Ramayanakathasandoha 4

Rāmāyaṇakathāsandoha 4

4 mantharākṛtaṃ kaikeyīprotsāhanam
jñātidāsī yato nityaṃ kaikeyyā tu sahoṣitā
śayānāmeva kaikeyīmidaṃ vacanamabravīt

uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvāmabhivartate
upaplutamaghaughena nātmānamavabudhyase

narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ
uyatvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase

upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati

apavāhya tu duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu
bharatādeva rāmasya rājyasādhāraṇādbhayam

pāpenānṛtasāntvena bāle nityaṃ sukhocitā
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hyasi

kaikeyī- idaṃ tu manthare mahyamākhyātaṃ paramaṃ priyam
rāmo rājasuto jyeṣṭho yauvarājyamato'rhati
kausalyāto'tiriktaṃ ca mama śuśrūṣate bahu

rājyaṃ yadi hi rāmasya bharatasyāpi tattadā
manyate hi yathātmānaṃ tathā bhrātūṃstu rāghavaḥ

mantharā- harṣaṃ kimarthamasthāne kṛtavatyasi bāliśe
śocāmi durmatitvaṃ te kā hi prājñābhinandati
areḥ sapatnīputrasya vṛddhiṃ mṛtyorivāgatām

upasthāsyasi kausalyāṃ dāsīvattvaṃ kṛtāñjaliḥ
putraśca tava rāmasya preṣyatvaṃ hi gamiṣyati

bhavitā rāghavo rājā rāghavasya ca yaḥ sutaḥ
rājavaṃśāttu bharataḥ kaikeyi parihāsyate

dhruvaṃ tu bharataṃ rāmaḥ prāpya rājyamakaṇṭakam
deśāntaraṃ gamayitā lokāntaramathāpi vā

darpānnirākṛtā pūrvaṃ tvayā saubhāgyavattayā
rāmamātā sapatnī te kathaṃ vairaṃ na yāpayet

kaikeyī- kathayasva mamopāyaṃ kenopāyena manthare
bharataḥ prāpnuyādrājyaṃ na tu rāmaḥ kathaṃcana

mantharā- purā devāsure yuddhe patiste rakṣitastvayā
tuṣṭena tena dattau te dvau varau śubhadarśane

tau ca yācasva bhartāraṃ bharatasyābhiṣecanam
pravājanaṃ ca rāmasya varṣāṇi ca caturdaśa
antarbahiśca putraste kṛtamūlo bhaviṣyati

kodhāgāraṃ praviśyātha kuddhevāśvapateḥ sute
śeṣvānantarhitāyāṃ tvaṃ bhūmau malinavāsinī
tava priyārthe rājā tu prāṇānapi parityajet

Linked texts (5)