<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 3.1-2

# Vikramarkacaritra 3.1-2

Vikramārkacaritra 3.1-2

- **Language:** Sanskrit

### [3.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1-2)

iti'  
bhṛtyaḥ 'aye karṇadhāra yaduktaṃ tvayā tatsatyameva | tathāpi yadyahamadyaiva ratnaiḥ  
saha devasya pādamūlaṃ na gaccheyaṃ tadājñābhaṅgādrājā māṃ nigrahīṣyati| ato'vaśyamidānīṃ māmuttārayitumarhasi' ityavadat | 'tarhi pañca ratnāni yadi mahyaṃ  
dāsyasi tarhi tvāmuttārayiṣyāmi' iti nāvikro jagāda | tato bhṛtyastasmai pañca ratnāni dattvā nadīmuttīrya rājasamīpamāgatya savinayaṃ praṇamya pañca  
ratnāni tasmai dadau | tadā rājābravīt - 'kutrāvaśiṣṭāni pañca ratnāni ?'  
iti | bhṛtyaḥ 'deva śrūyatām | vijñāpayāni | ayaṃ jano yathādeśamito  
nirgatya vaṇijā saha tadgrāmaṃ praviśya tena dattāni daśa ratnāni gṛhītvā tato  
nirgatya yāvadāgacchaṃ tāvanmārge kāpi vṛṣṭiratimahatī samabhūt | tayā kāpi  
taṭinī kūlamullaṅghyātibhayaṅkarā pravahati sma | ahaṃ tu yathādiṣṭakālaṃ devasya  
caraṇau paśyeyamiti nadīmuttartuṃ nāvikāya pañca ratnāni dattavānasmi | yadyādiṣṭaḥ samayo'tilaṅghyeta tadājñābhaṅgo bhavet | ata evaṃ kṛtavānasmi | tadupari devaḥ pramāṇam' iti vyāhṛtya virarāma | rājā tu tadvacanaṃ śrutvā paraṃ santuṣṭo'vaśiṣṭānyapi ratnāni tasmai prādāt | bhṛtyaśca paramānandabharitaḥ svagṛhamagāt " | iti kathāṃ kathayitvā sālabhañjikā bhojamāha - 'yadyevaṃvidhamaudāryaṃ tvayi vidyate tadopaviśa' iti | tadākarṇya bhojastūṣṇīṃ nyavartata  
iti pañcamamupākhyānam  
atha ṣaṣṭhamupākhyānam  
punarapi bhojaḥ kadācicchubhe muhūrte samucitālaṅkāraḥ siṃhāsanamāroḍhuṃ yāvadājagāma tāvadaparā sālabhañjikā nivārya babhāṇa — ‘bho rājanyaḥ pumarodāryeṇa vikramamanukaroti sa eva siṃhāsanamidamādhirohumarhati | śrūyatāṃ tasyaudāryam — ‘ vikramo rājyaṃ kurvannekadā vasantotsave sakalāntaḥpuravadhūsametaḥ  
krīḍārthaṃ śṛṅgāravanamagamat | nānāvikasattarulatopaśobhite kokilakūjitairbhramarajhaṃkāraiśca śrutimanohare tasminnupavane samuddīpitaratikautuko rājā kadācidvāpīṣu, kadācitkusumāstīrṇeṣu lāmaṇḍapeṣu, kadācittarutaleṣu, kadāciccandrakāntaśilātaleṣu ca sahaivāntaḥpuravanitābhirviharanmahāntaṃ kālamanaiṣīt  
tatra kaścidbrahmacārī kutrāpi tarutale tapaścaran rājānaṃ tatrāgataṃ dṛṣṭvā svamanasyacintayat — ‘aho tapaścaratā mayā kālo vṛthaiva nītaḥ | svapne'pi  
kiṃcitsukhaṃ nānubhūtam | yāvajjīvaṃ kaṣṭena kālaṃ nītvā mṛtastapaḥphalaṃ bhokteti mūrkhāṇāṃ pralāpaḥ | ato mahatkaṣṭamanubhūyāpi saṃsārasārabhūtaṃ strīsukhameva  
bhoktavyam | yataḥ ,  
asārabhūte saṃsāre sārabhūtā nitambinī  
iti saṃcintya vai saṃśṛṇvāṃśca kāminīṃ dadhau

- [Previous: 3.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1)
- [Next: 3.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.2)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3)

## Linked texts (1)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.6.p4) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1-2) · Pramāṇa
