Pramāṇa · Search · About · API

Valmiki Ramayana 6.83

Vālmīkirāmāyaṇa 6.83

Language
Sanskrit

6.83.1

ārtānāṃ rākṣasīnāṃ tu laṅkāyāṃ vai kule kule
rāvaṇaḥ karuṇaṃ śabdaṃ śuśrāva pariveditam

6.83.2

sa tu dīrghaṃ viniśvasya muhūrtaṃ dhyānam āsthitaḥ
babhūva paramakruddho rāvaṇo bhīmadarśanaḥ

6.83.3

saṃdaśya daśanair oṣṭhaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ
rākṣasair api durdarśaḥ kālāgnir iva mūrchitaḥ

6.83.4

uvāca ca samīpasthān rākṣasān rākṣaseśvaraḥ
bhayāvyaktakathāṃs tatra nirdahann iva cakṣuṣā

6.83.5

mahodaraṃ mahāpārśvaṃ virūpākṣaṃ ca rākṣasaṃ
śīghraṃ vadata sainyāni niryāteti mamājñayā

6.83.6

tasya tad vacanaṃ śrutvā rākṣasās te bhayārditāḥ
codayām āsur avyagrān rākṣasāṃs tān nṛpājñayā

6.83.7

te tu sarve tathety uktvā rākṣasā ghoradarśanāḥ
kṛtasvastyayanāḥ sarve rāvaṇābhimukhā yayuḥ

6.83.8

pratipūjya yathānyāyaṃ rāvaṇaṃ te mahārathāḥ
tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve bhartur vijayakāṅkṣiṇaḥ

6.83.9

athovāca prahasyaitān rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ
mahodaramahāpārśvau virūpākṣaṃ ca rākṣasaṃ

6.83.10

adya bāṇair dhanurmuktair yugāntādityasaṃnibhaiḥ
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva neṣyāmi yamasādhanam

6.83.11

kharasya kumbhakarṇasya prahastendrajitos tathā
kariṣyāmi pratīkāram adya śatruvadhād aham

6.83.12

naivāntarikṣaṃ na diśo na nadyo nāpi sāgaraḥ
prakāśatvaṃ gamiṣyanti madbāṇajaladāvṛtāḥ

6.83.13

adya vānarayūthānāṃ tāni yūthāni bhāgaśaḥ
dhanuḥsamudrād udbhūtair mathiṣyāmi śarormibhiḥ

6.83.14

vyākośapadmacakrāṇi padmakesaravarcasām
adya yūthataṭākāni gajavat pramathāmy aham

6.83.15

saśarair adya vadanaiḥ saṃkhye vānarayūthapāḥ
maṇḍayiṣyanti vasudhāṃ sanālair iva paṅkalaiḥ

6.83.16

adya yuddhapracaṇḍānāṃ harīṇāṃ drumayodhinām
muktenaikeṣuṇā yuddhe bhetsyāmi ca śataṃśatam

6.83.17

hato bhartā hato bhrātā yāsāṃ ca tanayā hatāḥ
vadhenādya ripos tāsāṃ karmomy asrapramārjanam

6.83.18

adya madbāṇanirbhinnaiḥ prakīrṇair gatacetanaiḥ
karomi vānarair yuddhe yatnāvekṣyatalāṃ mahīm

6.83.19

adya gomāyavo gṛdhrā ye ca māṃsāśino 'pare
sarvāṃs tāṃs tarpayiṣyāmi śatrumāṃsaiḥ śarārditaiḥ

6.83.20

kalpyatāṃ me rathaśīghraṃ kṣipram ānīyatāṃ dhanuḥ
anuprayāntu māṃ yuddhe ye 'vaśiṣṭā niśācarāḥ

6.83.21

tasya tad vacanaṃ śrutvā mahāpārśvo 'bravīd vacaḥ
balādhyakṣān sthitāṃs tatra balaṃ saṃtvaryatām iti

