Rupakashatka 9
Rūpakaṣaṭka 9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 9.3 — 2 parts
- 9.4 — 4 parts
- 9.6 — 2 parts
- 9.8 — 6 parts
- 9.9 — 2 parts
- 9.10 — 1 part
- 9.13 — 2 parts
- 9.15 — 1 part
- 9.16 — 2 parts
9.1
viśadā0—( sasmitam ) sphuṭākṣara ! āyuṣmānbhava | kiṃ punarbhāvānsam̐rabdha iva vibhāvyate ?
sphuṭā0—ayya visadāsaya ! ko saṃraṃbho ?
dhuttehiṃ mohidāṇaṃ agghanti ṇa saccavayayarayaṇāo
aṇahinnāṇa pahūṇaṃ aliyālāvesu rattāṇa
9.2
ahaṃ khu dāṇavaṇāheṇa savvatāvaṇeṇa pāālamūlamuvagadāṇaṃ devāṇaṃ vuttantaṃ
ṇirūviduṃ pesidomhi | tado mae āgadua viṇṇattaṃ jahā kira nārayamahesiṇā
vivarīdadāṇavaviraidamāyāpavaṃcaṃṇiveditta ṇivaṭṭidā savvevi devā kaantabhāvamuvagadavva kuddhā tumhāṇaṃ purāī ahivvanti | tā kijjadu paḍivihāṇaṃ | tado pacchuṇā savvatāvaṇeṇa gavbumhāvilīmahiyāhidappāṇeṇa sāhikkhevaṃ avahatthidomhi | tā uvviggo jāmi ṇiabhavaṇaṃ | ayyaṃ pi ajja uvviggaṃ piva pekkhāmi | tā kiṃ nedaṃ ?
viśa0—( sakhedaṃ niḥśvasya ) ayi sphuṭākṣara ! paravānasmi gurorbhagavato
bhṛgunandanasya | kiṃ karomi ? | nāhamanyathaivaṃvidhaṃ kulaviruddhaṃ vidyāviruddhaṃ nāmaviruddhaṃ ca māyāmayaṃ puṇyamapuṇyaṃ karma kuryām
sphuṭā0—( sasambhramam ) kiṃ uṇa eārisaṃ avvāhidaṃ avveṇa vavasidaṃ
yeṇa' evaṃ aṇuttappadi avyo'
viśa0—ayi sphuṭākṣara ! evamanyathārthito'smi sarvatāpanena | yathā
kila bhagavanviśadāśaya ! durādharṣā maddagaryāṇāṃ bhargagovindaviriñcisamadhiṣṭhitā
paurandarī purī | tattatra bhavatā yatkimapi māyendrajālamāsūjyatāṃ yena te tridaśānāṃ samūlanāśamāśaṅkya nirāśāḥ svayameva tāṃ pariharanti
sphuṭā0—tadā kiṃ kaaṃ avyeṇaṃ ?
viśa0—kṛtamapi viparītaphalameva teṣu tādṛśeṣu māyendrajālādikam
sphuṭā0—( sabhayam ) bhaavaṃta ! tāṇaṃ kae kiṃpi kīradu avaraṃ santikammādiaṃ
viśa0—( sodvegam ) ayi sphuṭākṣara ! kimalīkakarmakleśena
upadravāḥ kṣudrasurāsurāṇāṃ
śakyanta eva pratikarttumanye
kruddhe'ndhakadhvaṃsini śūlapāṇau
kaḥ prakramaḥ śāntikapauṣṭikānām
9.3
jānāmi caikaṃ śāntikam
vyasanajvalane'muṣminnavinayapavanaprasāraṇotphulle
haracaraṇayugalasevā surasindhuḥ sāparaṃ śaraṇam
9.3.p1
sphuṭā0—ṇa uṇa edaṃ aṇusarissadi aliyagavvuttāsido savvatāo¹
viśa0—ayi sphuṭākṣara ! dānavaguruṇāhamasya sācivye paurohitye ca
niyukto'smi tanneha me samucitamaudāsyam | tvamapyasya kramāyāto hitaḥ | tadāstāmapamānakleśaḥ | ehi yathā sambhavamasya hitamārabhyate
9.3.p2
ityubhau parikrāmataḥ
9.4
sphuṭā0—( puro'valokya ) paravasomhi ayyassa | vihrāvedu ayyo esa dāṇavaṇāho gouraparisare hatthipīṭha samārūḍho ciṭṭhadi | esāvi dāṇavavīravāhiṇī
suggahaṇā savvapāāraparisare samantado vihrāvīadi²
viśa0—( puro'valokya sāvajñaṃ vihasya ) ayi sphuṭākṣara !
