Pramāṇa · Search · About · API

Simhasanadvatrimshika 16: Story 16: The spring festival and the brahman's daughter

Jainistic recension (Kṣemaṅkara) 16

Language
Sanskrit

Story 16: The spring festival and the brahman's daughter

16.p1

punar aparamuhūrte bhojarājaḥ sakalām abhiṣekasāmagrīṃ kṛtvā yāvat siṃhāsanam arohati, tāvat ṣoḍaśī putrikā 'vadat: rajann asmin siṃhāsane sa upaviśati, yasya vikramadityasadṛśam audāryaṃ bhavati. kīdṛśaṃ tad audāryam iti rājñā pṛṣṭā putrikā prāha: rājan, avantīpuryāṃ śrīvikramanṛpaḥ. sa cā 'nyadā caturaṅgasainyasahitaś catasṛṣu dikṣu digvijayaṃ vidhāya samagrarājanyacakraṃ vaśīcakre, sakalabhūvalayasārabhūtasamastavastustomopāyanair āśritajanaiḥ pratyaham ārādhyate ca. anyadā sabhāmadhyādhyāsīnasya vasudhādharasya krīḍāvanāvanasāvadhānaḥ puruṣaḥ puruṣākṣaram idam avādīt: deva, sakalarturājaḥ śrīvasantarājas tava vanarājim abhajat. etad ākarṇya nṛpaḥ sapadi saparikaras tatra vane jagmivān. tatra ca prativanam anekavidhakrīḍāsukham anubhūya madhyāhne khaṇḍitakadalīkaṃ kadalīvanam aviśat. tatra sakalaśobhāmaṇḍitamaṇḍapāntaḥ kanakamayasiṃhāsanasthitaḥ svasvāvasthānanivisṭaṣaṭtriṃśadrājaputrair ahamahamikayā svāvasaraprakāśitakalākalāparahasyeṣu dattāvadhānaḥ kṣaṇaṃ vidvadgoṣṭhīsukham abhajat. atrantare 'sārasaṃsārasukhātirekanivarāṇāya rajñā 'diṣṭaḥ spaṣṭam ācaṣṭe dharmādhikāri. rājan,

16.1

kiṃ rājyena dhanena dhānyanicayair dehasya sadbhūṣaṇaiḥ,
pāṇḍityena bhujābalena mahatā vācāṃ paṭutvena ca,
jātyā 'tyuttamāya kulena śucinā śubhrair guṇānāṃ gaṇair,
ātmā cen na vimocito 'tigahanāt saṃsārakārāgṛhāt? || 1 ||

16.p2

etad ākarṇya rājā prāha: dharmādhikārin, punaḥ kathyatām. sa cā 'ha:

16.2

durgaḥ saṃsāramārgo maraṇam aniyataṃ vyādhayo durnivāryā,
duṣprāpā karmabhūmir, na khalu nipatatām asti hastāvalambaḥ,
ity evaṃ saṃpradhārya pratidivasaniśaṃ mānase śuddhabuddhyā
dharme cittaṃ nidheyaṃ niyatam atiguṇaṃ vāñchatā mokṣasaukhyam. || 2 ||

16.p3

rājā prāha: punar api kiṃcid ucyatām. sa cā 'ha. avaśyaṃ yātāraś cirataram usitvā 'pi viṣayā; viyoge ko bhedas, tyajati na jano yat svayam amūn?

16.3

vrajantaḥ svātantryād atulaparitāpāya manasaḥ,
svayaṃ tyaktā hy ete śamasukham anantaṃ vidadhate. || 3 ||

16.p4

etad ākarṇya rājā savismayamanāś cintitavān: aho yuktam uktaṃ dharmādhikariṇā. yataḥ:

16.4

āyur nīrataraṃgabhaṅguram iti jñātvā, sukhenā 'sitaṃ;
lakṣmīḥ svapnavinaśvarī 'ti, satataṃ bhogeṣu baddhā ruciḥ;
abhrastambaviḍambi yauvanam iti premṇā 'vagūḍhāḥ striyo;
yair evā 'tra vimucyate bhavarasāt, tair eva baddho janaḥ. || 4 ||

16.5

etasmād virame 'ndriyārthagahanād āyāsakād; āśraya
śreyomārgam aśeṣaduḥkhaśamanavyāpāradakṣaṃ kṣaṇāt;
svātmībhāvam upaihi, saṃtyaja nijāṃ kallolalolāṃ gatiṃ;
mā bhūyo bhaja bhaṅgurāṃ bhavaratiṃ; cetaḥ prasīdā 'dhunā. || 5 ||

16.p5

tato dharmādhikāriṇe pāritoṣikam adāt.

16.6

aṣṭau koṭīḥ suvarṇānāṃ śāsanāni ca ṣoḍaśa
śrivikramanṛpas tuṣṭo dadau dharmādhikāriṇe. || 6 ||

16.p6

ato rājann īdṛśam audāryaṃ yadi tvayi syāt, tadā 'smin siṃhāsane tvam upaviśa. iti siṃhāsanadvātriṃśakāyām ṣodaśī kathā

Linked texts (5)