6.83.22

balādhyakṣās tu saṃrabdhā rākṣasāṃs tān gṛhād gṛhāt
codayantaḥ pariyayur laṅkāṃ laghuparākramāḥ

6.83.23

tato muhūrtān niṣpetū rākṣasā bhīmavikramāḥ
nardanto bhīmavadanā nānāpraharaṇair bhujaiḥ

6.83.24

asibhiḥ paṭṭasaiḥ śūlair galābhir musalair halaiḥ
śaktibhis tīkṣṇadhārābhir mahadbhiḥ kūṭamudgaraiḥ

6.83.25

yaṣṭibhir vimalaiś cakrair niśitaiś ca paraśvadhaiḥ
bhiṇḍipālaiḥ śataghnībhir anyaiś cāpi varāyudhaiḥ

6.83.26

athānayan balādhyakṣāś catvāro rāvaṇājñayā
drutaṃ sūtasamāyuktaṃ yuktāṣṭaturagaṃ ratham

6.83.27

āruroha rathaṃ divyaṃ dīpyamānaṃ svatejasā
rāvaṇaḥ sattvagāmbhīryād dārayann iva medinīm

6.83.28

rāvaṇenābhyanujñātau mahāpārśvamahodarau
virūpākṣaś ca durdharṣo rathān āruruhus tadā

6.83.29

te tu hṛṣṭā vinardanto bhindanta iva medinīm
nādaṃ ghoraṃ vimuñcanto niryayur jayakāṅkṣiṇaḥ

6.83.30

tato yuddhāya tejasvī rakṣogaṇabalair vṛtaḥ
niryayāv udyatadhanuḥ kālāntakayamomapaḥ

6.83.31

tataḥ prajavanāśvena rathena sa mahārathaḥ
dvāreṇa niryayau tena yatra tau rāmalakṣmaṇau

6.83.32

tato naṣṭaprabhaḥ sūryo diśaś ca timirāvṛtāḥ
dvijāś ca nedur ghorāś ca saṃcacāla ca medinī

6.83.33

vavarṣa rudhiraṃ devaś caskhaluś ca turaṃgamāḥ
dhvajāgre nyapatad gṛdhro vineduś cāśivaṃ śivāḥ

6.83.34

nayanaṃ cāsphurad vāmaṃ savyo bāhur akampata
vivarṇavadanaś cāsīt kiṃ cid abhraśyata svaraḥ

6.83.35

tato niṣpatato yuddhe daśagrīvasya rakṣasaḥ
raṇe nidhanaśaṃsīni rūpāṇy etāni jajñire

6.83.36

antarikṣāt papātolkā nirghātasamanisvanā
vinedur aśivaṃ gṛdhrā vāyasair anunāditāḥ

6.83.37

etān acintayan ghorān utpātān samupasthitān
niryayau rāvaṇo mohād vadhārthī kālacoditaḥ

6.83.38

teṣāṃ tu rathaghoṣeṇa rākṣasānāṃ mahātmanām
vānarāṇām api camūr yuddhāyaivābhyavartata

6.83.39

teṣāṃ sutumulaṃ yuddhaṃ babhūva kapirakṣasām
anyonyam āhvayānānāṃ kruddhānāṃ jayam icchatām

6.83.40

tataḥ kruddho daśagrīvaḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ
vānarāṇām anīkeṣu cakāra kadanaṃ mahat

6.83.41

nikṛttaśirasaḥ ke cid rāvaṇena valīmukhāḥ
nirucchvāsā hatāḥ ke cit ke cit pārśveṣu dāritāḥ
ke cid vibhinnaśirasaḥ ke cic cakṣurvivarjitāḥ

6.83.42

daśānanaḥ krodhavivṛttanetro yato yato 'bhyeti rathena saṃkhye
tatas tatas tasya śarapravegaṃ soḍhuṃ na śekur hariyūthapās te

Commentaries (6)

Linked texts (2)