edaṃ, kaṇiṭhṭho tumaṃ | tato mayā 'bhyadhāyi | ayya ! kiṃ edaṃ vatthudaṃ | mae uṇa
ajjassa pasāeṇa bahudaraṃ ajjidavvaṃ ! atha sa tadgṛhītvā jagrāha bhūyasīṃ madirām | kimāntha ? | kiṃ uṇa tae aṭṭāṇe daviṇavao vakado | vayasya mā bhaiṣīḥvyabhicarati na dāhacchedakāṣakriyābhirjagadupakṛtipātraṃ jātarūpaṃ tadanyat
kanakamidamanīdṛgviśvaviśvāsaghātapraṇayigahanamāyājālajātātmalābham

2.28

atha sa caturakaḥ
nisthāmakaraṇagrāmaḥ prakāmaṃ sīdhusevayā
nidrayā māndrayā grastaḥ sannipātādivāpatat

2.28.p1

ahaṃ ca caṣakacumbanamātraparo madirayā'nabhibhūtastadutsaṅgato hāramādāya
niṣkrānto'smi | ( nepathyābhimukhaṃ kaṭakarākarṇanābhinayaṃ kṛtvā puro'valokya sasambhramam )

2.28.p2

ākrośe

2.29

virodhaka ! kimudvānto dhāvasi ?
āpatpraśāntiṣu parā tava buddhisiddhirna trāsaleśamapi tattvayi sampratīmaḥ
kvāpi pramādaparavānasi cettadeṣa
tatrāsti me ripukulāntakaraḥ kṛpāṇaḥ

2.30

( ākarṇanābhinayaṃ kṛtvā ) kimāttha ?
ṇatthi me kimpi bhaaṃ ṇatthi | ahaṃ khu caṃdaṇaaṃ vaddhāviduṃ pahāvidomhi
eso khu edassa paḍivakkho hāradatto rājapurisehiṃ ṇigihīdo ṇivvāsīadi
eassa kila bhicceṇa caduraeṇa aliakaṇaadāṇeṇa soḍio vaṃcido
avareṇa a ṇiuṇaeṇa hārāhiṇṇāṇadāṇavaṃcidāe caṃdaseṇāe savvassaṃ parimusiaṃ | tujjhavi sā paḍivakkhabhūdā kuṭṭaṇī kalāvadī duhidāe vilāsavadīe
gaṇiāgaṇassa purado kaasavahaṇibbandhaṃ ājammaṃ paricattā
( saharṣam ) vayasya virodhaka ! dīrghaṃ jīva dīrghaṃ jīva
pīyūṣasindhurajaniṣṭa vinaṣṭanakraḥ
procchinnadurjanakathā'jani kāvyagoṣṭhī
jātādya candanalatā bhujagīviyuktā
yatkuṭṭanīvirahitā gaṇikā babhūva

2.30.p1

tatkathaya kathamidaṃ saṃvṛttam| (ākarṇanābhinayaṃ kṛtvā) evamāttha?| mae khu paḍhamaṃ bhaṇidā suṇihudaṃ sā kalāvadī| esā khu tuha duhidā jūaarakappūrammi
vilaggahiaā tuha savvassaṃ ukkhaṇia tassa samappissadi| to tae appamattāe bhodavvaṃ| puṇo a mae vilāsavadī evaṃ gahidatthā kayā| jahā kira esā
tuha antiā kappūraapakkhavādakāraṇeṇa virattā tuha savvassaṃ ukkhaṇia kahiṃpi gamissadi| tā ajja raaṇīe ṇikkhivadavvā tae esā| tado jāmiṇīe
paḍhamajāmammi kalāvadī daviṇaṭṭhāṇamukkhaṇantī vilāsavadīe sakesaggahaṃ kalahāvidā ṇivvāsidā a

2.30.p2

saharṣamākāśe

2.30.p3

vayasya candanaka ! paśya paśya bhagavato māṇibhadrasya prasādamahimānam
dvitraireva dinaiḥ kṛtakṛtyāḥ smaḥ

2.30.p4

punarākāśe ākarṇanābhinayaṃ kṛtvā sāścaryam

2.31

evamākāśavāṇī śrūyate| vatsa karpūraka ! na tathā tvadbhaktyā parituṣṭo'smi
yathā taddine roṣagarbhairupālambhaiḥ| tatkiṃ te bhūyaḥ priyamupakaromi| (sāścaryaharṣamākāśe
praṇamya) bhagavanprasīda prasīda kṣamasva durbinayam| eṣa punaḥ punaḥ praṇato'smi
vipatpayodhau nihitā vipakṣāḥ pūrṇāḥ prakāmaṃ kanakainikāyāḥ
śānto'ntarāyaḥ pramadāsukhānālabhyarthaye tatkimahamaṃ kṛtārthaḥ

2.32

tathāpīdamastulokaḥ sadā nandatu pūrṇakāmaścandrārddhacūḍe nibiḍānurāgaḥ
varṣantu kāmaṃ salilaṃ payodāḥ kṛpārdracittāḥ kanakaṃ narendrāḥ