The Rāmāyaṇa of Vālmīki 7.81
Vālmīkirāmāyaṇa 7.81
- Language
- Sanskrit
7.81.1
tathoktavati rāme tu tasya janma tad adbhutam
uvāca lakṣmaṇo bhūyo bharataś ca mahāyaśāḥ
7.81.2
sā priyā somaputrasya saṃvatsaram athoṣitā
akarot kiṃ naraśreṣṭha tat tvaṃ śaṃsitum arhasi
7.81.3
tayos tad vākyamādhuryaṃ niśamya paripṛcchatoḥ
rāmaḥ punar uvācemāṃ prajāpatisute kathām
7.81.4
puruṣatvaṃ gate śūre budhaḥ paramabuddhimān
saṃvartaṃ paramodāram ājuhāva mahāyaśāḥ
7.81.5
cyavanaṃ bhṛguputraṃ ca muniṃ cāriṣṭaneminam
pramodanaṃ modakaraṃ tato durvāsasaṃ munim
7.81.6
etān sarvān samānīya vākyajñas tattvadarśinaḥ
uvāca sarvān suhṛdo dhairyeṇa susamāhitaḥ
7.81.7
ayaṃ rājā mahābāhuḥ kardamasya ilaḥ sutaḥ
jānītainaṃ yathā bhūtaṃ śreyo hy asya vidhīyatām
7.81.8
teṣāṃ saṃvadatām eva tam āśramam upāgamat
kardamaḥ sumahātejā dvijaiḥ saha mahātmabhiḥ
7.81.9
pulastyaś ca kratuś caiva vaṣaṭkāras tathaiva ca
oṃkāraś ca mahātejās tam āśramam upāgaman
7.81.10
te sarve hṛṣṭamanasaḥ parasparasamāgame
hitaiṣiṇo bāhli pateḥ pṛthag vākyam athābruvan
7.81.11
kardamas tv abravīd vākyaṃ sutārthaṃ paramaṃ hitam
dvijāḥ śṛṇuta madvākyaṃ yac chreyaḥ pārthivasya hi
7.81.12
nānyaṃ paśyāmi bhaiṣajyam antareṇa vṛṣadhvajam
nāśvamedhāt paro yajñaḥ priyaś caiva mahātmanaḥ
7.81.13
tasmād yajāmahe sarve pārthivārthe durāsadam
kardamenaivam uktās tu sarva eva dvijarṣabhāḥ
rocayanti sma taṃ yajñaṃ rudrasyārādhanaṃ prati
7.81.14
saṃvartasya tu rājarṣiḥ śiṣyaḥ parapuraṃjayaḥ
marutta iti vikhyātas taṃ yajñaṃ samupāharat
7.81.15
tato yajño mahān āsīd budhāśramasamīpataḥ
rudraś ca paramaṃ toṣam ājagāma mahāyaśāḥ
7.81.16
atha yajñasamāptau tu prītaḥ paramayā mudā
umāpatir dvijān sarvān uvācedam ilāṃ prati
7.81.17
prīto 'smi hayamedhena bhaktyā ca dvijasattamāḥ
asya bāhlipateś caiva kiṃ karomi priyaṃ śubham
7.81.18
tathā vadati deveśe dvijās te susamāhitāḥ
prasādayanti deveśaṃ yathā syāt puruṣas tv ilā
7.81.19
tataḥ prītamanā rudraḥ puruṣatvaṃ dadau punaḥ
ilāyai sumahātejā dattvā cāntaradhīyata
7.81.20
nivṛtte hayamedhe tu gate cādarśanaṃ hare
yathāgataṃ dvijāḥ sarve agacchan dīrghadarśinaḥ
7.81.21
rājā tu bāhlim utsṛjya madhyadeśe hy anuttamam
niveśayām āsa puraṃ pratiṣṭhānaṃ yaśaskaram
7.81.22
śaśabindus tu rājāsīd bāhlyāṃ parapuraṃjayaḥ
pratiṣṭhāna ilo rājā prajāpatisuto balī
7.81.23
sa kāle prāptavāṃl lokam ilo brāhmam anuttamam
ailaḥ purūravā rājā pratiṣṭhānam avāptavān
7.81.24
īdṛśo hy aśvamedhasya prabhāvaḥ puruṣarṣabhau
strībhūtaḥ pauruṣaṃ lebhe yac cānyad api durlabham
Commentaries (7)
- Tilaka — Nāgeśa Bhaṭṭa 1700, Sanskrit
- Rāmāyaṇabhūṣaṇa — Govindarāja, Sanskrit
- Dharmākūtam — Tryambaka Makhin, Sanskrit
- Dharmākūtam — Tryambaka, Sanskrit
- Kalpavallikā — Bommakanti Nṛsiṃhaśāstrin, Sanskrit
- Rāmāyaṇaṭīkā — Nṛsiṃha, Sanskrit
- Munibhāvaprakāśikā — Sanskrit
Linked texts (3)
- Epic Mythology — Edward Washburn Hopkins, English
- Life in Ancient India as Depicted in the Jain Canons, with Commentaries: An Administrative, Economic, Social and Geographical Survey — Jagdish Chandra Jain, English
- The Great Epic of India: Its Character and Origin — E. W. Hopkins, English