sphuradurudhanurvallilyāsaṃ kaṭhoraśarotkaraṃ
viṣamasamarakrīḍāsiṃhīvijṛmbhitabhīṣaṇam
ditisutabhujāraṇyaṃ tāvaccakāstu niratyayaṃ
harahutabhujākrodhajvālā na yāvadihāpatet
9.4.p1
sphuṭā0—ayya visadāsay ! paccāsanno dāṇavaṇāho| uasavpīadu dāvai³
9.4.p2
tataḥ praviśati yathā nirdiṣṭaḥ sarvatāpaḥ
9.4.p3
sarvatāpaḥ—kathamāyāta eva viśadāśayaḥ ? | ārya ! abhivādaye'trabhavantam
viśa0—viratavigrahaḥ paramānandabhājanaṃ bhūyāddānaveśvaraḥ
sarva0—āsanamalaṅkarotu bhavān
viśa0—( parijanopanītamāsanamupaviśya svagataṃ sānutāpam ) āḥ ! keyaṃ madīyamukhamukharāharudāhṛtiḥ kāloggī vinirgatā | bhavatvaviditaiva yātu kuto'pīya
m | ( prakāśam ) ayi dānaveśa ! sphuṭākṣaro'yaṃ sphuṭākṣaraḥ | paramhito dānaveśasya prasādamevārhati
sarvatāpaḥ—( saharṣaṃ vihasya ) krodhanaḥ sphuṭākṣaraḥ | kiṃ kriyate ?
9.4.p4
sphuṭākṣaraḥ praṇamyopaviśati
9.5
sarvatāpaḥ—( sotkaṇṭham ) ārya viśadāśaya ! apyanuṣṭhitaṃ tadāryeṇa
viśa0—anādiṣṭamapyabhīṣṭaṃ devasya kriyate | kiṃ punarādiṣṭam ?
sarva0—( sotsukyam ) kathayatu kathayatu āryaḥ | kiṃ kṛtam ?
viśa0--māhendrī tvaganekalocanapadaiḥ kīrṇā patākā kṛtā
pāśonāmbupaterdṛḍhaṃ nigaditā kāntāntadaṇḍāyataḥ
kaumārasya śikhaṇḍinaḥ kṛtarucirbarheṇa guhātmanā
nyastā kalpamahīruhe tava yaśaḥstotraṃ mayā kurvatā
9.6
prastāvitaśca tata ito dṛśyavipulabalajaladhikolāhalo māyāmayaḥ| tatastaistatrasthitairdevairviparītanirmitamāyāvṛttāntaprasṛtitaḥ subhairmahānupahāsaḥ kṛtaḥ
śambhunā ca kṛtasaṃrambheṇa tvadīyanagaropyogāya niyuktaḥ krauñcadāraṇaḥ
sarva0—( sakrodham ) ayi viśadāśaya ! kulācāra iti kāriteyaṃ mayā
māyā sākṣādeva pitāmahādīnām
utkṛtya tānunmadalokapālāṃstatkṛttibhiḥ ketanavaijayantīḥ
nirmāya bhūyo balasaṃyuto'haṃ
yāsyāmi vajrāyudharājadhānīm
9.6.p1
viśa0—( svagataṃ saviṣādam ) aho ! darpāndhatā dānavādhamasya nigūḍhavaiśasaṃ ca | ata eva nainaṃ bhṛgunandano'pi pratyavekṣate
9.6.p2
nepathye sagarvamuccaiḥkāram
9.7
jvālāmālābhiragrerlayasamayamarutpreraṇollāsitābhirbhānostairbhānusārthaiḥ kathitamaruṇitaṃ pattanaṃ lauhametat
re re ! gīrvāṇavīrā iṣubhiśaraśirobāṇaṭaṅkairayatnāttasyāṃ bandhūkapuṣpāvacayarācanayā khaṇḍaśaḥ pāṭayadhvam
9.8
sarva0—( śrutvā sakrodham ) āḥ kathamayaṃ varākaḥ sūryyaḥ sūryyatāpapuraṃ pāvakasahāyaḥ ploṣati | tiṣṭha re tiṣṭha
anyaḥ sa sūrya ! samaraḥ kṣaṇamātrameva
yasminviṣahya vipadaṃ punarabhyudeṣi
dhvāntāpanodamadhikṛtya nijaprabhābhiradyaiva lokamapasūryamahaṃ kariṣye
9.8.p1
ityutthātumīhate
9.8.p2
viśa0—ayi daityarāja mahāvora ! tiṣṭha tiṣṭha | pāvakasahāyasya labdhāvakāśasya sūryasya mithyāgarvoktiriyam | ko'yametāvāniha saṃrambhaḥ
9.8.p3
sarvatāpaḥ tathaiva tiṣṭhati
9.8.p4
viśa0—( svagataṃ sāśaṅkam ) tāpyata eva tāvatsūryatāpaḥ | candratāpaḥ kathamāsta iti na jñāyate ! | (prakāśam ) ayi sphuṭākṣara ! gaccha kriyatāmapramattaścandratāpaḥ
sphuṭā0—(sapraśrayam ) yathā''jñāpayatyāryaḥ
9.8.p5
iti niṣkrāntaḥ
9.8.p6
punarnepathye sakaruṇam
9.9
