Pramāṇa · Search · About · API

Valmiki Ramayana 7.59

Vālmīkirāmāyaṇa 7.59

Language
Sanskrit

7.59.1

atha rātryāṃ pravṛttāyāṃ śatrughno bhṛgunandanam
papraccha cyavanaṃ vipraṃ lavaṇasya balābalam

7.59.2

śūlasya ca balaṃ brahman ke ca pūrvaṃ nipātitāḥ
anena śūlamukhena dvandvayuddham upāgatāḥ

7.59.3

tasya tadbhāṣitaṃ śrutvā śatrughnasya mahātmanaḥ
pratyuvāca mahātejāś cyavano raghunandanam

7.59.4

asaṃkhyeyāni karmāṇi yāny asya puruṣarṣabha
ikṣvākuvaṃśaprabhave yad vṛttaṃ tac chṛṇuṣva me

7.59.5

ayodhyāyāṃ purā rājā yuvanāśvasuto balī
māndhātā iti vikhyātas triṣu lokeṣu vīryavān

7.59.6

sa kṛtvā pṛthivīṃ kṛtsnāṃ śāsane pṛthivīpatiḥ
suralokam atho jetum udyogam akaron nṛpaḥ

7.59.7

indrasya tu bhayaṃ tīvraṃ surāṇāṃ ca mahātmanām
māndhātari kṛtodyoge devalokajigīṣayā

7.59.8

ardhāsanena śakrasya rājyārdhena ca pārthivaḥ
vandyamānaḥ suragaṇaiḥ pratijñām adhyarohata

7.59.9

tasya pāpam abhiprāyaṃ viditvā pākaśāsanaḥ
sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca yuvanāśvajam

7.59.10

rājā tvaṃ mānuṣe loke na tāvat puruṣarṣabha
akṛtvā pṛthivīṃ vaśyāṃ devarājyam ihecchasi

7.59.11

yadi vīra samagrā te medinī nikhilā vaśe
devarājyaṃ kuruṣveha sabhṛtyabalavāhanaḥ

7.59.12

indram evaṃ bruvāṇaṃ tu māndhātā vākyam abravīt
kva me śakra pratihataṃ śāsanaṃ pṛthivītale

7.59.13

tam uvāca sahasrākṣo lavaṇo nāma rākṣasaḥ
madhuputro madhuvane nājñāṃ te kurute 'nagha

7.59.14

tac chrutvā vipriyaṃ ghoraṃ sahasrākṣeṇa bhāṣitam
vrīḍito 'vāṅmukho rājā vyāhartuṃ na śaśāka ha

7.59.15

āmantrya tu sahasrākṣaṃ hriyā kiṃ cid avāṅmukhaḥ
punar evāgamac chrīmān imaṃ lokaṃ nareśvaraḥ

7.59.16

sa kṛtvā hṛdaye 'marṣaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ
ājagāma madhoḥ putraṃ vaśe kartum aninditaḥ

7.59.17

sa kāṅkṣamāṇo lavaṇaṃ yuddhāya puruṣarṣabhaḥ
dūtaṃ saṃpreṣayām āsa sakāśaṃ lavaṇasya saḥ

7.59.18

sa gatvā vipriyāṇy āha bahūni madhunaḥ sutam
vadantam evaṃ taṃ dūtaṃ bhakṣayām āsa rākṣasaḥ

7.59.19

cirāyamāṇe dūte tu rājā krodhasamanvitaḥ
ardayām āsa tad rakṣaḥ śaravṛṣṭyā samantataḥ

7.59.20

tataḥ prahasya lavaṇaḥ śūlaṃ jagrāha pāṇinā
vadhāya sānubandhasya mumocāyudham uttamam

7.59.21

tac chūlaṃ dīpyamānaṃ tu sabhṛtyabalavāhanam
bhasmīkṛtya nṛpaṃ bhūyo lavaṇasyāgamat karam

7.59.22

evaṃ sa rājā sumahān hataḥ sabalavāhanaḥ
śūlasya ca balaṃ vīra aprameyam anuttamam

7.59.23

śvaḥ prabhāte tu lavaṇaṃ vadhiṣyasi na saṃśayaḥ
agṛhītāyudhaṃ kṣipraṃ dhruvo hi vijayas tava

Commentaries (6)