Ramayanakathasandoha 18
Rāmāyaṇakathāsandoha 18
- Language
- Sanskrit
18.1
17 anicchatāṃ paurāṇāṃ saviṣādaṃ nivartanam
anuraktā mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam
anujagmuḥ prayāntaṃ taṃ vanavāsāya mānavāḥ
uvāca rāmaḥ sasnehaṃ tāḥ prajāḥ svāḥ prajā iva
18.2
yā prītirbahumānaśca mayyayodhyānivāsinām
matpriyārthaṃ viśeṣeṇa bharate sā vidhīyatām
18.3
iti
te dvijāstrividhaṃ vṛddhā jñānena vayasaujasā
vayaḥprakampaśiraso dūrādūcuridaṃ vajaḥ
18.4
vahanto javanā rāmaṃ bho bho jātyāsturaṃgamāḥ
nivartadhvaṃ na gantavyaṃ yācanāṃ prativeditāḥ
18.5
evamārtapralāpāṃstānvṛddhānpralapato dvijān
avekṣya sahasā rāmo rathādvavatatāra ha
18.6
padbhcāmeva jagāmātha sasītaḥ sahalakṣmaṇaḥ
dvijātīnhi padātīṃstānrāmo vanaparāyaṇaḥ
na śaśāka ghṛṇācakṣuḥ parimoktuṃ rathena saḥ
18.7
brāhmaṇāḥ:-yācito no nivartasva haṃsaśuklaśiroruhaiḥ
śirobhirnirbhūtācāra mahīpatanapāṃśulaiḥ
18.8
anugantumaśaktāstvāṃ mūlairuddhataveginaḥ
saśabdaṃ vāyuvegena vikrośantīva pādapāḥ
18.9
niśceṣṭāhārasaṃcārā vṛkṣaikasthānaniścitāḥ
pakṣiṇo'pi prayācante sarvabhūtānukampanam
18.10
evaṃ vikrośatāṃ teṣāṃ dvijātīnāṃ nivartane
daddaśe tamasā tatra vārayantīva rāghavam
18.11
gokulākulatīrāyāstamasāyā vidūrataḥ
avasattatra tāṃ rātriṃ rāmaḥ prakṛtibhiḥ saha
18.12
utthāya ca mahātejāḥ prakṛtīstā niśāmya ca
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ puṇyalakṣaṇam
18.13
yāvadeva tu saṃsuptāstāvadeva vayaṃ laghu
rathamāruhya gacchāmaḥ panthānamakutobhayam
18.14
taṃ syandanamadhiṣṭhāya kākutsthaḥ saparicchadaḥ
śīghragāmākulāvartāṃ tamasāmatarannadīm
18.15
rāmaḥ:- udaṅmukhaḥ prayāhi tvaṃ rathamāruhya sārathe
muhūrtaṃ tvaritaṃ gatvā nivartaya rathaṃ punaḥ
18.16
yathā na vidyuḥ paurā māṃ tathā kuru samāhitaḥ
paurā hyātmakṛtādyuḥkhādvipramocyā nṛpātmajaiḥ
18.17
iti
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ paurāste rāghavaṃ vinā
rathamārgānusāreṇa gatvā kiṃcittataḥ kṣaṇam
18.18
ālokamapi rāmasya na paśyanti sma duḥkhitāḥ
kṛpaṇāḥ karuṇā vāco vadanti sma manīṣiṇaḥ
18.19
dhigastu khalu tāṃ nidrāṃ yayāpahatacetasaḥ
nātha paśyāmahe rāmaṃ dṛḍhthūraskaṃ mahābhujam
18.20
iti
tadā yathāgatenaiva mārgeṇa klāntacetasaḥ
ayodhyāmagamansarve purīṃ vyathitasajjanām
18.21
candrahīnamivākāśaṃ toyahīnamivārṇavam
apaśyannihatānandaṃ nagaraṃ te vicetasaḥ
18.22
svaṃ svaṃ nilayamāgamya putradāraiḥ samāvṛtāḥ
aśrūṇi mumucuḥ sarve bāṣpeṇa pihitānanāḥ
Linked texts (4)
- Critical edition (Baroda) — Sanskrit
- Laghurāmāyaṇa (Govindanātha Guha) — Govindanātha Guha, Sanskrit
- Bhāvārtharāmāyaṇa — Ekanātha, Sanskrit
- Vālmīkiratna — Vālmīki, Sanskrit