Simhasanadvatrimshika f7: Frame-story VII: The jealous king and the ungrateful prince, part 2 (in the manuscripts of this recension: xii, emboxt in 1)
Jainistic recension (Kṣemaṅkara) f7
- Language
- Sanskrit
Frame-story VII: The jealous king and the ungrateful prince, part 2 (in the manuscripts of this recension: xii, emboxt in 1)
f7.p1
anyadā nṛpanandano vijayapālaḥ śakunair nivāryamāno 'pi pāparddhyai vanaṃ gataḥ. tatra sūkaram anuvrajan kvāpy aṭavyāṃ patitaḥ. tatra tṛṣākrāntaḥ kvāpi taṭākam āsādya jalaṃ pitvā śrāntas tattaṭasthavṛkṣadho yāvat sthitah, tāvat tatrai 'ko vyaghraḥ samāyātaḥ. kumāras tu vṛkṣam āruḍhaḥ. tado 'paristhaikavānaras tadvṛkṣavāsivyantarādhiṣṭhito manuṣyavaco 'vaca. bho rājakumāra, tvaṃ mā bhair urdhvam agaccha. tataḥ kumaro 'py u,rdhvam gataḥ. saṃdhyā ca jāta. tato rātrau kumarasya nidrāṃ prekṣya vanareṇo 'ktam. adho vyaghro 'sti, madutsange nidrām kuru. tato viśvāsena supte kumāre vyaghraḥ prāha. bho vānara, manuṣyaviśvāsaṃ mā kuru, muñcai 'nam, tava mama ca bhakṣyam bhaviṣyati. tadā vanareṇo 'ktam. aham viśvāsaghataṃ na karomi. tato vyaghro maunena sthitaḥ. kṣaṇāntare kumārotsange vānaraḥ suptaḥ. punar vyāghreṇo 'ktam. bho rājakumāra, vānarasya ko viśvāsaḥ? yataḥ:
f7.1
nadīnāṃ ca nakhināṃ ca śṛngiṇāṃ śastrapāṇinām
viśvāso nai 'va kartavyaḥ, strīṣu rājakuleṣu ca. || 1 ||
f7.2
kṣaṇe ruṣṭaḥ kṣaṇe tuṣṭo ruṣṭo hṛṣṭaḥ kṣaṇe-kṣaṇe,
avyavasthitacittānāṃ prasādo 'pi bhayaṃkaraḥ. || 2 ||
f7.p2
ato muncaī 'nam; mamā 'hāro bhavati, tvaṃ ca nirbhayo bhaviṣyasi. tato bhrāntacittena kumāreṇa kapir muktaḥ. sa ca patann antarāle śākhāyāṃ lagnaḥ. tad dṛṣṭvā kumāro lajjitaḥ. tataḥ kapinā proktam: bhoḥ kumāra, mama bhayaṃ mā kṛthāḥ svakṛtaṃ karma tvaṃ jānāsi. etāvatā prabhātaṃ jātam; gato vyāghraḥ. tato lokānāṃ svarūpajñāpanāya kumārasya vi se mi re 'ti śabdaṃ pāṭhayitvā vyantarādhiṣṭhitaḥ kapiḥ prāha: tvam avatīrya svasthānaṃ yāhī 'ti. tataḥ kumāro vi se mi re 'ti śabdena paṭhitamātreṇa grathilībhūto vanamadhye tam eva śabdam uccaran bhrāmyati. itaś ca kumāraturaṃgamo vyāghrabhayena trastaḥ svapuraṃ gataḥ. taṃ dṛṣṭvā kumārānāgamane kāraṇaṃ vimṛśya rājā saparivāras tadanveṣaṇāya vane gataḥ. tatra taṃ kumāraṃ grathilaṃ vi se mi re 'ti śabdam uccarantaṃ dṛṣṭvā svapuram ānayat. tato 'nekamaṇimantrauṣadhipramukhapratīkārair ajātaguṇaṃ putraṃ prekṣya rājā prāha: adya yadi śāradānandanaḥ syāt, tadā putrasya kā cintā bhavati?
f7.p3
paraṃ sa mayai 'va nipātitaḥ. atra mantrī prāha: rājan, gataśocanena kiṃ bhavati? paraṃ pure paṭaho dāpyatām; yaḥ kaścid rājakumāraṃ svasthaṃ karoti, tasya rājā 'rdharājyaṃ dadātī 'ti. tato rājñā pure paṭaho dāpitaḥ. etatsvarūpaṃ ca mantriṇā bhūmigṛhasthitaśāradānandanasyo 'ktam. tenā 'py uktam: tvaṃ yātvā rājānam iti brūhi, yan māmakīnā kanyā saptavārṣikī vartate, tasyā darśanaṃ kumārasya kāryate, sā ca kimapy upāyaṃ kariṣyati. tato mantriṇā tad rājñe kathitam. rājā ca śīghraṃ putram ādāya tadgṛhe gataḥ. tatra pūrvasthāpitayavanikāpārśve rājā saputraḥ saparikaro 'py upaviṣṭaḥ. tato yavanikāmadhyāntaritena śāradānandanena ślokaḥ paṭhitaḥ: viśvāsapratipannānāṃ vañcane kā vidagdhatā?
f7.3
aṅkam āruhya suptānāṃ hantuḥ kiṃ nāma pauruṣam? || 3 ||
f7.p4
taṃ ślokaṃ śrutvā prathamākṣaraṃ muktvā kumāraḥ se mi re 'ti paṭhati. tena punar dvitīyaḥ ślokaḥ paṭhitaḥ:
f7.4
setum gatvā samudrasya gaṅgāsāgarasaṃgame
brahmahā mucyate pāpair, mitradrohī na mucyate. || 4 ||
f7.p5
śrutvā mi re 'ty akṣaradvayaṃ paṭhati. punas tena tṛtīyaḥ ślokaḥ paṭhitaḥ:
f7.5
mitradrohī kṛtaghnaś ca steyī viśvāsaghātakaḥ
catvāro narakaṃ yānti yāvac candradivākarau. || 5 ||
f7.6
śrutvā punaḥ sa re 'ty ekam akṣaraṃ paṭhati. punas tena caturthaḥ ślokaḥ
rājaṅs tvaṃ rājaputrasya yadi kalyāṇam icchasi,
dehi dānaṃ supātreṣu, gṛhī dānena śudhyati. || 6 ||
f7.p6
tataḥ kumāraḥ ślokacatuṣṭayaṃ śrutvā svastho jātaḥ, pūrvaṃ vanavyāghravānaravṛttāntam uvāca. tena sarveṣāṃ vismayo 'bhavat. tadā rājñā proktam:
f7.7
grāme vasasi kaumāri; vanasthaṃ caritaṃ khalu
kapivyāghramanuṣyāṇāṃ kathaṃ jānāsi putrike? || 7 ||
f7.p7
tato yavanikāntaritaḥ sa prāha:
f7.8
devaguruprasādena jihvāgre me sarasvatī;
tenā 'haṃ nṛpa jānāmi, bhānumatītilaṃ yathā. || 8 ||
f7.p8
anena ślokena nṛpasya saṃketaḥ pūrṇaḥ. tato rājñā yavanikām apāsya śāradāpraṇāmaḥ nandanasya kṛtaḥ, pramuditena mantriṇaḥ ślāghā kṛtā: dhanyo 'si tvam, yena mama brahmahatyā kumārasya ca prāṇā rakṣitāḥ.
Linked texts (1)
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit