<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Story collections and fables](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories) › [Vikramarkacaritra](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra) › 6.1-3

# Vikramarkacaritra 6.1-3

Vikramārkacaritra 6.1-3

- **Language:** Sanskrit

### [6.1-3.1](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3.1)

iti  
evaṃ stutvā paramātmānamaryamaṇaṃ namaścakāra | tataḥ sūryastaṃ svīyakiraṇāmṛtenāsiñcat | tato rājñaḥ śarīraṃ pūrvavatsthasthamabhūt | tataḥ sūryo rājānamuddiśya 'bho rājanmahāsattvo'si, yato'nyairduṣprāpametanmama maṇḍalamupāgamaḥ  
tadahaṃ tava prasanno'smi | varaṃ vṛṇīṣva' ityāha | tato rājā 'bho bhagavansūryamankimataḥ paramadhiko varo'sti, yanmunīnāmapi durlabhaṃ tava darśanaṃ mama jātam | kiṃ ca bhagavadanugrahānmama sarvamapyarthajātaṃ nirapāyaṃ vartate' iti vyajijñapat | tatastasya sattvena vacanenānyairguṇaiścātīva santuṣṭo bhagavānaryamā svakīye ratnamaye karṇakuṇḍale vikramāya dattvā prāha—'rājannetatkuṇḍaladvayaṃ  
pratyahamekaṃ suvarṇabhāraṃ prayacchet' iti | rājāpi tadgṛhītvādityaṃ praṇamya tadanujñāmavāpya tasmātsuvarṇastambhādavatīrya yāvadujjayinīmājagāma tāvatkaścidbrāhmaṇo mārge samāgatya 'rājāṃściraṃ jīva' ityāśiṣaṃ prayujya 'bho rājannahaṃ kuṭumbī brāhmaṇaḥ, paraṃ daridraḥ, sarvatra bhikṣāṭanaṃ karomi | tathāpyudaraṃ na pūryate| 'ato yathā mama dāridryaṃ nivarteta tathā prasādaḥ kriyatām' iti  
prārthayat | tacchrutvā rājāpi dayārdrahṛdayo bhāskaradattaṃ kuṇḍaladvayaṃ tasmai samarpya  
'bho brāhmaṇottama bhagavatā savitrā mama samarpitametatkuṇḍaladvayaṃ pratidinamekaṃ  
suvarṇabhāraṃ dadyāt | anena dāridyaduḥkhamapanīya sukhī bhavatu bhavān' ityuktvā  
taṃ preṣayāmāsa | svayamapyujjayinīmagamat | " iti kathāṃ pāñcālikayā kathitāmākarṇya bhojastūṣṇīmāsa  
ityaṣṭādaśamupākhyānam  
athaikonaviṃśamupākhyānam

