Ramayanakathasandoha 26

Rāmāyaṇakathāsandoha 26

kausalyā ca sumitrā ca dṛṣṭvā spṛṣṭvā ca pārthivam
hā bharteti parikruśya petaturdharaṇītale

nṛpe śāntaguṇe jāte kausalyāṃ patitāṃ bhuvi
apaśyaṃstāḥ striyaḥ sarvā hatāṃ nāgavadhūmiva

tābhiḥ sa balavānnādaḥ krośantībhiranudrutaḥ
yena sphītīkṛto bhūyastaddṛḍhaṃ samanādyayat

tatparitrastasaṃbhrāntaparyutsukajanākulam
sarvatastumulākrandaṃ paritāpārtabāndhavam

sadyonipatitānandaṃ dīnaṃ viklavadarśanam
babhūva naradevasya saśra diṣṭāntamīyuṣaḥ

tamagnimiva saṃśāntamambuhīnamivārṇavam
gataprabhamivādityaṃ svargasthaṃ prekṣya bhūmipam

kausalyā bāṣpapūrṇākṣī vividhaṃ śokakarśitā
upagṛhya śiro rājñaḥ kaikeyīṃ pratyabhāṣata

sakāmā bhava kaikeyi bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam
tyaktvā rājānamekāgrā nṛśaṃse duṣṭacāriṇi

vihāya māṃ gato rāmo bharttā ca svargaṃto mama
vipathe sārthahīneva nāhaṃ jīvitumutsahe

iti
bāhūnucchritya kṛpaṇā netraprasravaṇairmukhaiḥ
arudañśokasaṃtaptāḥ sarvā api varastriyaḥ

hā mahārāja rāmeṇa saṃtataṃ priyavādinā
vihīnāḥ satyasandhena kimarthaṃ vijahāsi naḥ

kaikeyyā duṣṭabhāvāyā rāghaveṇa vivarjitāḥ
kathaṃ sapatnyā vatsyāmaḥ samīpe vidhavā vayam

yayā ca rājā rāmaśca lakṣmaṇaśca mahābalaḥ
sītayā saha saṃtyaktāḥ sā kamanyaṃ na hāsyati

iti
niśā nakṣatrahīneva strīva bhartṛvivarjitā
purī nārājatāyodhyā hīnā rājñā mahātmanā

bāṣpaparyākulajanā hāhābhūtakulāṅganā
śūnyacatvaraveśmāntā na babhrāje yathāpuram

gate tu śokāttridivaṃ narādhipe mahītalasthāsu nṛpāṅganāsu ca
nivṛttacāraḥ sahasā gato raviḥ pravṛttacārā rajanī hyupasthitā

ṛte tu putrāddahanaṃ mahīpaternārocayam̐ste suhṛdaḥ samāgatāḥ
itīva tasmiñśayane nyaveśayanvicintya rājānamacintyadarśanam

gataprabhā dyauriva bhāskaraṃ vinā vyapetanakṣatragaṇeva śarvarī
purī babhāse rahitā mahātmanākaṇṭhāsrakaṇṭhākulamārgacatvarā

narāśca nāryaśca sametya saṃghaśo vigarhamāṇā bharatasya mātaram
tadā nagaryāṃ naradevasaṃkṣaye babhūvurārtā na ca śarma lebhire

sa0 66.

Linked texts (1)