<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.5.1-5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 5.1-5

# Vikramarkacaritra 5.1-5

Vikramārkacaritra 5.1-5

- **Language:** Sanskrit

### [5.1-5](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.5.1-5)

iti  
evaṃ vicārya vārāṇasīṃ jagāma | tatra gaṅgāyāṃ yathāvidhi snātvā viśveśvaraṃ  
mādhavaṃ ca praṇamyāmyarcya pañcakrośayātrāṃ vidhāya punaḥ prayāge māghasnānaṃ gaṃyāśrāddhaṃ ca vidhāya svanagarābhimukhamāgacchanmadhyemārgamekaṃ nagaramagamat  
tatra ca nagare śāpadagdhā surāṅganā kācidrājyamakarot | tasyāḥ patirnāsīt | tatra lakṣmīnārāyaṇasya mahāprāsādo'dṛśyata | tasya ca gopuro pre  
cirantane mahati lohakaṭāhe tailaṃ santapyate sma | tatra niyuktāḥ puruṣāḥ  
vaideśikānjanānevaṃ bruvanto'vartanta- 'yaḥ ko'pi sattvādhikaḥ puruṣo'smintahasi nipatettasyeyaṃ manmathasañjīvinī nāmāpsarāḥ kaṇṭhe mālāṃ samarpayiṣyati' iti | vasumitro'pi taṃ vṛttāntaṃ śrutvā tatsarvaṃ dṛṣṭvā svama  
jaṃgama | āgatya ca sarvairbandhubhiḥsaha prabhāte rājamandiraṃ gatvā rājā  
rājñe gaṅgodakaṃ viśveśvaraprasādaṃ ca dattvā rājājñayā samucita āsane samu  
veśa | tadā rājā tamapṛcchat — 'bho diṣṭyā bhavantaṃ cirādapaśyam  
sukhena nirvartitā puṇyatīrthayātrā ?' iti | vasumitraḥ prāha- 'bhoḥ sva  
stava prasādāttīrthayātrāṃ vidhāya kṣemeṇa samāgato'smi' iti | tato  
'deśāntare kiṃ kimapūrvamadrākṣīḥ ?' iti pṛṣṭo vasumitraḥ surāṅganātaptatailava  
ntamakathayat | anantaraṃ rājā tena saha tatsthānaṃ gatvā tatra nadyāṃ kṛta  
ṣeko lakṣmīnārāyaṇaṃ namaskṛtya taptatailamadhye papāta | tatratyā janā ma  
kolāhalamakūrvan | rājñaḥ śarīraṃ māṃsapiṇḍākāramabhūt | tacchrutvā  
sañjīvinī pīyūṣamānīya māṃsapiṇḍamabhiṣiṣeca | tato rājā divyarū  
kumāraḥ saṃvṛttaḥ | tato manmathasañjīvinī kusumamālāṃ mahīpateḥ kaṇṭhe  
śayitumājagāma | tadā rājā 'bhadre madīyāsi māmakaṃ chandamanuvartasva'  
jagāda | sāpi 'ādiśatvāryaputraḥ' ityāha | rājā 'amuṃ mama puro  
vṛṇīṣva' ityādiśat | sā ca 'mahānprasādaḥ' ityuktvo purohitakaṇṭhe  
mamālāmakṣipat | rājāpi tayorvivāhaṃ kṛtvā taṃ vasumitraṃ tatraiva rājye'bhi  
cya nijanagaramagamat |" iti kathāṃ kathayitvā sālabhañjikā 'kiṃ  
rṇirtaṃ vikramasyaudāryaṃ dhairyaṃ ca ?' iti bhojamaprākṣīt | so'pi tūṣṇa  
tastasthau  
iti pañcadaśamupākhyānam  
atha ṣoḍaśamupākhyānam  
bhūyo'pi kadācitsasambhramamāgacchantaṃ bhojamaparā pāñcālikā babhāṣa  
'rājannupasaṃhara sambhramam | tiṣṭha | sarvamapyākarṇaya vikramasya vadānyamā  
paścādyadi rocate tadupaviśa | "rājā vikramaḥ kadāciddigvijayartha  
ntaḥpu nirgatya pūrvadakṣiṇapaścimottarā diśo vidiśaśca paribhramya sava  
nṛpatīnsvapādapadmasamākrāntānvidhāya taiḥ samarpitā rathagajāśvādīrupadāḥ svīkṛtyojjayinīṃ samāgamya yāvatpraviveśa tāvatpradhāno daivajñaḥ prāha - 'deva  
catvāro divasā nārhanti purapraveśam' iti | tacchrutvā rājā 'nagarādbahirudyāne nivāsaṃ parikalpaya.' iti sacivamādideśa | sumantranāmā sa ca sacivaḥ sasambhramaṃ samucitaṃ nivāsaṃ kārayāmāsa | tatrāntare ṛturvasanto'pi  
śanairudyānaṃ siṣeve | vakulaśākhino mukulitāḥ | mākandāḥ kusumitāḥ | mandānilā vānti sma | itastato bhramarāśca mākandamakarandamattābhirbhramarībhiḥ saha  
jhaṅkāramakurvan | sarvā api latāḥ kusumabhūṣitā aśobhanta | itthaṃ vasantavaibhavenātimanohare tasminnupavane vikramādityaḥ katicana divasānsukhena yāpayannavartata | tasminnavasare kaścidbrāhmaṇaḥ kāñcana kanyāṃ gṛhītvā rājasamīpamāgatya ,  
kalyāṇadāyi bhavato'stu pinākapāṇeḥ  
pāṇigrahe bhujagakaṃkaṇabhīṣitāyāḥ  
saṃbhrāntadṛṣṭi sahasaiva namaḥ śivāyaityuktavārdhalajjitanataṃ mukhamambikāyāḥ

### [5.1-5.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.5.1-5.p1)

ityāśiṣaṃ prayujya rājñā nirdiṣṭāṃ brasīmāsthāya ‘rājankiṃcidvijñāpanamasti' iti vikramamavādīt | so'pi 'niḥśaṅkaṃ nivedyatām' ityāha | brāhmaṇaḥ

## Linked texts (3)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.16.3) — Sanskrit
- [Vikramacaritra (Pandit Somasūri)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.prabandha.prabandha.vikramacaritra.5.207) — Pandit Somasūri, Sanskrit
- [Vārāhagṛhya](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.varahagrhya.17.205.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.5.1-5](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.5.1-5) · Pramāṇa