agne vahnau vikirati ruṣā raśmimālāḥ śikhālīḥ
lauhe'muṣminnasuranagare bhrātṛvaddahyamāne
lāvā dāvānala iva hahā nirgamodduṅkajhampā
bhūyo bhūyaḥ sphuradaratayo daityavīrāḥ patanti
9.9.p1
sarva0—(sakrodhaṃ sasaṃrambham ) āḥ ! kathaṃ dahyata eva me bhrātuḥ sūryatāpasya tādṛśaṃ durmadaṃ daityabalam | tadalamananena mṛṣā bhujabhāradhāraṇāyāsena | (iti saṃrambhaṃ nāṭayati)
viśa0—ayi daityarāja ! na yujyate nikaṭato bhavitum | dūrasthānāṃ
bhavatāṃ dūrato mṛtyuḥ
9.9.p2
sarvatāpanaḥ tathaiva tiṣṭhati
9.10
viśa0— (sollāsam) ayi daityanātha ! paśya paśya śloṣaprakārasamāsāditasindūrapūrāḍambaraṃ tvadbhrāturidaṃ lauhaṃ puraṃ viyadaṅgaṇamanudhāvati
sarva0—( vibhāvya sollāsam )
sūryāspadaṃ kimu jighṛkṣurayaṃ didhakṣuḥ
kiṃ vā parāṇi bhuvanānyuparisthitāni
ākāśakoṭimadhirohati daityanāthaḥ
pāthodhimutthita ivorvaśikhī viśoṣya
9.10.p1
punarnepathye
9.11
krodhādhmātadinādhināthakiraṇaiḥ sphārīkṛtābhirbalādetallohapuraṃ tathā hutabhujo jvālābhiruttāpyate
paurāṇāṃ jvalatāṃ yathā caṭacaṭākolāhalonmiśrito
durgandho'yamudañcati śrutipathaghrāṇendriyadrohakṛt
9.12
sarva0—( śrutvā sakrodham ) aye ! labdhāvakāśāḥ khecarā ime pragalbhante
( sāvajñaṃ vihasya ) ayi mūrkhāḥ ! ka eṣa viṣādāvasare praharṣaḥ
tapanadahanadāhaiḥ khādirāṅgārarūpaṃ
puramadamabhavanmṛtpuśaṅkāvimuktam
idamabhimatamāsīdyaddukhevaṃ vinaiva
jvalayatu tadidānīṃ sparśamātreṇa śatrūn
9.13
viśa0—( saharṣam ) ayi dānavanātha ! diṣṭyā varddhase | vibhāvaya tāvadūrdhvam
dadhatkṛṣṇāṃ chāyāṃ svavaladaruṇakāntivyatikaraṃ
sphuradvicchāṅkārairmṛgavaritakakupcāmarurubhiḥ
lasaddhastomairjanitayamunāsaṅgasubhagerviyadgaṅgāpūre puramidamaho ! majjatitarām
9.13.p1
tadasya praśānta eva dāhaparibhavaḥ | dīrghāyuṣo'mī dānavāḥ saṃvṛttāḥ
sarva0—( saharṣam ) aho ! bhrātuḥ sūryatāpasya śauryaṃ, yadimāṃ dāhavipadaṃ
viṣahya mandākinījalāvagāhena lohamayaṃ nagaramanapāyatāṃ nītam| tadidānīṃ candratāpasyāpāyaśaṅkā paraṃ māṃ bādhate
9.13.p2
nepathye
9.14
yasminnāsītprakampaḥ kusumaśarakṛto yatra mugdhāṅganānāmaṅge saṃkocabhaṅgiḥ surataparikare yatra sītkāraśabdaḥ
tauṣāraṃ varṣamugraṃ kirati himakare śailarāje ca roṣāttasmiṃstāstāḥ saceṣṭāḥ kathamahaha ! pure cāndratāpe'pyabhūvan
9.15
sarva0—( śrutvā sakrodham ) ayi pāpāḥ ! kimevaṃ bhavadbhirudghuṣyate| tathāhiso'yaṃ pataṅgāddahanasya bhaṅgo
dāvānalādeṣa samudraśoṣaḥ
garutmato rājilataḥ kṣayo'yaṃ
yaccandrataḥ sīdati candratāpaḥ
9.15.p1
punarnepathye sagarvam
9.16
nivasati vaḍavāgniryatra sāyāmadhāmā
viharati ca mahoṣmā yatra hālāhalīyaḥ
mayi śaśini saroṣe madurostasya vārddheḥ
kuru śaraṇagatastvaṃ candratāpātmarakṣām
9.16.p1
sarva0—viśadāśaya ! mama jñātervidhuntudasya bhakṣyo'yaṃ, tadenaṃ bhakṣayato
mama na doṣo'sti| kavalayāmyenam
viśa0—( sapraśrayam ) ayi dānaveśa ! bhavānenaṃ kavalayatu| bhavannideśena
rāhureva vā bāḍhamapunarbhāvāya kavalayatu| kiṃtu candratāpasamīpaṃ prahitaḥ pratīkṣyatāṃ
sphuṭākṣaraḥ
9.16.p2
tataḥ praviśati sphuṭākṣaraḥ