<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 3.1

# Vikramarkacaritra 3.1

Vikramārkacaritra 3.1

- **Language:** Sanskrit

### [3.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1)

iti  
atha devadattamavalokya 'sakhe kiṃcidapi bhayaṃ cetasi mā kārṣīḥ | mama  
putro balīyasā purākṛtena karmaṇā hataḥ | kiṃ nāma tvayā kṛtam | anyacca,  
maraṇaśaraṇye patitaṃ māṃ samaramanaiṣīḥ kila | ataḥ pratyupakārasahasrairapi na  
tavakamṛṇamapanetuṃ prabhavāmi' iti samāśvāsya taṃ vastrābharaṇādinā sambhāvya  
visasarja | devadattastu paramānandabharitastaṃ kumāraṃ svagṛhādānīya rājñe dadau  
tataḥ savismayena rājñābhāṇi - 'devadatta kimevaṃ kṛtam ?' iti | devadattaḥ  
prāha - "bho rājan śrūyatām bhavatā sabhāmadhye bahuvāraṃ 'kathaṃ devadattakṛtādupakārāduttīrṇo bhaviṣyāmi' iti bhaṇitam | atastava cittaparīkṣārtha mayaivaṃ kṛtam | kṣantavyo'yamaparādhaḥ" iti | tato rājā paraṃ santuṣya devadattaṃ  
bhūyo'pi bahudhā saṃmānya preṣayāmāsa | so'pi rājñā saṃmānitaḥ paraṃ vismayamāpanno rājñaḥ kṛtajñatāmaudāryādikaṃ ca praśaṃsansvagṛhamayāsīt" | iti kathāṃ  
kathayitvā sālabhañjikā bhojamabravīt - 'rājan kiṃ tvayyevaṃvidhā guṇā  
vidyante ?' iti | tacchrutvā rājā tūṣṇīṃ nirjagāma  
iti caturthamupākhyānam  
atha pañcamamupākhyānam  
punarapi bhoje samāgatya siṃhāsanasopāne padaṃ vinyasyati pañcamī sālabhañjikā nivārya giramevaṃ vyājahāra - "vikramādanyaḥ ko'pi nedamāroḍhumarhati | śrūyatāṃ bravīmi tasyaudāryam | vikrame mahīṃ pālayati satyekadā kaścidratnavaṇigsamāgatyānarghamekaṃ ratnaṃ rājahaste samarpitavān | rājā dedīpyamānaṃ tadādāya parīkṣakānākārya 'kīdṛśametadratnam ? kiyanmūlyamarhati ? niścitya kathayata' ityavādīt | tataḥ parīkṣakāstadratnaṃ sādhu nirūpya 'rājannamūlyametadratnam | asya mūlyaṃ nirṇetuṃ na ko'pyatra prabhavati' ityūcuḥ | tadākarṇya rājā tasmai bhūri dravyaṃ dattvā 'bhoḥ sārthavāha kimīdṛśamanyadasti ?'  
ityapṛcchat | vaṇik 'deva nātra santi | grāme tu daśa vidyante | yadyapekṣā  
devasya tarhi preṣayiṣyāmi' ityuktaca | anantaraṃ rājā teṣāmekaikasya catuḥsahasraṃ suvarṇāni mūlyaṃ nirṇīya tāvaddhanaṃ dattvā sahaiva tena caturamekaṃ bhṛtyaṃ  
prāhiṇot | 'aṣṭabhirdivasairatrāgantavyam' iti cādideśa | so'pi 'yadājñāpayati devaḥ' iti tadājñāṃ śirasi kṛtvā jhaḍiti nirjagāma | ratnāni  
gṛhītvā samāgacchati ca tasminmadhyemārgaṃ mahatī vṛṣṭiḥ samabhavat | tayā  
cobhayakūlaṃkaṣā nadyekā pravahati sma | sa taduttaraṃ tīraṃ gantumaśaknuvannāvikamāhūyāvadat - 'nāvika ratnahāraṃ māmimāṃ nadīmuttāraya' iti | nāvikaḥ  
prāha - 'aye pathika, eṣā nadī belāmatikramya pravahati | kathamuttāryatām  
kiṃ ca banānadyuttaraṇaṃ buddhimatā varjanīyam | tathā cāhuḥ -  
mahānadīprataraṇaṃ mahāpuruṣanigraham  
mahājanavirodhaṃ ca dūrataḥ parivarjayet

- [Previous: 2.5](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.2.5)
- [Next: 3.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1-2)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3)

## Linked texts (2)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.5.1) — Sanskrit
- [Kathākusumamañjarī](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.kathakusumamanjari.2.35) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.3.1) · Pramāṇa
