Pramāṇa · Search · About · API

Simhasanadvatrimshika 6: Story 6: Vikrama gratifies a lying ascetic

Jainistic recension (Kṣemaṅkara) 6

Language
Sanskrit

Story 6: Vikrama gratifies a lying ascetic

6.p1

punar aparamuhūrte bhojarājaḥ sakalām abhiṣekasāmagrīṃ kṛtvā yāvat siṅhāsanam ārohati, tāvat ṣaṣṭhī putrikā 'vadat: rājann asmin siṅhāsane sa upaviśati, yasya vikramādityasadṛśam audāryaṃ syāt. kīdṛśaṃ tad audāryam iti rājñā pṛṣṭā putrikā prāha: rājan, uktaṃ ca:

6.1

udvignena tapasvinā bhagavatībhakter miṣāt svapnatas
tvatpārśve prahito 'smi bhūmiramaṇe 'ty ukte, vicāryai 'va tat,
vāñchāṃ pūrayituṃ puraṃ viracitaṃ, cāturyabhṛtstrīśataṃ
rājyaṃ prājyasamṛddhi dattam amunā, tuṣṭe 'ti te dcvatā. || 1 ||

6.p2

avantīpuryāṃ śrīvikramanṛpaḥ sabhāyāṃ sthitaḥ. anyadā vasantasamaye pratīhāraniveditena lalāṭapaṭṭaghaṭitakarasaṃpuṭeno 'dyānavanapālakena vijñaptaḥ: deva, yuṣmatkrīḍāvane 'nekasahakāranālikerajambīrabījapūranārañgapuṃnāgacampakāśokatālatamālakadalīkañkolīlavañgalavalīketakīkundamucakundadamanakapramukhā vanaspatayaḥ pallavitāḥ puṣpitāḥ phalitāḥ santi. tad adya vasantakrīḍāsamayo 'sti. etad ākarṇya rājā paṭṭarājñīvārāñganānartakīprabhṛtiparivṛtaḥ krīḍāvanam agāt. tatra kṛtodārasphāraśṛñgārābhir anyoktiśleṣoktichekoktivakroktikuśalābhir lāsyahāsyahāvabhāvavilāsavibhramākāreñgitādicaturābhiḥ padminīhastinīśañkhinīcitriṇīticatuḥprakārābhir nitambinībhiḥ saha kvāpi puṣpāvacayaṃ kvāpi jalakrīḍāṃ kvāpi saṃgītakaṃ kvāpy āndolanakrīḍāṃ kvāpi kadalīgṛhādikrīḍāṃ kṛtvā nārīkuñjara iva niḥpuruṣanāṭakāvatāra iva rājā saṃsārodārasārasukhamayaḥ samajani. taṃ rājānaṃ tathāvidhaṃ dṛṣṭvā ko 'pi subahoḥ kālāt tatra vanasthas tapasā kṣāmadehas tapasvī pranaṣṭavairāgyaś cintitavān:

6.2

vaktraṃ candravilāsi, pañkajaparīhāsakṣame locane,
varṇaḥ svarṇam apākariṣṇur, alinījiṣṇuḥ kacānāṃ cayaḥ,
vakṣojāv ibhakumbhavibhramaharau, gurvī nitambasthalī,
vācāṃ hāri ca mārdavaṃ yuvatiṣu svābhāvikaṃ maṇḍanam. || 2 ||

6.p3

tan mayā labdhaṃ saṃsārasukhaṃ maugdhycna muktam. ihakaṣṭakāriṇā saṃdigdhapretyaphalaprāptidūṣitcna kim anena tapasā? yataḥ: priyādarśanam evā 'stu, kim anyair darśanāntaraiḥ?

6.3

nivṛttiḥ prāpyate yena sarāgeṇā 'pi cetasā. || 3 ||

6.p4

ato nṛpasamīpe yāsyāmī 'ti saṃpradhārya samāyāto nṛpasamīpe. rājñā 'gamanakāraṇaṃ pṛṣṭaḥ prāha: deva, mamā 'dya devatā tuṣṭā, tayā 'ham tvadantike preṣito 'smi. yāhi tvam, rājā madādeśena tavā 'bhīpsitaṃ dasyatī 'ti. tad ākarṇya rājñā cintitam. aho bhagnapariṇāmo 'yam, yataḥ:

6.4

dṛṣṭaś citre 'pi cetāṅsi haranti hariṇīdṛśaḥ,
kiṃ punas tāḥ smarasmeravibhramabhramitekṣaṇāḥ! || 4 ||

6.p5

āgame 'py uktam.

6.5

hatthapāyapaḍichinnaṃ, kannanāsavigappiyam,
avi vāsasayaṃ nārīṃ bambhayārī vivajjae. || 5 ||

6.p6

aho viṣayāṇāṃ vilāsitam! yataḥ:

6.6

asārāḥ santv ete virativirasaś cā 'tha viṣayā,
jugupsyantaṃ yad vā nanu sakaladoṣaspadam iti,
tathā 'py antastattvapraṇihitadhiyām apy atibalas
tadīyo 'nākhyeyaḥ sphurati hṛdaye ko 'pi mahimā. || 6 ||

6.p7

devatayā ca mama kimapi jñāpitaṃ nā 'sti, param ayaṃ bhogārthī mṛṣā bhāṣate. tad asyā 'rtasya manorathaḥ pūraṇīyaḥ, yataḥ: tṛṣārtaiḥ sārañgaiḥ prati jaladharaṃ bhūri ruditaṃ, ghanair muktā dbārāḥ sapadi payasas tān prati muhuḥ; khagānāṃ ke meghāḥ? ka iha vihagā vā jalamucām?

6.7

ayācyo nā 'rtānām, anupakaraṇīyo na mahatām. || 7 ||

6.p8

tato rajñā tatra navīnaṃ puraṃ kāritam, tasya rājyābhiṣekaḥ kṛtaḥ, vārāṃganānāṃ ca śataṃ dattam. tato rājā svapurīm agāt. 3ato rājann īdṛcam audāryaṃ yadi tvayi syāt, tadā 'smin siṅhāsane tvam upaviśa. iti siṅhāsanadvātriṅśakāyām ṣaṣṭhī kathā

Linked texts (6)