Pramāṇa · Search · About · API

Valmiki Ramayana 6.77

Vālmīkirāmāyaṇa 6.77

Language
Sanskrit

6.77.1

yudhyamānau tu tau dṛṣṭvā prasaktau nararākṣasau
śūraḥ sa rāvaṇabhrātā tasthau saṃgrāmamūrdhani

6.77.2

tato visphārayām āsa mahad dhanur avasthitaḥ
utsasarja ca tīkṣṇāgrān rākṣaseṣu mahāśarān

6.77.3

te śarāḥ śikhisaṃkāśā nipatantaḥ samāhitāḥ
rākṣasān dārayām āsur vajrā iva mahāgirīn

6.77.4

vibhīṣaṇasyānucarās te 'pi śūlāsipaṭṭasaiḥ
ciccheduḥ samare vīrān rākṣasān rākṣasottamāḥ

6.77.5

rākṣasais taiḥ parivṛtaḥ sa tadā tu vibhīṣaṇaḥ
babhau madhye prahṛṣṭānāṃ kalabhānām iva dvipaḥ

6.77.6

tataḥ saṃcodayāno vai harīn rakṣoraṇapriyān
uvāca vacanaṃ kāle kālajño rakṣasāṃ varaḥ

6.77.7

eko 'yaṃ rākṣasendrasya parāyaṇam iva sthitaḥ
etac cheṣaṃ balaṃ tasya kiṃ tiṣṭhata harīśvarāḥ

6.77.8

asmin vinihate pāpe rākṣase raṇamūrdhani
rāvaṇaṃ varjayitvā tu śeṣam asya balaṃ hatam

6.77.9

prahasto nihato vīro nikumbhaś ca mahābalaḥ
kumbhakarṇaś ca kumbhaś ca dhūmrākṣaś ca niśācaraḥ

6.77.10

akampanaḥ supārśvaś ca cakramālī ca rākṣasaḥ
kampanaḥ sattvavantaś ca devāntakanarāntakau

6.77.11

etān nihatyātibalān bahūn rākṣasasattamān
bāhubhyāṃ sāgaraṃ tīrtvā laṅghyatāṃ goṣpadaṃ laghu

6.77.12

etāvad iha śeṣaṃ vo jetavyam iha vānarāḥ
hatāḥ sarve samāgamya rākṣasā baladarpitāḥ

6.77.13

ayuktaṃ nidhanaṃ kartuṃ putrasya janitur mama
ghṛṇām apāsya rāmārthe nihanyāṃ bhrātur ātmajam

6.77.14

hantukāmasya me bāṣpaṃ cakśuś caiva nirudhyate
tad evaiṣa mahābāhur lakṣmaṇaḥ śamayiṣyati
vānarā ghnantuṃ saṃbhūya bhṛtyān asya samīpagān

6.77.15

iti tenātiyaśasā rākṣasenābhicoditāḥ
vānarendrā jahṛṣire lāṅgalāni ca vivyadhuḥ

6.77.16

tatas te kapiśārdūlāḥ kṣveḍantaś ca muhur muhuḥ
mumucur vividhān nādān meghān dṛṣṭveva barhiṇaḥ

6.77.17

jāmbavān api taiḥ sarvaiḥ svayūthair abhisaṃvṛtaḥ
aśmabhis tāḍayām āsa nakhair dantaiś ca rākṣasān

6.77.18

nighnantam ṛkṣādhipatiṃ rākṣasās te mahābalāḥ
parivavrur bhayaṃ tyaktvā tam anekavidhāyudhāḥ

6.77.19

śaraiḥ paraśubhis tīkṣṇaiḥ paṭṭasair yaṣṭitomaraiḥ
jāmbavantaṃ mṛdhe jaghnur nighnantaṃ rākṣasīṃ camūm

6.77.20

sa saṃprahāras tumulaḥ saṃjajñe kapirākṣasām
devāsurāṇāṃ kruddhānāṃ yathā bhīmo mahāsvanaḥ

6.77.21

hanūmān api saṃkruddhaḥ sālam utpāṭya parvatāt
rakṣasāṃ kadanaṃ cakre samāsādya sahasraśaḥ

6.77.22

sa dattvā tumulaṃ yuddhaṃ pitṛvyasyendrajid yudhi
lakṣmaṇaṃ paravīraghnaṃ punar evābhyadhāvata

6.77.23

tau prayuddhau tadā vīrau mṛdhe lakṣmaṇarākṣasau
śaraughān abhivarṣantau jaghnatus tau parasparam

6.77.24

abhīkṣṇam antardadhatuḥ śarajālair mahābalau
candrādityāv ivoṣṇānte yathā meghais tarasvinau

6.77.25

na hy ādānaṃ na saṃdhānaṃ dhanuṣo vā parigrahaḥ
na vipramokṣo bāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ

6.77.26

na muṣṭipratisaṃdhānaṃ na lakṣyapratipādanam
adṛśyata tayos tatra yudhyatoḥ pāṇilāghavāt

6.77.27

cāpavegapramuktaiś ca bāṇajālaiḥ samantataḥ
antarikṣe 'bhisaṃchanne na rūpāṇi cakāśire
tamasā pihitaṃ sarvam āsīd bhīmataraṃ mahat

6.77.28

na tadānīṃ vavau vāyur na jajvāla ca pāvakaḥ
svastyas tu lokebhya iti jajalpaś ca maharṣayaḥ
saṃpetuś cātra saṃprāptā gandharvāḥ saha cāraṇaiḥ

6.77.29

atha rākṣasasiṃhasya kṛṣṇān kanakabhūṣaṇān
śaraiś caturbhiḥ saumitrir vivyādha caturo hayān

6.77.30

tato 'pareṇa bhallena sūtasya vicariṣyataḥ
lāghavād rāghavaḥ śrīmāñ śiraḥ kāyād apāharat

6.77.31

nihataṃ sārathiṃ dṛṣṭvā samare rāvaṇātmajaḥ
prajahau samaroddharṣaṃ viṣaṇṇaḥ sa babhūva ha

6.77.32

viṣaṇṇavadanaṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ hariyūthapāḥ
tataḥ paramasaṃhṛṣṭo lakṣmaṇaṃ cābhyapūjayan

6.77.33

tataḥ pramāthī śarabho rabhaso gandhamādanaḥ
amṛṣyamāṇāś catvāraś cakrur vegaṃ harīśvarāḥ

6.77.34

te cāsya hayamukhyeṣu tūrṇam utpatya vānarāḥ
caturṣu sumahāvīryā nipetur bhīmavikramāḥ

6.77.35

teṣām adhiṣṭhitānāṃ tair vānaraiḥ parvatopamaiḥ
mukhebhyo rudhiraṃ vyaktaṃ hayānāṃ samavartata

6.77.36

te nihatya hayāṃs tasya pramathya ca mahāratham
punar utpatya vegena tasthur lakṣmaṇapārśvataḥ

6.77.37

sa hatāśvād avaplutya rathān mathitasāratheḥ
śaravarṣeṇa saumitrim abhyadhāvata rāvaṇiḥ

6.77.38

tato mahendrapratimaḥ sa lakṣmaṇaḥ padātinaṃ taṃ niśitaiḥ śarottamaiḥ
sṛjantam ādau niśitāñ śarottamān bhṛśaṃ tadā bāṇagaṇair nyavārayat

Commentaries (7)

Linked texts (1)

Discussed in (1)