### [6.1-3.2](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3.2)

bhūyo'pi kadācitsihāsanasamārurukṣayā samāgataṃ bhojamahīpālamaparā sālabhañjikā nivārya bhaṇati sma—" mahīpāla śrūyatām | vikrame ratnākaramekhalāmimāṃ śāsati sarve'pi lokāḥ paramānandaparipūrṇahṛdayāḥ samabhūvan  
brāhmaṇāḥ ṣaṭkarmaniratāḥ, striyaḥ pativratāḥ, śatāyuṣaḥ puruṣāḥ, vṛkṣāḥ  
sadā phalakusumabharitāścāsan | parjanyaḥ kāle varṣati sma | mahī sarvaphaladā  
samabhavat | lokānāṃ sarvabhūteṣu dayā, pāpādbhītiḥ, atithipūjāyāmādaraḥ,  
gurusevāyāṃmāsaktiḥ, satpātrebhyo yathocitavitaraṇaṃ ca samabhūt | itthaṃ mahīṃ  
pālayansa bhūpālaḥ kadācitsabhāyāṃ mumanobhiḥ saha tattacchāstrārthānvicārayannāsta | tadā vandino vividhāvadānāni peṭhuḥ | mallāḥ punaḥ svabhujabaḷamadarśayan | anye ca bahavaḥ kalākuśalāstattatkalāyāṃ teṣāṃ kauśalaṃ prākāśayan | etasminsamaye kaścinmṛgavadhājīvaḥ samāgatya rājānaṃ praṇamya sapraśrayaṃ  
vyajijñapat — 'deva, araṇye kaścidañjanācalasaṅkāśo mahānvarāhaḥ katipayairdivasaiḥ paribhramati | vanaikavasaterasyāpi janasyāśrutapūrvo'yamīdṛśo jantuḥ  
kiṃ punaradṛṣṭacara iti | tadeṣa duṣṭamṛgo devasya dṛṣṭipathamavataritumarhati' iti  
tacchrutvā rājā tadaiva rājakumāraiḥ saha vanaṃ viveśa | praviśya ca nadītaṭe  
kutrāpi nikuñjāntare śayānaṃ taṃ sūkaramapaśyat | tadānīṃ ca sa sūkaro mṛgayūnāṃ kolāhalaṃ śrutvā ghurghurāravamukharo nirjagāma | tataḥ sarve'pi rājakumārā ahamahamikayā svahastakauśalāni darśayanto nānāvidhānyāyudhāni tadupari cikṣipuḥ | sa ca tānyagaṇayanpaśyatāmeva śūrāṇāṃ kamapi parvatakandaraṃ

### [6.1-3.3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3.3)

viveśa | vikramo'pi taṃ pṛṣṭhato'nudhāvanbahirardhaṃ. niṣkramya svayamapi bilaṃ praviveśa | tato mahatyandhakāre sudūraṃ gatvā mahāntaṃ prakāśamapaśyat | tataḥ  
kiṃcidivātikramya nagaramekaṃ suvarṇaprākāramabhraṅkaṣaprāsādopaśobhitaṃ devāyatanaihrapavanaiścālaṃkṛtaṃ samastavastusaṃpūrṇavipaṇi ramaṇīyaṃ dhanikalokasamākulaṃ nānāvilāsinījanasaṃsevyamānamatimanoharamapaśyat | atha kathamapi praviśya  
vipaṇimadhye gacchannatimanoharaṃ haraśikharisahodaraṃ rājabhavanamapaśyat | tatra  
virocanasuto balī rājyaṃ kurvannāsta | rājāpi tatsabhāṃ praviśya siṃhāsanopaviṣṭena balinā jhaḍiti samāliṅgito'tiramaṇīye bhadrāsane samupaveśitaḥ  
anantaraṃ balī vikramamaprākṣīt — 'sakhe kutra te nivāsaḥ ? | kāni tava  
nāmākṣarāṇi ? | kathamiva duravagāhaminaṃ pradeśaṃ praviṣṭo'si ?' iti | rājā  
prāha- 'vikramātmānaṃ māmāhuḥ | ujjayinī me nivāsaḥ | bhavatsandarśanārthaṃ kamapi varāhamalusarankathamapi samāgato'smi' iti | balirāha- 'dhanyo'smi | adya saphalā me manorathāḥ' iti | vikramaḥ pratyabhāṣata- 'rājanbhavānparamapāvanāntaḥkaraṇaḥ | tavaiva jīvitaṃ ślāghyam, yataḥ sākṣādvaikuṇṭhabhavano nārāyaṇastava mārgaṇatāmālalambe' iti | balī jagāda- 'yadi bhavānmitramasi tarhi madīyaṃ kimapi vastu bhavatā grāhyam' iti | vikramaḥ'bhavadanugrahādahamapi pūrṇakāmo'smi' iti pratyāha | balī 'sakhe maivam  
etadeva hi bandhulakṣaṇam | tathā coktamdadāti pratigṛhṇāti guhyamākhyāti pṛcchati  
bhuṅkte bhojayate caiva ṣaḍvidhaṃ bandhulakṣaṇam

## Linked texts (2)

- [Mahāsubhāṣitasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.mahasubhasitasangraha.6144) — Sanskrit
- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.simhasana*southern.19.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3](https://indike.org/pramana/in.lit.short_stories.vikramarkacaritra.6.1-3) · Pramāṇa
