The Rāmāyaṇa of Vālmīki 7.72
Vālmīkirāmāyaṇa 7.72
- Language
- Sanskrit
7.72.1
sa muhūrtād upaśrutya devarṣir amitaprabhaḥ
svam āśramaṃ śiṣya vṛtaḥ kṣudhārtaḥ saṃnyavartata
7.72.2
so 'paśyad arajāṃ dīnāṃ rajasā samabhiplutām
jyotsnām ivāruṇagrastāṃ pratyūṣe na virājatīm
7.72.3
tasya roṣaḥ samabhavat kṣudhārtasya viśeṣataḥ
nirdahann iva lokāṃs trīñ śiṣyāṃś cedam uvāca ha
7.72.4
paśyadhvaṃ viparītasya daṇḍasyāviditātmanaḥ
vipattiṃ ghorasaṃkāśāṃ kruddhām agniśikhām iva
7.72.5
kṣayo 'sya durmateḥ prāptaḥ sānugasya durātmanaḥ
yaḥ pradīptāṃ hutāśasya śikhāṃ vai spraṣṭum icchati
7.72.6
yasmāt sa kṛtavān pāpam īdṛśaṃ ghoradarśanam
tasmāt prāpsyati durmedhāḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ
7.72.7
saptarātreṇa rājāsau sabhṛtyabalavāhanaḥ
pāpakarmasamācāro vadhaṃ prāpsyati durmatiḥ
7.72.8
samantād yojanaśataṃ viṣayaṃ cāsya durmateḥ
dhakṣyate pāṃsuvarṣeṇa mahatā pākaśāsanaḥ
7.72.9
sarvasattvāni yānīha sthāvarāṇi carāṇi ca
mahatā pāṃsuvarṣeṇa nāśaṃ yāsyanti sarvaśaḥ
7.72.10
daṇḍasya viṣayo yāvat tāvat sarvasamucchrayaḥ
pāṃsubhuta ivālakṣyaḥ saptarātrād bhaviṣyati
7.72.11
ity uktvā krodhasaṃtapas tam āśramanivāsinam
janaṃ janapadānteṣu sthīyatām iti cābravīt
7.72.12
śrutvā tūśasano vākyaṃ sa āśramāvasatho janaḥ
niṣkrānto viṣayāt tasya sthānaṃ cakre 'tha bāhyataḥ
7.72.13
sa tathoktvā munijanam arajām idam abravīt
ihaiva vasa durmedhe āśrame susamāhitā
7.72.14
idaṃ yojanaparyantaṃ saraḥ suruciraprabham
araje vijvarā bhuṅkṣva kālaś cātra pratīkṣyatām
7.72.15
tvatsamīpe tu ye sattvā vāsam eṣyanti tāṃ niśām
avadhyāḥ pāṃsuvarṣeṇa te bhaviṣyanti nityadā
7.72.16
ity uktvā bhārgavo vāsam anyatra samupākramat
saptāhād bhasmasādbhūtaṃ yathoktaṃ brahmavādinā
7.72.17
tasyāsau daṇḍaviṣayo vindhyaśaivalasānuṣu
śapto brahmarṣiṇā tena purā vaidharmake kṛte
7.72.18
tataḥ prabhṛti kākutstha daṇḍakāraṇyam ucyate
tapasvinaḥ sthitā yatra janasthānam atho 'bhavat
7.72.19
etat te sarvam ākhyātaṃ yan māṃ pṛcchasi rāghava
saṃdhyām upāsituṃ vīra samayo hy ativartate
7.72.20
ete maharṣayaḥ sarve pūrṇakumbhāḥ samantataḥ
kṛtodako naravyāghra ādityaṃ paryupāsate
7.72.21
sa tair ṛṣibhir abhyastaḥ sahitair brahmasattamaiḥ
ravir astaṃ gato rāma gacchodakam upaspṛśa
Commentaries (7)
- Tilaka — Nāgeśa Bhaṭṭa 1700, Sanskrit
- Rāmāyaṇabhūṣaṇa — Govindarāja, Sanskrit
- Dharmākūtam — Tryambaka Makhin, Sanskrit
- Kalpavallikā — Bommakanti Nṛsiṃhaśāstrin, Sanskrit
- Rāmāyaṇa Taniślokī Vyākhyā — Periavāchāmbillai, Tamil
- Munibhāvaprakāśikā — Sanskrit
- Vālmīkibhāvadīpa (Anantācārya Prativādibhayaṅkara) — Anantācārya Prativādibhayaṅkara, Sanskrit
Linked texts (1)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit