Ramayanakathasandoha 12
Rāmāyaṇakathāsandoha 12
- Language
- Sanskrit
Contents
- 12.29 — 1 part
12.1
lakṣmaṇaḥ:- (rāmaṃ prati) yadi gantuṃ kṛtā buddhirvanaṃ mṛgagajāyutam
ahaṃ tvānu gamiṣyāmi vanamagre dhanurdharaḥ
tatra sarvaṃ kariṣyāmi jāgrataḥ svapataśca te
12.2
na devalokākramaṇaṃ nāmaratvamahaṃ vṛṇe
aiśvaryaṃ cāpi lokānāṃ kāmaye na tvayā vinā
12.3
rāmaḥ:- mayādya saha saumitre tvayi gacchati tadvanam
ko bhariṣyati kausalyāṃ sumitrāṃ vā yaśasvinīm
12.4
sā hi rājyamidaṃ prāpya nṛpasyāśvapateḥ sutā
duḥkhitānāṃ sapatnīnāṃ na kariṣyati śobhanam
12.5
lakṣmaṇaḥ:- tavaiva tejasā vīra bharataḥ pūjayiṣyati
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca prayato nāsti saṃśayaḥ
12.6
kausalyā bibhṛyādāryā sahasraṃ madvidhānapi
yasyāḥ sahasraṃ grāmāṇāṃ saṃprāptamupajīvinām
12.7
dhanurādāya saguṇaṃ khanitrapiṭakādharaḥ
āhariṣyāmi te nityaṃ mūlāni ca phalāni ca
12.8
rāmaḥ:- vrajābhṛcchasva saumitre sarvameva suhṛjjanam
sarvamāyudhamādāya kṣipramāvraja lakṣmaṇa
12.9
ye ca rājño dadau divye mahātmā varuṇaḥ svayam
janakasya mahāyajñe dhanuṣī raudradarśane
12.10
abhedye kavace divye tūṇī cākṣayyasāyakau
ādityavimalābhau dvau khaḍgau hemapariṣkṛtau
satkṛtya nihitaṃ sarvametadācāryasadmani
12.11
jagmatuḥ pitaraṃ draṣṭuṃ sītayā saha rāghavau
padātiṃ sānujaṃ dṛṣṭvā sasītaṃ ca janāstadā
ūcurbahujanā vācaḥ śokopahatacetasaḥ
12.12
yaṃ yāntamanuyāti sma caturaṅgabalaṃ mahat
tamekaṃ sītayā sārdhamanuvrajāti lakṣmaṇaḥ
12.13
yā na śakyā purā draṣṭuṃ bhūtairākāśagairapi
tāmadya sītāṃ paśyanti rājamārgagatā janāḥ
12.14
adya nūnaṃ daśarathaḥ sattvamāviśya bhāṣate
nirguṇasyāpi putrasya kathaṃ syādinivāsanam
kiṃ punaryasya loko'yaṃ jito vṛttena kevalam
12.15
tasmāttasyopaghātena prajāḥ paramapīḍitāḥ
audakānīva sattvāni grīṣme salilasaṃkṣayāt
12.16
te lakṣmaṇa iva kṣipraṃ sapatnyaḥ sahabāndhavāḥ
gacchantamanugacchāmo yena gacchati rāghavaḥ
12.17
rāghaveṇa vane sarve vayaṃ vatsyāma nirvṛtāḥ
asmattyaktāni veśmāni kaikeyī pratipadyatām
12.18
vanaṃ nagaramevāstu yena gacchati rāghavaḥ
asmābhiśca parityaktaṃ puraṃ saṃpadyatāṃ vanam
12.19
iti
so'bhidudrāva vegena rāmaṃ dṛṣṭvā viśāṃpatiḥ
tamasaṃprāpya duḥkhārtaḥ papāta bhuvi mūrcchitaḥ
12.20
taṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ tāvubhau rāmalakṣmaṇau
paryaṅke sītayā sārdhaṃ rudantaḥ samaveśayan
12.21
atha rāmo muhūrtasya labdhasaṃjñaṃ mahīpatim
uvāca prāñjalirbāṣpaśokārṇavapariplutam
12.22
āpṛcche tvāṃ mahārāja sarveṣāmīśvaro'si naḥ
prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ paśya tvaṃ kuśalena mām
lakṣmaṇaṃ cānujānīhi sītā cānvetu māṃ vanam
12.23
rājā– ahaṃ rāghava kaikeyyā varadānena mohitaḥ
ayodhyāyāṃ tvamevādya bhava rājā nigṛhya mām
12.24
rāmaḥ– nava pañca ca varṣāṇi vanavāse vihatya te
punaḥ pādau grahīṣyāmi pratijānāte narādhipa
12.25
iti
rudannārtaḥ priyaṃ putraṃ satyapāśena saṃyataḥ
kaikeyyā codyamānastu mitho rājā tamabravīt
12.26
śreyase vṛddhye tāta punarāgamanāya ca
gacchasvāriṣṭamavyagraḥ panthānamakutobhayam
12.27
rāmaḥ– pitā hi daivataṃ tāta devatānāmapi smṛtam
tasmāddaivatamityeva kariṣyāmi piturvacaḥ
12.28
mayā visṛṣṭāṃ bharato mahīmimāṃ saśailakhaṇḍāṃ sapuropakānanām
śivāsu sīmāsvanuśāstu kevalaṃ tvayā yaduktaṃ nṛpate tathāstu tat
12.29
phalāni mūlāni ca bhakṣayanvane girīṃśca paśyansaritaḥ sarāṃsi ca
vanaṃ praviśyaiva vicitrapādapaṃ sukhī bhaviṣyāmi tavāstu nirvṛtiḥ
12.29.p1
sa0 31, 33, 34.
Linked texts (8)
- Śākuntalopākhyāna — Sanskrit
- Critical edition (Baroda) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Rāmakathāmañjarī — Sanskrit
- Vālmīkiratna — Vālmīki, Sanskrit
- Āryacarita — Sanskrit
- Bhāvārtharāmāyaṇa — Ekanātha, Sanskrit
- Laghurāmāyaṇa (Govindanātha Guha) — Govindanātha Guha, Sanskrit