Valmiki Ramayana 6.82
Vālmīkirāmāyaṇa 6.82
- Language
- Sanskrit
6.82.1
tāni nāgasahasrāṇi sārohāṇāṃ ca vājinām
rathānāṃ cāgnivarṇānāṃ sadhvajānāṃ sahasraśaḥ
6.82.2
rākṣasānāṃ sahasrāṇi gadāparighayodhinām
kāñcanadhvajacitrāṇāṃ śūrāṇāṃ kāmarūpiṇām
6.82.3
nihatāni śarais tīkṣṇais taptakāñcanabhūṣaṇaiḥ
rāvaṇena prayuktāni rāmeṇākliṣṭakarmaṇā
6.82.4
dṛṣṭvā śrutvā ca saṃbhrāntā hataśeṣā niśācarāḥ
rākṣasyaś ca samāgamya dīnāś cintāpariplutāḥ
6.82.5
vidhavā hataputrāś ca krośantyo hatabāndhavāḥ
rākṣasyaḥ saha saṃgamya duḥkhārtāḥ paryadevayan
6.82.6
kathaṃ śūrpaṇakhā vṛddhā karālā nirṇatodarī
āsasāda vane rāmaṃ kandarpam iva rūpiṇam
6.82.7
sukumāraṃ mahāsattvaṃ sarvabhūtahite ratam
taṃ dṛṣṭvā lokavadhyā sā hīnarūpā prakāmitā
6.82.8
kathaṃ sarvaguṇair hīnā guṇavantaṃ mahaujasaṃ
sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ kāmayām āsa rākṣasī
6.82.9
janasyāsyālpabhāgyatvāt palinī śvetamūrdhajā
akāryam apahāsyaṃ ca sarvalokavigarhitam
6.82.10
rākṣasānāṃ vināśāya dūṣaṇasya kharasya ca
cakārāpratirūpā sā rāghavasya pradharṣaṇam
6.82.11
tan nimittam idaṃ vairaṃ rāvaṇena kṛtaṃ mahat
vadhāya nītā sā sītā daśagrīveṇa rakṣasā
6.82.12
na ca sītāṃ daśagrīvaḥ prāpnoti janakātmajām
baddhaṃ balavatā vairam akṣayaṃ rāghaveṇa ha
6.82.13
vaidehīṃ prārthayānaṃ taṃ virādhaṃ prekṣya rākṣasaṃ
hatam ekena rāmeṇa paryāptaṃ tannidarśanam
6.82.14
caturdaśasahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām
nihatāni janasthāne śarair agniśikhopamaiḥ
6.82.15
kharaś ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇas triśirās tathā
śarair ādityasaṃkāśaiḥ paryāptaṃ tannidarśanam
6.82.16
hato yojanabāhuś ca kabandho rudhirāśanaḥ
krodhārto vinadan so 'tha paryāptaṃ tannidarśanam
6.82.17
jaghāna balinaṃ rāmaḥ sahasranayanātmajam
bālinaṃ meghasaṃkāśaṃ paryāptaṃ tannidarśanam
6.82.18
ṛśyamūke vasañ śaile dīno bhagnamanorathaḥ
sugrīvaḥ sthāpito rājye paryāptaṃ tannidarśanam
6.82.19
dharmārthasahitaṃ vākyaṃ sarveṣāṃ rakṣasāṃ hitam
yuktaṃ vibhīṣaṇenoktaṃ mohāt tasya na rocate
6.82.20
vibhīṣaṇavacaḥ kuryād yadi sma dhanadānujaḥ
śmaśānabhūtā duḥkhārtā neyaṃ laṅkā purī bhavet
6.82.21
kumbhakarṇaṃ hataṃ śrutvā rāghaveṇa mahābalam
priyaṃ cendrajitaṃ putraṃ rāvaṇo nāvabudhyate
6.82.22
mama putro mama bhrātā mama bhartā raṇe hataḥ
ity evaṃ śrūyate śabdo rākṣasānāṃ kule kule
6.82.23
rathāś cāśvāś ca nāgāś ca hatāḥ śatasahasraśaḥ
raṇe rāmeṇa śūreṇa rākṣasāś ca padātayaḥ
6.82.24
rudro vā yadi vā viṣṇur mahendro vā śatakratuḥ
hanti no rāmarūpeṇa yadi vā svayam antakaḥ
6.82.25
hatapravīrā rāmeṇa nirāśā jīvite vayam
apaśyantyo bhayasyāntam anāthā vilapāmahe
6.82.26
rāmahastād daśagrīvaḥ śūro dattavaro yudhi
idaṃ bhayaṃ mahāghoram utpannaṃ nāvabudhyate
6.82.27
na devā na ca gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ
upasṛṣṭaṃ paritrātuṃ śaktā rāmeṇa saṃyuge
6.82.28
utpātāś cāpi dṛśyante rāvaṇasya raṇe raṇe
kathayiṣyanti rāmeṇa rāvaṇasya nibarhaṇam
6.82.29
pitāmahena prītena devadānavarākṣasaiḥ
rāvaṇasyābhayaṃ dattaṃ mānuṣebhyo na yācitam
6.82.30
tad idaṃ mānuṣān manye prāptaṃ niḥsaṃśayaṃ bhayam
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ rakṣasāṃ rāvaṇasya ca
6.82.31
pīḍyamānās tu balinā varadānena rakṣasā
dīptais tapobhir vibudhāḥ pitāmaham apūjayan
6.82.32
devatānāṃ hitārthāya mahātmā vai pitāmahaḥ
uvāca devatāḥ sarvā idaṃ tuṣṭo mahad vacaḥ
6.82.33
adya prabhṛti lokāṃs trīn sarve dānavarākṣasāḥ
bhayena prāvṛtā nityaṃ vicariṣyanti śāśvatam
6.82.34
daivatais tu samāgamya sarvaiś cendrapurogamaiḥ
vṛṣadhvajas tripurahā mahādevaḥ prasāditaḥ
6.82.35
prasannas tu mahādevo devān etad vaco 'bravīt
utpatsyati hitārthaṃ vo nārī rakṣaḥkṣayāvahā
6.82.36
eṣā devaiḥ prayuktā tu kṣud yathā dānavān purā
bhakṣayiṣyati naḥ sītā rākṣasaghnī sarāvaṇān
6.82.37
rāvaṇasyāpanītena durvinītasya durmateḥ
ayaṃ niṣṭānako ghoraḥ śokena samabhiplutaḥ
6.82.38
taṃ na paśyāmahe loke yo naḥ śaraṇado bhavet
rāghaveṇopasṛṣṭānāṃ kāleneva yugakṣaye
6.82.39
itīva sarvā rajanīcarastriyaḥ parasparaṃ saṃparirabhya bāhubhiḥ
viṣedur ārtātibhayābhipīḍitā vinedur uccaiś ca tadā sudāruṇam
Commentaries (6)
- Tilaka — Nāgeśa Bhaṭṭa 1700, Sanskrit
- Rāmāyaṇabhūṣaṇa — Govindarāja, Sanskrit
- Dharmākūtam — Tryambaka Makhin, Sanskrit
- Kalpavallikā — Bommakanti Nṛsiṃhaśāstrin, Sanskrit
- Munibhāvaprakāśikā — Sanskrit
- Vālmīkibhāvadīpa (Anantācārya Prativādibhayaṅkara) — Anantācārya Prativādibhayaṅkara, Sanskrit
Linked texts (1)
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit