<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 6.1-2

# Vikramarkacaritra 6.1-2

Vikramārkacaritra 6.1-2

- **Language:** Sanskrit

### [6.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-2)

iti  
vikramasya maudārya vācāmagocaram | ekadā paramaṇḍale kasyacidrājñaḥ purataḥ  
kenacitstutipāṭhakena vikramasya guṇāvaliḥpāṭhi | tāṃ śrutvā rājā vitarāmasūryayā bandinamuvācaṃ 're bandinkuto vikramārkaṃ stauṣi ? kimanyo rājā  
tādṛśo nāsti ? iti | vandī prāha — 'deva dhairya tyāge paropakāre sāhase  
dayāyāṃ ca tena sadṛśo rājā tribhuvane'pi nāsti' iti | tacchrutvā sa  
rājā 'ahamapi vikrama iva pareṣāmupakariṣyāmi' iti manasi nidhāya kañcana yoginamāhūyovāca — 'bho yoginparopakārakaraṇe mama prītiranudinamabhivardhate | yadi kaścidupāyaḥ syāttannivedayatu bhavān' iti | yogī prāha'kṛṣṇacaturdaśyāṃ catuḥṣaṣṭiyoginīcakraṃ pūjaya | tatpurato mantraṃ japtvā taddaśāṃśaṃ tarpaṇaṃ taddaśāṃśaṃ homaṃ ca vidhehi | homāvasāne pūrṇāhūtinimittaṃ svaśarīramevopaklpaya | tato yoginīcakraṃ prasannaṃ bhaviṣyati | yattvaṃ prārthayate  
taśca dāsyati | punarapratimaṃ śarīraṃ tava bhaviṣyati' iti | itthamabhidhāya  
sa yogī rahasyuktaṃ mantramupadiśya pūrvoktaṃ cakre pradarśayāmāsa | tato rājā  
tatsa̱rvaṃ samyagavadhārya tathaivānuṣṭhāya pūrṇāhutinimittaṃ svayamevāgnau papāta  
tato yoginīcakradevatā prasannā bhūtvā rāje'bhinavaṃ śarīraṃ dattvā bhaṇati sma  
'rājanprasannāsmi | varaṃ vṛṇīṣva' iti | rājā prārthayata —' amba yadi prasannāsi tarhi pratidinaṃ mama gṛhaṃ saptaghaṭasuvarṇaparipūrṇa vidhehi' iti | devatā  
prāha — ' yadi tvaṃ pratidinamevaṃ śarīramagnau hoṣyasi tadāhaṃ tathā kariṣyāmi' iti | rājñāpi 'tathā karomi' ityaṅgīkṛtya nityamagnau śarīraṃ suvarṇārthaṃ  
juhvatsuvarṇaṃ cārthibhyo yathecchaṃ prayacchannāsta | ekadā vikramastaṃ vṛttāntamākarṇyaṃ nitāntaṃ dayayā samāviṣṭastatsthānaṃ samāgatya pūrṇāhutisamaye svayamenāgnau papāta | tato yoginī svayamacintayat — 'kimayyatanaṃ māṃsamatīva svādu  
vartate ? asya hṛdayamatīva sārabhūtamiva bhāti' iti | itthaṃ cintayitvā vikramāya punaḥ śarīraṃ dattvā jagāda — 'bho mahāsattva ko bhavān ? tava śarīratyāge ko hetuḥ ? abhilaṣitaṃ varaṃ vṛṇīṣva' iti | tato vikramaḥ prārthayata —  
' bhagavati yadi prasannāsi tarhi rājānamamuṃ pratidinaṃ saptaghaṭaparimitasuvarṇapradānena pūrṇamanorathaṃ kuru | pratidinaṃ śarīrahomaduḥkhaṃ ca yathāsya na syāttathāmumanugṛhāṇa' iti | yoginī ca ' tathā karomi' ityaṅgīkṛtya tasya gṛhe  
pratidinaṃ sapta mahāghaṭānsuvarṇena pūrayāmāsa | rājānaṃ ca homānnivārayāmāsa  
vikramo'pi tena rājñā tadīyaprakṛtibhiśca sutarāṃ saṃstūyamāno nijaṃ nagaramājagāma | ” iti kathāṃ sālabhañjikayā kathitāṃ niśamya bhojaḥ śrūyotsāho bivavṛte  
iti saptadaśamupākhyānam  
athāṣṭādaśamupākhyānam  
punarapi kadācidbhojabhūpāla siṃhāsanamāroḍhumāgacchati pāñcālikāparā  
trivikramāvocat —' bho rājanikrayasyaudāryādiguṇā yasya santi tenaivaitasmiṃhāsanamadhyāsitavyam | ataḥ śrūyatāṃ tasya te guṇāḥ | anantaraṃ yadi rocate  
tarhyasminnāsane samupaviśa | " vikramo rājanītisaṇumātramapi nollaṅghayet  
tasya prakṛtayo'pi manvādīnāṃ prajāparipālanasamaya iva nītimārgādrekhāmātramapi naiva calanti sma | tasya ca prajāsu govindaśarmā nāma brāhmaṇaḥ kaścinmaṇipuranivāsī svaputrāya nītimevamupadideśa | ahamapyaśrauṣam | tattubhyaṃ  
nivedayāmi - ' putra matimatā puruṣeṇa durjanaiḥ saṃsargo na vidheyaḥ | yato  
mahānto'narthāḥ sambhavanti | sajjanaistu saṅgo vidheyaḥ | yato bahūni kalyāṇāni bhavanti | kiṃca buddhimānnaraḥ kenāpi vairaṃ na kurvīta | pareṣāṃ santāpaṃ  
na janayet | aparādhaṃ vinā bhṛtyānna nindet | mahādoṣaṃ vinā bhāryā na parityajet | cañcalāṃ lakṣmīṃ sthirāṃ na manyeta | strībhyo guhyaṃ na nivedayet  
bhaviṣyaccintāṃ na kuryāt | vairiṇāmapi hitameva cintayet | dānādhyayanādibhirvinā divasaṃ mudhā nāpanayet | pitarau bhaktyā seveta | coraiḥ saha na  
saṃlapet | sarvadā niṣṭhurāṇi vacanāni na bhāṣeta | alpanimittaṃ bahuvyayaṃ na  
kuryāt | tathā ca vadanti -  
na svalpasya kṛte bhūri nāśayenmatimānnaraḥ  
etadeva hi pāṇḍityaṃ yatsvalpādbhūrirakṣaṇam

- [Previous: 6.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1)
- [Next: 6.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.2)
- [Up: 6](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6)

## Linked texts (1)

- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.18.5) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-2) · Pramāṇa
