Valmiki Ramayana 7.83

Vālmīkirāmāyaṇa 7.83

tat sarvam akhilenāśu prasthāpya bharatāgrajaḥ
hayaṃ lakṣmaṇasaṃpannaṃ kṛṣṇasāraṃ mumoca ha

ṛtvigbhir lakṣmaṇaṃ sārdham aśve ca viniyujya saḥ
tato 'bhyagacchat kākutsthaḥ saha sainyena naimiṣam

yajñavāṭaṃ mahābāhur dṛṣṭvā paramam adbhutam
praharṣam atulaṃ lebhe śrīmān iti ca so 'bravīt

naimiṣe vasatas tasya sarva eva narādhipāḥ
ājagmuḥ sarvarāṣṭrebhyas tān rāmaḥ pratyapūjayat

upakāryān mahārhāṃś ca pārthivānāṃ mahātmanām
sānugānāṃ naraśreṣṭho vyādideśa mahādyutiḥ

annapānāni vastrāṇi sānugānāṃ mahātmanām
bharataḥ saṃdadāv āśu śatrughnasahitas tadā

vānarāś ca mahātmānaḥ sugrīvasahitās tadā
viprāṇāṃ praṇatāḥ sarve cakrire pariveṣaṇam

vibhīṣaṇaś ca rakṣobhiḥ sragvibhir bahubhir vṛtaḥ
ṛṣīṇām ugratapasāṃ kiṃkaraḥ paryupasthitaḥ

evaṃ suvihito yajño hayamedho 'bhyavartata
lakṣmaṇenābhiguptā ca hayacaryā pravartitā

nānyaḥ śabdo 'bhavat tatra hayamedhe mahātmanaḥ
chandato dehi visrabdho yāvat tuṣyanti yācakāḥ
tāvad vānararakṣobhir dattam evābhyadṛśyata

na kaś cin malinas tatra dīno vāpy atha vā kṛśaḥ
tasmin yajñavare rājño hṛṣṭapuṣṭajanāvṛte

ye ca tatra mahātmāno munayaś cirajīvinaḥ
nāsmaraṃs tādṛśaṃ yajñaṃ dānaughasamalaṃkṛtam

rajatānāṃ suvarṇānāṃ ratnānām atha vāsasām
aniśaṃ dīyamānānāṃ nāntaḥ samupadṛśyate

na śakrasya na somasya yamasya varuṇasya vā
īdṛśo dṛṣṭapūrvo na evam ūcus tapodhanāḥ

sarvatra vānarās tasthuḥ sarvatraiva ca rākṣasāḥ
vāso dhanāni kāmibhyaḥ pūrṇahastā dadur bhṛśam

īdṛśo rājasiṃhasya yajñaḥ sarvaguṇānvitaḥ
saṃvatsaram atho sāgraṃ vartate na ca hīyate

Commentaries (6)

Tilaka — Nāgeśa Bhaṭṭa 1700, Sanskrit
Rāmāyaṇabhūṣaṇa — Govindarāja, Sanskrit
Dharmākūtam — Tryambaka Makhin, Sanskrit
Kalpavallikā — Bommakanti Nṛsiṃhaśāstrin, Sanskrit
Munibhāvaprakāśikā — Sanskrit
Vālmīkibhāvadīpa (Anantācārya Prativādibhayaṅkara) — Anantācārya Prativādibhayaṅkara, Sanskrit